યુક્રેન સામેના યુદ્ધની વચ્ચે રશિયાએ અમર્યાદિત રેન્જ અને કેટલાક મહિનાઓ સુધી હવામાં રહેવાની ક્ષમતા ધરાવતી પરમાણુ મિસાઈલનું પરીક્ષણ કર્યું છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના જણાવ્યા અનુસાર, આ મિસાઈલ અત્યાર સુધીમાં 14,000 કિલોમીટરની રેન્જ સાથે 15 કલાક સુધી ઉડી છે. આ સમય દરમિયાન, બુરેવેસ્ટનિક નામની આ અદ્રશ્ય મિસાઈલ દુનિયાથી સંપૂર્ણપણે છુપાયેલી રહી.
15 કલાક સુધી ઉડાન ભરી, 14,000 કિલોમીટરની મુસાફરી કરી
રવિવારે, પુતિને રશિયન-યુક્રેનિયન યુદ્ધ ક્ષેત્રોની મુલાકાત લીધી અને ક્ષેત્ર કમાન્ડરો સાથે મુલાકાત કરી. સૈનિકોને સંબોધિત કરતા પુતિને બુરેવેસ્ટનિક ક્રુઝ મિસાઈલના સફળ પરીક્ષણ વિશે માહિતી શેર કરી. રશિયાના આર્મી ચીફ ઓફ સ્ટાફ વેલેરી ગેરાસિમોવે જણાવ્યું હતું કે 21 ઓક્ટોબરે મિસાઇલે 14,000 કિલોમીટરની રેન્જને આવરી લીધી હતી અને વિશ્વની તમામ હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓને નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા દર્શાવી હતી, કારણ કે વિશ્વની કોઈપણ સંરક્ષણ પ્રણાલી તેને શોધવામાં નિષ્ફળ રહી હતી, એમ પુતિને જણાવ્યું હતું.
પુતિનના મતે, વિશ્વના કોઈપણ દેશ પાસે બુરેવેસ્ટનિક ક્રુઝ મિસાઈલ જેવું કંઈ નથી, જેમાં અમર્યાદિત ફાયરપાવર હોય. પુતિને કહ્યું હતું કે “બુરેવેસ્ટનિક ક્રુઝ મિસાઇલ એક પરમાણુ એન્જિન દ્વારા સંચાલિત હથિયાર છે અને તેની ફાયરપાવર અમર્યાદિત છે.” મતલબ કે આ મિસાઈલ દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે પરમાણુ હથિયારો પહોંચાડવામાં સક્ષમ છે. જો કે રશિયાએ આ મિસાઈલ સંબંધિત કોઈ પુરાવા રજૂ કર્યા નથી.
પુતિને તેને વર્તમાન અને ભાવિ મિસાઈલ સંરક્ષણ પ્રણાલી સામે “અજેય” ગણાવ્યું છે. રશિયન દાવાઓ અનુસાર, તે લગભગ અનિશ્ચિત સમય માટે ઉડી શકે છે અને ફ્લાઇટની મધ્યમાં તેની દિશા બદલી શકે છે, જે અવરોધને અત્યંત મુશ્કેલ બનાવે છે.
યુક્રેનમાં છેલ્લા 32 મહિનાથી યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સહિત અનેક દેશોની મધ્યસ્થી હોવા છતાં અટકવાના કોઇ સંકેત દેખાતા નથી. રશિયાએ યુક્રેનના ડોનબાસ પ્રદેશ (ડોનેત્સ્ક, લુહાન્સ્ક, ઝાપોરિઝિયા અને ખેરસન) પર કબજો કરી લીધો છે અને યુક્રેનના લગભગ 20-25 ટકા વિસ્તારને જોડ્યો છે. તાજેતરના દિવસોમાં, રશિયન સૈનિકોએ યુક્રેનના સુમી અને ખાર્કિવ પ્રાંતમાં આગળ વધવાનું શરૂ કર્યું છે અને રાજધાની કિવ પર મિસાઇલ હુમલા પણ કર્યા છે. છેલ્લા સાડા ત્રણ વર્ષોમાં, રશિયાએ યુક્રેનિયન લશ્કરી લક્ષ્યો પર હુમલો કરવા માટે તેની ઘણી મિસાઇલો (હાયપરસોનિક વગેરે)નો ઉપયોગ કર્યો છે.
આ કયા પ્રકારની મિસાઇલ છે – “બુરેવેસ્ટનિક”?
9M730 બુરોવેસ્ટનિક એ જમીનથી લોંચ કરવામાં આવેલી, ઓછી ઊંચાઈની ક્રુઝ મિસાઈલ છે જે પરમાણુ હથિયાર લઈ જઈ શકે છે અને તે પરમાણુ રિએક્ટર દ્વારા સંચાલિત છે. તેની વિશિષ્ટ વિશેષતા તેની અમર્યાદિત શ્રેણી છે, કારણ કે તેને પરંપરાગત બળતણની જરૂર નથી. ન્યુક્લિયર થ્રેટ ઈનિશિએટિવના એક રિપોર્ટ અનુસાર, આ મિસાઈલ ઘણા દિવસો સુધી હવામાં રહી શકે છે અને ઓછી ઉંચાઈ પર ઉડીને રડાર સિસ્ટમને ડોઝ કરી શકે છે. 50 થી 100 મીટરની ઉંચાઈએ ઉડતા, તે દુશ્મન માટે લગભગ અદ્રશ્ય રહે છે. નાટોએ તેને SSC-X-9 Skyfall નામ આપ્યું છે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને હિટ કરવાની ક્ષમતા
ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ડિફેન્સ સ્ટડીઝ (IISS) અનુસાર, આ મિસાઇલ 20,000 કિલોમીટર સુધીની રેન્જ ધરાવે છે, એટલે કે રશિયા તરફથી છોડવામાં આવેલી મિસાઇલ સીધી અમેરિકાના કોઈપણ ભાગ સુધી પહોંચી શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ મિસાઈલ વોશિંગ્ટન, ન્યૂયોર્ક અને કેલિફોર્નિયા જેવા શહેરો સહિત “સમગ્ર યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ”ને નિશાન બનાવવામાં સક્ષમ છે.
પશ્ચિમી ચિંતાઓ
ઘણા પશ્ચિમી નિષ્ણાતોએ આ મિસાઈલની ક્ષમતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે આટલી લાંબી રેન્જ અને પરમાણુ સંચાલિત મિસાઈલમાંથી રેડિયેશન ઉત્સર્જનનો ખતરો હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત મિસાઈલની સ્પીડ ધીમી હોવાને કારણે તેને સરળતાથી ટ્રેક કરી શકાય છે. આ મિસાઈલના અગાઉના પરીક્ષણો ઘણી વખત નિષ્ફળ ગયા છે.
વ્હાઈટ સીમાં પરીક્ષણ દરમિયાન થયેલા વિસ્ફોટમાં પાંચ રશિયન વૈજ્ઞાનિકોના મોત થયા છે, એમ યુએસ ગુપ્તચર એજન્સીઓએ જણાવ્યું છે. પુતિને પાછળથી વૈજ્ઞાનિકોની વિધવાઓનું સન્માન કર્યું અને કહ્યું કે તેઓ એવા હથિયાર પર કામ કરી રહ્યા છે જે “વિશ્વમાં અપ્રતિમ” છે. પુતિને કહ્યું હતું કે “બુરેવેસ્ટનિક રશિયાની સુરક્ષાને નવી દિશા આપશે,” અને ટૂંક સમયમાં તેને સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં એકીકૃત કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. નિષ્ણાંતોનું માનવું છે કે જો આ મિસાઈલને સંપૂર્ણપણે તૈનાત કરવામાં આવે તો અમેરિકાની સમગ્ર સુરક્ષા રણનીતિને પડકાર ફેંકી શકે છે.
