ભારતમાં ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર (LPG) પર સબસિડીની સંપૂર્ણ ગણતરી બદલાવાની છે. અહેવાલો અનુસાર, રાજ્યની તેલ કંપનીઓએ ગયા મહિને યુએસ નિકાસકારો સાથે વાર્ષિક પુરવઠા કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કારણે સરકાર એલપીજી સબસિડીની ફોર્મ્યુલા બદલવા પર વિચાર કરી રહી છે. હાલમાં, સબસિડીની ગણતરી સાઉદી કોન્ટ્રાક્ટ પ્રાઈસ (CP)ના આધારે કરવામાં આવે છે, જે મધ્ય પૂર્વમાંથી LPG સપ્લાય માટે પ્રમાણભૂત છે. જોકે, રાજ્યની ઓઈલ કંપનીઓ હવે ફોર્મ્યુલામાં ટ્રાન્સ-એટલાન્ટિક શિપમેન્ટની યુએસ સ્ટાન્ડર્ડ કિંમત અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચનો સમાવેશ કરવાનો આગ્રહ કરી રહી છે. યુ.એસ.માંથી એલપીજી ભારત માટે માત્ર ત્યારે જ આર્થિક રહેશે જ્યારે સાઉદી CPની સરખામણીમાં ભાવ ડિસ્કાઉન્ટ લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચને સરભર કરવા માટે પૂરતું મોટું હોય, જે સાઉદી અરેબિયાના શિપમેન્ટ કરતાં લગભગ ચાર ગણું વધારે છે.
યુએસ તરફથી પ્રથમ લાંબા ગાળાનો કરાર
ગયા મહિને, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન, ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પ લિમિટેડ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પ લિમિટેડે 2026 કોન્ટ્રાક્ટ વર્ષ માટે યુએસમાંથી વાર્ષિક આશરે 2.2 મિલિયન મેટ્રિક ટન એલપીજી (MMTPA) આયાત કરવા માટે એક વર્ષના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ ભારતની વાર્ષિક LPG આયાતના લગભગ 10 ટકા છે. ભારતીય કંપનીઓએ અગાઉ સ્પોટ માર્કેટમાં યુએસ એલપીજીની ખરીદી કરી હોવા છતાં, દેશમાંથી સપ્લાય માટે આ તેમનો પ્રથમ લાંબા ગાળાનો કરાર છે. સરકારી કંપનીઓ દ્વારા ઘરોમાં વેચાતા એલપીજીના ભાવને સરકાર નિયંત્રિત કરે છે. જ્યારે કંપનીઓ માર્કેટ રેટથી નીચે વેચવાથી નુકસાન કરે છે, ત્યારે સરકાર તેમને વળતર આપે છે.
ઉપર જણાવ્યા મુજબ, યુએસથી આવતા એલપીજીની લોજિસ્ટિક્સ કિંમત સાઉદી અરેબિયાથી આવતા એલપીજી કરતા ચાર ગણી વધારે હશે. જો ભારત સરકાર વર્તમાન દરે લોકોને સબસિડીવાળા ગેસ સિલિન્ડર આપવાનું ચાલુ રાખવા માંગે છે, તો યુએસ સપ્લાય પર ઊંડી ડિસ્કાઉન્ટ જરૂરી છે. જો આમ નહીં થાય તો સરકાર આગામી દિવસોમાં સબસિડીમાં ઘટાડો કરી શકે છે. આનો અર્થ એ થયો કે ઉજ્જવલા યોજનાના લાખો ગ્રાહકો સહિત સામાન્ય નાગરિકો માટે એલપીજી ગેસ સિલિન્ડર વધુ મોંઘા થઈ શકે છે.
વર્તમાન ભાવ શું છે?
IOCL ડેટા અનુસાર, રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડરની વર્તમાન કિંમત સબસિડી સાથે ₹853 છે. કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત ₹1,580.50 છે. ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરની કિંમતમાં છેલ્લો ફેરફાર 8 એપ્રિલ, 2025ના રોજ થયો હતો, જ્યારે સરકારે કિંમતમાં ₹50નો વધારો કર્યો હતો. બીજી તરફ, યુઝર્સને હાલમાં ઉજ્જવલા સ્કીમ હેઠળ ₹300ની સબસિડી મળે છે. 1 ડિસેમ્બર, 2025 સુધીમાં, દેશમાં ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ લાભાર્થીઓની સંખ્યા 10.35 કરોડ છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં આ યોજનામાં 25 લાખ લાભાર્થીઓ જોડાયા છે. દેશમાં LPG વપરાશકારોની કુલ સંખ્યા અંદાજે 33 કરોડ છે.
