ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) આજે તેની દ્વિમાસિક નાણાકીય નીતિ જાહેર કરશે. બુધવારથી શરૂ થયેલી મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ત્રણ દિવસીય બેઠક બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ગુરુવારે આરબીઆઈ દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદન અનુસાર ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા શુક્રવારે સવારે ત્રણ દિવસીય બેઠક દરમિયાન લેવામાં આવેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરશે. નિષ્ણાતોને રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો ઘટાડો થવાની આશા છે. આ બેઠક ઘટી મોંઘવારી, ઝડપી જીડીપી વૃદ્ધિ, ડોલર સામે રૂપિયો 90ને પાર કરી રહ્યો છે અને વર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય તણાવના વાતાવરણમાં યોજાયો હતો. રિટેલ મોંઘવારી દરમાં ઘટાડા વચ્ચે, આરબીઆઈએ ફેબ્રુઆરીથી ત્રણ હપ્તાઓમાં રેપો રેટમાં કુલ 1 ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે.
નિષ્ણાતો રેપો રેટમાં 0.25% કાપની અપેક્ષા રાખે છે
ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે RBI આ વખતે રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો ઘટાડો કરી શકે છે. અગાઉ, ફેબ્રુઆરીથી રેપો રેટમાં કુલ 1 ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, જોકે છેલ્લી બે બેઠકોમાં તેને 5.5 ટકા પર સ્થિર રાખવામાં આવ્યો હતો. ભારતીય યુવા શક્તિ ટ્રસ્ટ (BYST) ના સ્થાપક લક્ષ્મી વેંકટરામન વેંકટેસને જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન રેપો રેટ એક વર્ષ અગાઉના 6.5 ટકાના દર કરતાં ઘણો ઓછો છે. ઓક્ટોબરમાં ફુગાવો 0.25 ટકાના દાયકાના નીચા સ્તરે હતો અને જથ્થાબંધ ભાવ 1.21 ટકા ઘટ્યા હતા. માઇક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝિસને આપવામાં આવેલી લગભગ 70 ટકા લોન રેપો રેટ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે. તેમણે કહ્યું કે નીતિગત વાતાવરણમાં સુધારો હોવા છતાં, ક્રેડિટ ગેપ હજુ પણ મોટો છે, અને અમલીકરણ સ્તરે નાણાંની પહોંચ મુશ્કેલ છે. આ સ્થિતિને જોતાં વ્યાજદરમાં 0.25 થી 0.50 ટકાથી 5.25 ટકા સુધીનો વધુ ઘટાડો કરવો યોગ્ય અને જરૂરી છે.
ઘટતો ફુગાવો અને મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ
આ બેઠક એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે રિટેલ ફુગાવો ઘટી રહ્યો છે, જીડીપી ગ્રોથ ઝડપી થઈ રહ્યો છે, ડોલર સામે રૂપિયો 90ને પાર કરી ગયો છે અને વૈશ્વિક તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. ઓક્ટોબરમાં ફુગાવો 0.25% પર એક દાયકાના સૌથી નીચા સ્તરે હતો. જથ્થાબંધ ભાવમાં પણ 1.21%નો ઘટાડો થયો છે.
ઉદ્યોગનો અભિપ્રાય: રેટ કટથી રાહત મળશે
માઈક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઈઝ (MSME)ને આપવામાં આવેલી લગભગ 70% લોન રેપો રેટ સાથે જોડાયેલી છે. તેથી, નિષ્ણાતો માને છે કે રેપો રેટમાં 0.25-0.50%નો વધુ ઘટાડો વ્યવસાયોને રાહત આપશે અને દર ઘટીને 5.25% આસપાસ આવશે. રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરના મતે, નાનો ઘટાડો પણ ઘરોના વેચાણમાં વધારો કરી શકે છે અને રોકડ પ્રવાહમાં સુધારો કરી શકે છે.
દરો સ્થિર રહી શકે છે
કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાની મજબૂત વૃદ્ધિને ધ્યાનમાં રાખીને આરબીઆઈ દરોમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે. કોર ફુગાવો સરકારના 2%ના લક્ષ્યાંકથી નીચે છે. બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતની જીડીપી વૃદ્ધિ 8.2% હતી, જે અપેક્ષા કરતાં વધુ સારી છે. સરકારે RBIને ફુગાવો 4% (±2%) ની આસપાસ રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
જીડીપીનો અંદાજ વધી શકે છે
પ્રથમ છ મહિનામાં સારા આર્થિક ડેટાને જોતાં RBI ફરી એકવાર તેના GDP વૃદ્ધિ અનુમાનમાં વધારો કરી શકે છે. ઓક્ટોબરમાં, 2025-26 માટે જીડીપી અંદાજ 6.5% થી વધારીને 6.8% કરવામાં આવ્યો હતો.
