બ્રિટનમાં એક નવો અહેવાલ ચેતવણી આપે છે કે વર્તમાન કાયદા હેઠળ, લગભગ 9 મિલિયન લોકો અથવા દેશની વસ્તીના 13 ટકા, તેમની બ્રિટિશ નાગરિકતા ગુમાવી શકે છે. આ રિપોર્ટ Runnymede Trust અને Reprieve નામની બે સંસ્થાઓ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ કાયદાઓ અપ્રમાણસર રીતે મુસ્લિમ સમુદાયો, દક્ષિણ એશિયા, મધ્ય પૂર્વ અને આફ્રિકાના લોકોને અસર કરે છે.
મુસ્લિમો માટે મુશ્કેલીના કેન્દ્રમાં મુસ્લિમ ગૃહ સચિવ
બ્રિટનના ગૃહ સચિવ, શબાના મહમૂદ પાસે કોઈ વ્યક્તિની નાગરિકતા રદ કરવાની સત્તા છે જો તેણી માને છે કે વ્યક્તિએ અન્ય દેશની નાગરિકતા મેળવી હશે, પછી ભલેને તે દેશ સાથે કોઈ વ્યક્તિગત સંબંધ ન હોય, તેમ અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આ શક્તિનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કે જનહિતના નામે કરવામાં આવે છે. અહેવાલમાં તેને “આત્યંતિક અને અપ્રગટ” બળ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે જે મુસ્લિમ સમુદાય માટે મોટો ખતરો છે.
ભારત અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો પર વધુ અસર
સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત દેશોમાં ભારત (984,000 લોકો), પાકિસ્તાન (679,000 લોકો) અને બાંગ્લાદેશનો સમાવેશ થાય છે. સોમાલિયા, નાઇજીરીયા, ઉત્તર આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વના બ્રિટિશ નાગરિકો પણ જોખમમાં છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પાંચમાંથી ત્રણ અશ્વેત લોકોને અસર થઈ શકે છે, જ્યારે 20માંથી માત્ર એક સફેદ બ્રિટિશ લોકોને અસર થશે. આનો અર્થ એ છે કે અશ્વેત લોકોને અસર થવાની સંભાવના 12 ગણી વધારે છે. જો મુસ્લિમોને બ્રિટનમાંથી દેશનિકાલ કરવામાં આવશે તો તેઓ ભારત, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોમાં આશરો લેશે.
વિન્ડ્રશ કૌભાંડને ટાંકીને નિયમો બદલાયા
અહેવાલમાં વિન્ડ્રશ કૌભાંડનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં કેરેબિયન મૂળના બ્રિટિશ નાગરિકોની નાગરિકતા રદ કરવામાં આવી હતી અને તેમને દેશમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હતા. સંસ્થાઓ દલીલ કરે છે કે આ કાયદાઓ નાગરિકત્વની બે-સ્તરીય પ્રણાલી બનાવે છે: એક શ્વેત બ્રિટિશ લોકો માટે કાયમી, અને બીજી મુસ્લિમ અને લઘુમતી સમુદાયો માટે શરતી.
તાજેતરના ફેરફારો વિશે:
2022 માં, એક કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો હતો જે સૂચના વિના નાગરિકતા રદ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
2025 માં, એક નવો કાયદો અમલમાં આવ્યો જેમાં જો કોઈ અદાલતને નાગરિકતા રદ કરવાનું ગેરકાયદેસર જણાય તો પણ અપીલ પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી નાગરિકતા પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે નહીં. આમાં વર્ષો લાગી શકે છે.
બ્રિટનમાં કલમ 40(2)ને રદ કરવાની માંગ
2010 થી, “જાહેર હિત” ના નામે 200 થી વધુ લોકોની નાગરિકતા રદ કરવામાં આવી છે, જેમાં મોટાભાગના મુસ્લિમ હતા. સૌથી પ્રખ્યાત કેસ શમીમા બેગમનો છે, જેમની નાગરિકતા રદ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બાંગ્લાદેશે તેમની નાગરિકતા આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સંગઠનોએ આ સત્તાઓ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ અને બ્રિટિશ નાગરિકતા કાયદાની કલમ 40(2) ના સંપૂર્ણ નાબૂદીની માંગ કરી છે. રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો રાષ્ટ્રવાદી રાજકારણ વધુ મજબૂત બનશે તો આ સત્તાઓનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે. યુકે હોમ ઓફિસે હજુ સુધી આ રિપોર્ટ પર કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ કાયદાઓ મુસ્લિમ સમુદાયમાં અસુરક્ષાની લાગણી પેદા કરી રહ્યા છે.
