ભારતની મોટી કંપનીઓ માટે, સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટિંગનો માર્ગ હવે પહેલા કરતાં વધુ સરળ છે. આઇપીઓ (ઇન્શિયલ પબ્લિક ઑફરિંગ્સ) ને સંચાલિત કરતા નિયમોમાં સુધારો કરીને, સરકારે કંપનીઓને મંજૂરી આપી છે-જેનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન લિસ્ટિંગ પછી ₹5 લાખ કરોડથી વધી ગયું છે-તેમની પેઇડ-અપ મૂડીના માત્ર 2.5 ટકા જ સામાન્ય લોકોને ઓફર કરવાની મંજૂરી આપી છે. અગાઉ ઘણી મોટી કંપનીઓને તેમના પબ્લિક ઇશ્યૂ લોન્ચ કરવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આવો, આ નવા નિયમો હેઠળ કરવામાં આવેલા ખાસ ફેરફારો વિશે જાણીએ.
મુખ્ય ફેરફારો કર્યા
1. નવા નિયમો હેઠળ, કંપનીઓએ સામાન્ય રોકાણકારો માટે તેમના ઇક્વિટી શેરની દરેક શ્રેણીના ઓછામાં ઓછા 2.5 ટકા અનામત રાખવા પડશે. વધુમાં, સરકારે બજારમાં રોકાણકારોની ભાગીદારી વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ધીમે ધીમે જાહેર શેરહોલ્ડિંગ વધારવા માટે ચોક્કસ સમયરેખા નક્કી કરી છે.
2. નવા નિયમો અનુસાર, જો લિસ્ટિંગ સમયે કંપનીનું પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ 15 ટકાથી ઓછું હોય, તો તેણે પાંચ વર્ષમાં આ હિસ્સો વધારીને 15 ટકા અને દસ વર્ષમાં 25 ટકા કરવો પડશે.
તેનાથી વિપરિત, જે કંપનીઓનો પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ તેમના IPO સમયે 15 ટકાથી વધુ છે, તેમના માટે આગામી પાંચ વર્ષમાં આ આંકડો વધારીને 25 ટકા કરવો જરૂરી છે.
3. સરકારે કંપનીના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનના આધારે પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ સંબંધિત અલગ-અલગ નિયમો બનાવ્યા છે. ₹1 લાખ કરોડ અને ₹5 લાખ કરોડની વચ્ચે માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ધરાવતી કંપનીઓએ તેમના IPO દરમિયાન સામાન્ય રોકાણકારોને ઓછામાં ઓછા 2.75 ટકા શેર ઓફર કરવા પડશે.
4. નાની કંપનીઓ માટે, જાહેર શેરહોલ્ડિંગની નિર્ધારિત ટકાવારી ઉચ્ચ સ્તરે નક્કી કરવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, ₹50,000 કરોડ અને ₹1 લાખ કરોડની વચ્ચેનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ધરાવતી કંપનીઓએ બજારમાં રોકાણકારોની સતત ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમના ઓછામાં ઓછા 8 ટકા શેર સામાન્ય જનતાને આપવાના રહેશે. 5. નવા નિયમોમાં એવી પણ શરત છે કે જો કોઈ કંપની સુપિરિયર વોટિંગ રાઈટ્સ (SVR) સાથે ઈક્વિટી શેર ધરાવે છે અને તે તેના સામાન્ય શેરને સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટ કરવા માંગે છે, તો આવા SVR શેરને પણ લિસ્ટ કરવું ફરજિયાત રહેશે.
NSE અને Reliance Jio માટે રસ્તો સાફ
સરકારે આ નવા નિયમોને સત્તાવાર રીતે લાગુ કરી દીધા છે. આ બાબતથી વાકેફ બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નિર્ણય બાદ ઘણી મોટી કંપનીઓ તેમના IPO લોન્ચ કરે તેવી શક્યતાઓ વધી જશે. ખાસ કરીને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) અને Reliance Jio જેવી કંપનીઓ માટે શેરબજારમાં લિસ્ટિંગનો માર્ગ ઘણો સરળ બની ગયો છે.
