Scope કલ્પના કરો કે તમે ભારતના એન્ટાર્ટિકા એક્સપિડીશન ટીમના એક સભ્ય છો અને ગોવાથી દક્ષિણ ગંગોત્રી સુધીની સમુદ્ર મુસાફરી કરો છો. જેમ જેમ તમે દક્ષિણની તરફ આગળ વધો છો તેમ તેમ આકાશનો નજારો બદલાતો જશે તમારી સામે એક અપરિચિત આકાશનું ઉદ્દઘાટન થશે. આકાશમાં નવા તારા નજરમાં આવશે. મૃગ, સિંહ, કન્યા, વૃશ્ચિક વગેરે પરિચિત તારામંડળ તમને ઉંધા દેખાશે. આકાશમાં તેઓ જમણી બાજુથી ડાબી બાજુ જતા જોવા મળશે. દક્ષિણ ગંગોત્રી કે મૈત્રી કેન્દ્રમાં આખું વર્ષ રહેશો તો પણ ક્યારેય સપ્તર્ષિ, શર્મિષ્ઠા અને ઉત્તર ખગોળના કેટલાક અન્ય તારા મંડળ તમને આકાશમાં જોવા નહીં મળે. તમારો ચીર પરિચિત ધ્રુવ તારો પણ નહીં.
પ્રાચીન ભારતીય પરંપરામાં આ અગત્સ્ય નક્ષત્રનું ખૂબ જ મહત્ત્વ રહ્યું છે. તેથી આપણને પણ તેની ઓળખ અવશ્ય હોવી જોઈએ. વ્યાધના લગભગ 36 અંશ દક્ષિણમાં આકાશનું સૌથી ચમકતું નક્ષત્ર અગત્સ્ય છે. દક્ષિણી ખગોળનું આ દૈદીપ્યમાન નક્ષત્ર ખગોળના વિષુવવૃત્તથી 53° દક્ષિણમાં છે, તેથી તેને 37° ઉત્તર અક્ષાંશથી ઉપરની જગ્યાએથી જોઈ શકાતું નથી. પરંતુ માર્ચ મહિનામાં લગભગ સમગ્ર ભારતમાં આ અગત્સ્ય નક્ષત્રને દક્ષિણ ક્ષિતિજની ઉપર સૌથી ચમકતા તારાના સ્વરૂપે આસાનીથી ઓળખી શકાય છે અગત્યનો વિષુવાન્શ(Right Ascension) છ કલાક 24 મિનિટ છે.
અગત્સ્ય તારાનું પશ્ચિમી નામ કૌનોપશ(Canopus) અને દક્ષિણ ખગોળના જે મંડળમાં આ તારા આવેલા છે તેનું પ્રાચીન પશ્ચિમી નામ અર્ગો નાવિસ(Argo Navus)છે. એક યુનાની આખ્યાન અનુસાર અર્ગો 50 હલેસા વાળી એક નૌકા હતી. સુવર્ણ ઉન પ્રાપ્ત કરવા 50 સાહસિક નાવિકોએ આ નૌકામાં મુસાફરી કરી હતી. અભિયાન સમાપ્તિ પછી અર્ગોનાવિસની આ નૌકાને આકાશમાં સ્થાપિત કરી દેવાઇ. આકાશની આ દૈવી નૌકાનો ઉલ્લેખ ઋગ્વેદ (10. 63.10)માં પણ કરેલો છે. અથર્વવેદમાં પણ તેને સુવર્ણ નૌકા કહેલી છે
