આરબ જગતના બે નજીકના સાથી સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચે મિત્રતામાં તિરાડ પડી છે. આ કોઈ નાની તિરાડ નથી. સાઉદી અરેબિયાએ તેની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને “લાલ રેખા” જાહેર કરી છે જેનું તે રક્ષણ કરશે. આ બધું ત્યારે થયું જ્યારે સાઉદી અરેબિયાએ યમનના મુકલ્લા બંદર પર હુમલો કર્યો. સાઉદી અરેબિયાનો દાવો છે કે યુએઈના જહાજો ત્યાં શસ્ત્રો ઉતારી રહ્યા હતા ત્યારે તેણે બંદર પર હુમલો કર્યો હતો. સાઉદી અરેબિયાએ વિડિયો ફૂટેજ બહાર પાડ્યું છે જે દર્શાવે છે કે યુએઈના જહાજો મુકલ્લા બંદર પર શસ્ત્રો અને સશસ્ત્ર વાહનોને ઉતારી રહ્યા હતા ત્યારે હુમલો થયો હતો.
સાઉદીના નિવેદન અનુસાર, આ હથિયારો યમનમાં એવા જૂથોને સપ્લાય કરવામાં આવી રહ્યા હતા જે સાઉદી અરેબિયાના દુશ્મન છે. સાઉદી અરેબિયાનો દાવો છે કે જહાજોએ તેમની ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ્સ બંધ કરીને ફુજૈરાહ બંદર છોડી દીધું હતું અને તેમાં મોટી માત્રામાં શસ્ત્રો અને લડાયક વાહનો ભરેલા હતા. એવો આરોપ છે કે શસ્ત્રો સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ (એસટીસી) માટે હતા, જે યમનમાં એક અલગતાવાદી જૂથ છે જે યુએઈ દ્વારા સમર્થિત છે. સાઉદી અરેબિયાએ તેના ભાઈબંધ દેશ યુએઈ પર સાઉદીની દક્ષિણી સરહદ નજીક સૈન્ય કાર્યવાહી કરવા માટે સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ દળો પર દબાણ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે અને તેની નિંદા કરી છે.
રોયટર્સ અનુસાર, સાઉદી અરેબિયાએ યુએઈના સૈનિકોને યમન છોડવા માટે 24 કલાકનો સમય આપ્યો હતો. સાઉદી વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદન જારી કરીને કહ્યું હતું કે, “આ મર્યાદિત કાર્યવાહી પ્રાદેશિક શાંતિ માટે ખતરાને રોકવા માટે કરવામાં આવી હતી. અમે સંપત્તિના નુકસાનને ન્યૂનતમ રાખ્યું છે.” કોઈ જાનહાનિના અહેવાલ નથી, પરંતુ મુકલ્લા બંદરને નોંધપાત્ર નુકસાન થયું છે. સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલે હુમલાને “આક્રમકતા” તરીકે વખોડી કાઢ્યો હતો અને UAE પાસેથી લશ્કરી સહાયની વિનંતી કરી હતી. જવાબમાં, યમનની સાઉદી સમર્થિત પ્રેસિડેન્શિયલ લીડરશિપ કાઉન્સિલે UAE સાથેનો તેનો સંરક્ષણ કરાર રદ કર્યો અને 72 કલાક માટે સરહદ પર પ્રતિબંધ લાદ્યો. યમનની પ્રેસિડેન્શિયલ લીડરશિપ કાઉન્સિલના વડા રશાદ અલ-અલિમીએ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ) સાથે સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
યુદ્ધગ્રસ્ત યમનમાં ત્રણ જૂથો
યુદ્ધગ્રસ્ત યમનમાં હાલમાં ઘણા જૂથો સક્રિય છે. આમાં હુથી બળવાખોરો, સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ (STC) અને પ્રેસિડેન્શિયલ લીડરશિપ કાઉન્સિલનો સમાવેશ થાય છે. હુથી બળવાખોરોને ઈરાનનું સમર્થન છે, સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલને યુએઈનું સમર્થન છે, જ્યારે પ્રેસિડેન્શિયલ લીડરશિપ કાઉન્સિલને સાઉદી અરેબિયાનું સમર્થન છે. આ ત્રણ જૂથો યમનના જુદા જુદા ભાગોને નિયંત્રિત કરે છે.
યમનને કારણે સાઉદી અરેબિયા અને UAE વચ્ચેના સંબંધો કેવી રીતે બગડ્યા
અલ જઝીરાએ હમદ બિન ખલીફા યુનિવર્સિટીના જાહેર નીતિના પ્રોફેસર સુલતાન બરકતને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે યુએઈ 2014માં સનામાં હુથી સરકારને પછાડવા માટે સાઉદીની આગેવાની હેઠળના લશ્કરી ગઠબંધનમાં જોડાયું હતું, પરંતુ ત્યારથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ મુશ્કેલ બન્યા છે. “ધીરે ધીરે, UAE યમનમાં તેની પોતાની વિદેશ નીતિને અનુસરવાની અને સાઉદી અરેબિયાની સલાહ લીધા વિના સ્વતંત્ર નિર્ણય લેવાની આદતમાં પડી ગયું,” બરકાતે કહ્યું. “પરિણામ એ આવ્યું કે યમનમાં દક્ષિણી અલગતાવાદીઓની સ્થિતિ કંઈક અંશે મજબૂત થઈ.”
1990 પહેલા, યમનને બે દેશોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં સુધી યમન આરબ રિપબ્લિક અને પીપલ્સ ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ યેમેન એક સ્વતંત્ર દેશ બનવા માટે વિલીન થયા. નિષ્ણાતો કહે છે કે હુથી બળવાખોરોએ રાજધાની પર કબજો મેળવ્યા પછી દક્ષિણમાં અલગતાવાદી ચળવળને વેગ મળ્યો, જ્યારે “કેટલાકને લાગ્યું કે કારણ કે વિશ્વ – ખાસ કરીને સાઉદી અરેબિયા – સનામાં સરકારને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે, તેમના માટે આગળ વધવું વધુ સારું રહેશે.”
સાઉદી અરેબિયા અને UAE 2015 થી યમનમાં હુથી બળવાખોરો સામેની લડાઈમાં સાથી છે. જો કે, તેમના હિતો અલગ થઈ ગયા છે. સાઉદી અરેબિયા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત યમન સરકારને સમર્થન આપે છે અને યમનને એક રાખવા માંગે છે. પરંતુ UAE STCને સમર્થન આપે છે, જે દક્ષિણ યમનમાં એક અલગ રાજ્ય બનાવવા માંગે છે.
