ઓપરેશન સિંદૂરમાં ભારતના સચોટ હુમલાએ સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની સાથે બ્રહ્મોસ મિસાઇલે તબાહી મચાવી હતી. તેથી સમગ્ર વિશ્વ ભારત પાસેથી બ્રહ્મોસ મિસાઈલ સિસ્ટમ ખરીદવા માટે ઉત્સુક છે. વિશ્વનો સૌથી મોટો ઇસ્લામિક દેશ ઇન્ડોનેશિયા પણ આ પ્રયાસમાં મહત્વનો ખેલાડી છે. ભારત અને ઈન્ડોનેશિયા વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગ વધારવામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે. નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી ત્રીજી ભારત-ઇન્ડોનેશિયાના સંરક્ષણ પ્રધાનોની વાટાઘાટો દરમિયાન, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ અને ઇન્ડોનેશિયાના સંરક્ષણ પ્રધાન સજફરી સજમસોદીને પરસ્પર સંરક્ષણ સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા પર વિગતવાર વાટાઘાટો કરી હતી.
જોકે સત્તાવાર નિવેદનમાં બ્રહ્મોસ મિસાઈલનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ વાતચીતમાં સામેલ વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ કહ્યું કે બ્રહ્મોસ નિકાસ સોદામાં નવી અને નક્કર પ્રગતિ થઈ છે. વાતચીત દરમિયાન રાજનાથ સિંહે ઈન્ડોનેશિયાના સંરક્ષણ મંત્રીને બ્રહ્મોસ મિસાઈલનું એક મોડલ રજૂ કર્યું, જેને બંને દેશો વચ્ચે વધતી સંરક્ષણ ભાગીદારીનો સ્પષ્ટ સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે. ઈન્ડોનેશિયાએ લાંબા સમયથી બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ ખરીદવામાં આતુરતા દાખવી છે. જકાર્તા મલક્કા સ્ટ્રેટ, નટુના ક્ષેત્ર અને મોટા ઈન્ડો-પેસિફિકમાં તેની દરિયાઈ સુરક્ષાને મજબૂત કરવા વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ માને છે.
મંત્રણા ક્યાં સુધી પહોંચી?
પ્રાપ્તિનો પ્રથમ તબક્કો, લાંબા ગાળાની જાળવણી સહાય અને ઇન્ડોનેશિયન દળો માટે તાલીમ પેકેજની ચર્ચા થઈ ચૂકી છે. હવે, અધિકારીઓ કહે છે કે ચર્ચાઓ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી છે, અને ટૂંક સમયમાં ઔપચારિક જાહેરાતની અપેક્ષા છે. આ સંભવિત સોદો માત્ર હથિયારોની ખરીદી પૂરતો મર્યાદિત નથી. બંને દેશો તેને સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક સહયોગ માટે એક મોટા પ્લેટફોર્મ તરીકે વિકસાવવા પર વિચાર કરી રહ્યા છે. ઈન્ડોનેશિયા ભારતમાં જાળવણી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેકનોલોજી ભાગીદારીની શોધ કરી રહ્યું છે. પ્રાપ્તિ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે, સંયુક્ત સમિતિની રચના કરવાની દરખાસ્ત પણ આગળ વધી રહી છે, જે પ્રમાણપત્ર, સપ્લાય ચેઇન અને સંયુક્ત વિકાસ પદ્ધતિ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપશે.
અન્ય કયા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ?
બ્રહ્મોસ ઉપરાંત બંને મંત્રીઓએ સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ, વ્યાવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમો અને દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો. હિંદ મહાસાગરમાં સાયબર સુરક્ષા, ગુપ્ત માહિતીની વહેંચણી અને દરિયાઈ જાગૃતિને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. બંને પક્ષોએ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ માટે ઉચ્ચ સ્તરીય સંવાદ અને વ્યવહારિક સહયોગ ચાલુ રાખવાનું વચન આપ્યું હતું. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, ઈન્ડોનેશિયાએ ભારતના પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડમાં 352 સભ્યોની ટુકડી મોકલી હતી, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતો વિશ્વાસ દર્શાવે છે. જો બ્રહ્મોસ ડીલ ફાઈનલ થઈ જશે તો ફિલિપાઈન્સ પછી ઈન્ડોનેશિયા બ્રહ્મોસનું બીજું વિદેશી ઓપરેટર બનશે. આનાથી સંરક્ષણ નિકાસકાર તરીકે ભારતનો દરજ્જો વધુ વધારશે.
