યુએસએ તેના F-16 લડાકુ વિમાનો માટે પાકિસ્તાનને $686 મિલિયન (અંદાજે 5,800 કરોડ રૂપિયા) ની અદ્યતન ટેકનોલોજી અને સમર્થનના વેચાણને મંજૂરી આપી છે. પાકિસ્તાની અખબાર ડૉન અનુસાર, અમેરિકન ડિફેન્સ સિક્યોરિટી કોઓપરેશન એજન્સી (DSCA) એ 8 ડિસેમ્બરે આ સંબંધમાં કોંગ્રેસને એક પત્ર મોકલ્યો હતો. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પ્રકારના સોદા સામાન્ય રીતે કોઈપણ સમસ્યા વિના પૂર્ણ થાય છે.
આ પેકેજમાં શું શામેલ છે?
સૌથી મહત્વનો ભાગ એ લિંક-16 ડેટા લિંક સિસ્ટમ છે – એક સુપર-સિક્યોર કોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક જેનો ઉપયોગ યુ.એસ. અને નાટો દેશો દ્વારા મિત્ર કે શત્રુને ઓળખવામાં, શસ્ત્રોનું સંકલન કરવામાં અને લડાઇ દરમિયાન વાસ્તવિક સમયની માહિતી શેર કરવા માટે કરવામાં આવે છે. તે યુદ્ધના સમયમાં જામ થવાથી પણ રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
ક્રિપ્ટોગ્રાફિક સાધનો, નવા એવિઓનિક્સ (એરક્રાફ્ટ ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ્સ).
પાઇલોટ તાલીમ, સિમ્યુલેટર, સ્પેરપાર્ટ્સ, સોફ્ટવેર અપડેટ્સ.
92 લિંક-16 સિસ્ટમ અને 6 નિષ્ક્રિય Mk-82 બોમ્બ – માત્ર પરીક્ષણ હેતુઓ માટે.
એરક્રાફ્ટનું જીવન 2040 સુધી લંબાશે અને ફ્લાઇટની સલામતીમાં સુધારો થશે.
શા માટે યુએસએ વેચાણને મંજૂરી આપી?
ડીએસસીએના પત્રમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે પાકિસ્તાન આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં અમેરિકા અને તેના ભાગીદારો સાથે સહયોગ કરવાનું ચાલુ રાખશે. ભવિષ્યમાં કોઈપણ મોટા સંઘર્ષમાં પાકિસ્તાની વાયુસેના અમેરિકી વાયુસેના સાથે સરળતાથી તાલમેલ સાધી શકશે. આ વેચાણ દક્ષિણ એશિયામાં સૈન્ય સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડશે નહીં. પાકિસ્તાન પાસે પહેલેથી જ F-16 છે, તેથી તે નવી ટેક્નોલોજીનો સરળતાથી ઉપયોગ કરી શકશે.
પાકિસ્તાન માટે આ કેમ મહત્વનું છે?
પાકિસ્તાન પાસે લગભગ 75 F-16 એરક્રાફ્ટ છે (બ્લોક-52 અને જૂના અપગ્રેડેડ વર્ઝન). મે 2025 ના ભારત-પાકિસ્તાન હવાઈ મુકાબલામાં, પાકિસ્તાને મુખ્યત્વે J-10C અને JF-17 જેવા નવા એરક્રાફ્ટનો ઉપયોગ કર્યો હતો, પરંતુ F-16 હજુ પણ તેની વાયુસેનાની કરોડરજ્જુ છે. આ અપગ્રેડ જૂના F-16ને આગામી 15 વર્ષ સુધી ઉડાન ભરી શકશે. લિંક-16 સિસ્ટમ પાકિસ્તાની પાઇલોટ્સને અમેરિકન AWACS અને ફાઇટર એરક્રાફ્ટ સાથે સીધા જ જોડાવા માટે સક્ષમ બનાવશે – તેમને લડાઇમાં નોંધપાત્ર ફાયદો આપશે.
ભારતની ચિંતા શું છે? નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભારત માટે આ ચિંતાનો વિષય છે. કારણ કે લિન્ક-16 જેવી સંવેદનશીલ ટેક્નોલોજી પાકિસ્તાનને યુએસ-નાટો સ્તરે માહિતી અને આદેશો શેર કરવાની ક્ષમતા આપશે. ભારત પાસે હજુ લિન્ક-16 નથી. અમે રશિયન અને ઇઝરાયેલી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. 2019ના બાલાકોટ હુમલા બાદ અમેરિકાએ પાકિસ્તાનના એફ-16ના સ્પેરપાર્ટ્સની સપ્લાય પણ બંધ કરી દીધી હતી. હવે અચાનક આટલું મોટું પેકેજ મંજૂર થવાથી અનેક સવાલો ઉભા થાય છે.
અમેરિકાનો જવાબ
અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ વેચાણ માત્ર આતંકવાદ વિરોધી પ્રયાસો અને એરક્રાફ્ટની જાળવણી માટે છે. કોઈ નવા હથિયાર કે મિસાઈલ આપવામાં આવી રહી નથી. આ સિવાય આ ડીલથી અમેરિકાની સંરક્ષણ તૈયારીઓ પર કોઈ અસર નહીં પડે.
આગળ શું થશે?
કોંગ્રેસ પાસે મંજૂરીને રોકવા માટે 30 દિવસનો સમય છે, પરંતુ આવા સોદા સામાન્ય રીતે પસાર થાય છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ અમેરિકન કંપની લોકહીડ માર્ટિનને આપવામાં આવશે. 2026 માં ડિલિવરી શરૂ થવાની ધારણા છે. પાકિસ્તાની વાયુસેના ખુશ છે કે તેના જૂના એફ-16ને નવું જીવન મળ્યું છે. ભારત એલર્ટ છે અને તેના રાફેલ, સુખોઈ-30 અને આગામી AMCA પ્રોજેક્ટ પર કામને વેગ આપી રહ્યું છે.
