નવી દિલ્હી, 9 નવેમ્બર (NEWS4). દર વર્ષે 10 નવેમ્બરના રોજ ‘વિશ્વ વિજ્ઞાન દિવસ’ (શાંતિ અને વિકાસ માટે વિશ્વ વિજ્ઞાન દિવસ) સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ સમાજમાં વિજ્ઞાનની ભૂમિકાને સમજવાનો અને વિજ્ઞાન આપણા રોજિંદા જીવનને કેવી રીતે અસર કરે છે તે બતાવવાનો છે.
આ દિવસની શરૂઆત UNESCO દ્વારા વર્ષ 2001 માં કરવામાં આવી હતી અને તે 2002 માં પ્રથમ વખત ઉજવવામાં આવ્યો હતો. તે સમયથી આજદિન સુધી દર વર્ષે આ દિવસે, વિશ્વભરની વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ, યુનિવર્સિટીઓ અને સંસ્થાઓ સામાન્ય લોકોમાં વિજ્ઞાન પ્રત્યે રસ અને સમજ વધારવા માટે વિજ્ઞાન સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ, વર્કશોપ અને ચર્ચાઓનું આયોજન કરે છે.
વિજ્ઞાન માત્ર પ્રયોગશાળાઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી. તેનો સીધો સંબંધ આપણા સમાજ, પર્યાવરણ, આરોગ્ય અને વિકાસ સાથે છે. વિશ્વ વિજ્ઞાન દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એ યાદ અપાવવાનો છે કે શાંતિ અને ટકાઉ વિકાસ માટે વિજ્ઞાનની ભૂમિકા કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે. આ દિવસે વૈજ્ઞાનિકોના યોગદાનનું પણ સન્માન કરવામાં આવે છે અને લોકોને વિજ્ઞાનની પ્રાસંગિકતા વિશે પણ જાગૃત કરવામાં આવે છે.
દર વર્ષે યુનેસ્કો આ દિવસ માટે નવી થીમ નક્કી કરે છે. 2025 માટે તેની થીમ છે ‘વિશ્વાસ, પરિવર્તન અને આવતીકાલ: 2050 માટે આપણને જરૂરી વિજ્ઞાન.’ આ થીમ આપણે આવનારા દાયકાઓમાં કેવા પ્રકારનું વિજ્ઞાન ઈચ્છીએ છીએ તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જે માનવતા, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ વચ્ચે સંતુલન જાળવી શકે.
યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીએ 2024 થી 2033 સુધીના દાયકાને ‘સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ માટે વિજ્ઞાનના આંતરરાષ્ટ્રીય દાયકા’ તરીકે જાહેર કર્યા છે. આ અંતર્ગત 2025ના વિશ્વ વિજ્ઞાન દિવસને વધુ વિશેષ માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે તે ભવિષ્યની જરૂરિયાતો અનુસાર વિજ્ઞાન અને સમાજને ફરીથી સમજવાની તક આપે છે.
આ દિવસનો બીજો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. જ્યારે સમાજ વિજ્ઞાનને સમજશે અને અપનાવશે ત્યારે જ તે અંધશ્રદ્ધાથી દૂર રહી શકશે અને તાર્કિક વિચારસરણીનો વિકાસ કરી શકશે. તેથી જ વિશ્વ વિજ્ઞાન દિવસ માત્ર વૈજ્ઞાનિકો માટે જ નહીં પરંતુ દરેક નાગરિક માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
–NEWS4
PIM/ABM
