જાપાન સંકટમાં છે, અને આ કટોકટી વધુ ખરાબ થવાની છે. અમે આ નથી કહી રહ્યા, પરંતુ નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે. ઈન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કર સાર્થક આહુજાએ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં આ પાછળના કારણો સમજાવીને ખતરાની ઘંટડી વગાડી છે. તેમણે કહ્યું કે જાપાનના 30 વર્ષ જૂના વલણમાં વિરામ એ દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે ખતરો છે. ચાલો જાણીએ કે નિષ્ણાતો કઈ તરફ ઈશારો કરી રહ્યા છે.
જાપાનનો ‘યેન કેરી ટ્રેડ’ પડી ભાંગ્યો છે
જાપાને તાજેતરમાં તેના 30 વર્ષ જૂના વલણને તોડ્યું છે અને વૈશ્વિક શેરબજારમાં ઉથલપાથલ છે. દેશની વૈશ્વિક આર્બિટ્રેજ ગેમ, જેને ‘યેન કેરી ટ્રેડ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે હવે તૂટી રહી છે. જાપાનમાં ધિરાણ દરો વધીને 2.8% થઈ ગયા છે, જે સૌથી વધુ નફાકારક જાપાનીઝ યેન કેરી ટ્રેડને જોખમમાં મૂકે છે. ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કર સાર્થક આહુજાએ લિંક્ડઇન પોસ્ટમાં ભયંકર ચેતવણી જારી કરીને કહ્યું કે વિશ્વભરના રોકાણકારો ચોંકી ગયા છે.
દાયકાઓથી ‘0%’ પર વ્યાજ દરો
દાયકાઓથી, જાપાનના અત્યંત નીચા વ્યાજ દરો (જાપાન પોલિસી રેટ), જે 0% ની નજીક હતા અને કેટલીકવાર નકારાત્મક પણ જતા હતા, જાપાનને વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે રોકાણનું મનપસંદ સ્થળ બનાવ્યું હતું. સંસ્થાઓ અને વિદેશી રોકાણકારોએ સસ્તા યેન ઉધાર લીધા હતા અને તેમની મૂડી યુએસ અને ભારત જેવા બજારોમાં રોકાણ કર્યું હતું, જ્યાં બોન્ડ અને ઇક્વિટી વળતર 4% થી 8% સુધી હતું.
એ નોંધવું જોઈએ કે જાપાનના ‘યેન કેરી ટ્રેડ’ પાછળનો વિચાર ધિરાણને સસ્તું રાખવાનો હતો જેથી વ્યવસાયો અને પરિવારો ખર્ચ કરી શકે અને રોકાણ કરી શકે. જોકે, ઘણા નિષ્ણાતોએ તેને જાપાનની અર્થવ્યવસ્થા માટે નુકસાનકારક પણ ગણાવ્યું હતું. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, યેન કેરી ટ્રેડ એ એક રોકાણ વ્યૂહરચના છે જેમાં રોકાણકારો જાપાનીઝ યેન (JPY), નીચા વ્યાજ દર સાથેનું ચલણ ઉધાર લે છે અને તે નાણાંનો ઉપયોગ ઊંચા વ્યાજ દરોવાળી સંપત્તિઓમાં રોકાણ કરવા માટે કરે છે. તેનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ્ય બે કરન્સી વચ્ચેના વ્યાજ દરના તફાવતમાંથી નફો મેળવવાનો છે.
જાપાનમાં દાયકાઓ સુધી વ્યાજ દર શૂન્ય હતા
ગણતરી સરળ હતી: 0% પર ઉધાર લો, 5% કમાઓ અને તમારા ખિસ્સામાં સ્પ્રેડ મૂકો. જ્યાં સુધી જાપાને વ્યાજ દરો નીચા રાખ્યા ત્યાં સુધી વેપાર ચાલુ રહ્યો, પરંતુ હવે તે બદલાઈ ગયું છે અને ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ રહ્યું છે. જાપાને 30 વર્ષ જૂના વૈશ્વિક આર્બિટ્રેજ મશીનને તોડી પાડ્યું છે અને વૈશ્વિક બજારો કદાચ તેના માટે તૈયાર નથી.
જાપાનમાં પરિવર્તનનું આ એક મોટું કારણ છે
અહેવાલો અનુસાર, જાપાનમાં આ મોટા ફેરફારનું કારણ ફુગાવો છે, જે 25 વર્ષમાં પ્રથમ વખત 2.5% (જાપાન ફુગાવો દર) ને વટાવી ગયો છે, જ્યારે વાસ્તવિક શ્રમ ખર્ચ સ્થિર રહ્યો છે. હવે, બેન્ક ઓફ જાપાનને માંગ ઘટાડવા અને ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે વ્યાજ દર વધારવાની ફરજ પડી છે. 19 નવેમ્બરના રોજ, જાપાનના વ્યાજ દરો વધીને 2.8% થયા, જે 30 વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. ગયા વર્ષે, ઓગસ્ટ 2024 માં, જાપાનીઝ વ્યાજ દરોમાં સાધારણ 0.25% નો વધારો સામૂહિક ગભરાટનું કારણ બન્યું, અને નિક્કી એક જ દિવસમાં 12% ઘટ્યો.
આ કટોકટી કેવી રીતે વધશે?
સાર્થક આહુજાએ કડક ચેતવણી જારી કરીને કહ્યું છે કે જો આ વ્યાજ દર 3%થી ઉપર જશે તો જાપાનનો પહેલેથી જ વર્તમાન દેવાનો બોજ, જે તેની જીડીપી કરતા 2.5 ગણો છે, તે વધુ વધી શકે છે, જેનાથી તેનું સંચાલન કરવું મુશ્કેલ બનશે. તેણે તેની લિંક્ડઇન પોસ્ટમાં લખ્યું છે કે આ ખૂબ જ ખરાબ છે કારણ કે કેરી ટ્રેડ્સ પર નફાનું માર્જિન ઘટી રહ્યું છે, જેનાથી ગભરાટ વધી રહ્યો છે. રોકાણકારો હવે જાપાનનું દેવું ચૂકવવા માટે વિદેશમાં, ખાસ કરીને યુએસમાં તેમની થાપણો ખસેડી શકે છે, જે વૈશ્વિક શેરબજારો પર દબાણ લાવી શકે છે. “આ સમયે કોઈ જોખમી બેટ્સ નથી; તમારી બચતને ખૂબ ઝડપથી વધારવાનો પ્રયાસ કરવા કરતાં તેને સુરક્ષિત કરવી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે,” તેમણે સલાહ આપી.
