યુએસ સાથેના પ્રસ્તાવિત વેપાર કરાર અંગે, કેન્દ્ર સરકારે સોમવારે (16 માર્ચ, 2026) કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે નવા ટેરિફ નક્કી થયા પછી જ ઔપચારિક હસ્તાક્ષર થશે. વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે અમે હાલમાં યુએસ સાથે આ કરારની વિગતો માટે વાટાઘાટો કરી રહ્યા છીએ. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “નવા ટેરિફ માળખું નક્કી થયા પછી જ ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. આમાં કોઈ મડાગાંઠ નથી અને એવું પણ નથી કે કોઈ સમજૂતી થઈ નથી.”
ભારતની માલની નિકાસમાં ઘટાડો
કેન્દ્રનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સરકારે કહ્યું હતું કે ફેબ્રુઆરીમાં, ભારતની વેપારી નિકાસમાં 0.81 ટકાનો નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો અને યુએસ $ 36.61 અબજ થયો હતો. જો કે, આ મહિને (માર્ચ) આયાતમાં 24.11 ટકાની જંગી વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જે US$ 63.71 બિલિયન સુધી પહોંચી છે. આ આંકડો એક વર્ષ અગાઉ નોંધાયેલા US$51.33 બિલિયન કરતાં વધુ છે. રાજેશ અગ્રવાલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ છતાં ભારતની નિકાસ મજબૂત છે.
મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષને કારણે પડકારો વધ્યા
તેમણે કહ્યું કે નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના પ્રથમ 11 મહિના (એપ્રિલ-ફેબ્રુઆરી) દરમિયાન દેશની નિકાસ 1.84 ટકા વધીને 402.93 અબજ યુએસ ડોલર થઈ ગઈ છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, આયાત પણ 8.53 ટકા વધીને US$ 713.53 અબજ થઈ છે. વાણિજ્ય સચિવે આગામી સપ્તાહમાં નિકાસ માટે સંભવિત પડકારોનો પણ સંકેત આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી કટોકટીથી ઉદ્ભવતા લોજિસ્ટિક્સ પડકારોને કારણે માર્ચમાં શિપમેન્ટમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
ટેરિફ પર ટ્રમ્પનું નવું પગલું
યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી તેની ટેરિફ પોલિસીને લઈને આંચકો મળ્યા બાદ ટ્રમ્પ પ્રશાસને એક નવું વ્યૂહાત્મક પગલું ભર્યું છે. અમેરિકાએ 16 દેશો સામે મોટી વેપાર તપાસ શરૂ કરી છે. આ યાદીમાં સામેલ દેશોમાં ભારત પણ સામેલ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઉત્પાદનમાં વધુ પડતી ઔદ્યોગિક ક્ષમતાને લઈને ભારત અને અન્ય 15 દેશોને નિશાન બનાવ્યા છે. એકવાર તપાસ પૂર્ણ થઈ જાય, પછી આ દેશો સામે ટેરિફ અથવા અન્ય વેપાર પગલાં લાગુ થઈ શકે છે.
યુએસ કોર્ટે ટેરિફ અંગે ટ્રમ્પને આંચકો આપ્યો
ભારત અને યુએસએ ગયા મહિને જાહેરાત કરી હતી કે તેઓએ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કા માટે ફ્રેમવર્કને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે. આ માળખા હેઠળ, યુએસ ભારતીય સામાન પર 18 ટકા સુધી ટેરિફ ઘટાડવા માટે સંમત થયું હતું. જો કે, યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા અગાઉ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા સ્વીપિંગ ટેરિફને રદ કર્યા પછી યુએસમાં ટેરિફ માળખું બદલાઈ ગયું છે. આ નિર્ણય બાદ, ટ્રમ્પે તમામ દેશો પર 150 દિવસની મુદત માટે 10 ટકા ટેરિફ લાદ્યો હતો, જે 24 ફેબ્રુઆરીથી લાગુ થશે. આ ઘટનાક્રમને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત અને યુએસના મુખ્ય વાટાઘાટકારો વચ્ચેની બેઠક સ્થગિત કરવામાં આવી છે.
