બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન અને નિર્વાસિત અવામી લીગના વડા શેખ હસીનાએ ઈન્ડિયા ટુડે ગ્લોબલ સાથેના એક વિશિષ્ટ ઈન્ટરવ્યુમાં પોતાનું મૌન તોડ્યું હતું અને બાંગ્લાદેશની વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિ પર મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું હતું. દિલ્હીમાં ગુપ્ત સ્થાને રહેતી હસીનાએ તેના દેશમાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતા, અવામી લીગ પર પ્રતિબંધ અને “અચૂંટાયેલ, ઉગ્રવાદી સમર્થિત શાસન” ના ઉદભવ અંગે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. ચાર વખત વડાપ્રધાન રહી ચૂકેલા હસીનાએ વિદેશમાં બળજબરીથી આશ્રય, લોકશાહીની કટોકટી અને દેશના ભવિષ્ય અંગે પણ પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
“અવામી લીગ વિના કોઈ કાયદેસર ચૂંટણી શક્ય નથી”
શેખ હસીનાએ કહ્યું કે અવામી લીગને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાંથી બાકાત રાખવું એ લોકતાંત્રિક સિદ્ધાંતોનું ઘોર ઉલ્લંઘન છે. તેમણે કહ્યું, “અવામી લીગ વિના કોઈ પણ ચૂંટણી કાયદેસર હોઈ શકે નહીં. આ ચૂંટણીઓ એક બિનચૂંટાયેલી સરકાર દ્વારા રચાયેલ ગેરબંધારણીય માળખા હેઠળ યોજાઈ રહી છે. નવ વખત લોકો દ્વારા ચૂંટાયેલી અવામી લીગને ચૂંટણી લડવાથી અટકાવનારી સરકાર લાખો મતદારોને તેમના લોકતાંત્રિક અધિકારોથી વંચિત કરી રહી છે.”
તેમણે કહ્યું કે અવામી લીગ સરકારમાં હોય કે વિપક્ષમાં, તેને આ રીતે બાજુ પર મૂકી શકાય નહીં. રાષ્ટ્રીય હિતમાં આ પ્રતિબંધ દૂર કરવો જરૂરી છે. નહિંતર, બાંગ્લાદેશ એવી સરકાર બનાવવાની તક ગુમાવશે જે ખરેખર જનતાની સંમતિથી શાસન કરે. બાંગ્લાદેશના લોકો સ્થિરતા ઈચ્છે છે અને પ્રતિબંધો અને બહિષ્કારના આ વિનાશક ચક્રનો હવે અંત આવવો જોઈએ.
“હું પાછા ફરવા માંગુ છું, પરંતુ લોકશાહી પણ પરત આવવી જોઈએ
તેમની વાપસી વિશે પૂછવામાં આવતા, તેમણે કહ્યું, “બાંગ્લાદેશ પ્રત્યે મારી પ્રતિબદ્ધતા અતૂટ છે. મેં દેશને સુધારવા માટે મારું જીવન સમર્પિત કર્યું છે, અને તે પ્રતિબદ્ધતા આજે પણ એટલી જ મજબૂત છે. મારી વાપસીની એક શરત એ છે કે બાંગ્લાદેશમાં મુક્ત, ન્યાયી અને સર્વસમાવેશક ચૂંટણીઓ દ્વારા લોકશાહી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે જેમાં અવામી લીગ ફરી સત્તામાં આવે.”
શેખ હસીનાએ કહ્યું, “મને વ્યક્તિગત સત્તા નથી જોઈતી. આ ક્યારેય મારા કે મારા પરિવાર વિશે નથી. આ બાંગ્લાદેશના લોકો તેમના પ્રતિનિધિઓને ચૂંટવાના તેમના મૂળભૂત અધિકારનો ઉપયોગ કરે છે.” તે આર્થિક પ્રગતિ અને બહુલવાદી રાજકીય સંસ્કૃતિને સુનિશ્ચિત કરવા અને સામાન્ય નાગરિકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા વિશે છે, તેમની રાજકીય અથવા ધાર્મિક ઓળખને ધ્યાનમાં લીધા વિના.
‘કેટલાક નિર્ણયો વધુ સારી રીતે લઈ શકાયા હોત’
તેના કાર્યકાળની સ્વ-વિવેચનાત્મક સમીક્ષામાં, હસીનાએ સ્વીકાર્યું કે દરેક નેતા, પાછળ જોઈને, તેણે અલગ રીતે લીધેલા નિર્ણયોને ઓળખી શકે છે. પાછળ જોઈને, હું માનું છું કે કેટલાક મુદ્દાઓ-ખાસ કરીને સરકારી નોકરીઓમાં ક્વોટા સંબંધિત-વધુ સંવાદ અને જોડાણ દ્વારા ઉકેલી શકાયા હોત. આ માટે અમારી પાસે મિકેનિઝમ્સ છે, જેમ કે અમે પહેલા બતાવ્યું છે, પરંતુ કદાચ આપણે વધુ ઝડપથી કામ કરવું જોઈએ.
તેમણે કહ્યું, “જો પરિસ્થિતિ બગડી ન હોત, તો અમે સ્વતંત્ર તપાસ પૂર્ણ કરી શક્યા હોત જે પ્રથમ મૃત્યુ પછી તરત જ શરૂ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ યુનુસના સત્તામાં આવ્યા પછી આ પ્રક્રિયા બંધ થઈ ગઈ. મને અફસોસ છે કે અમે દુખદ રીતે તેમના પ્રિયજનોને ગુમાવનારા પરિવારોને જવાબો આપી શક્યા નથી અને જેઓ સત્ય જાણવા લાયક છે.” દુર્ભાગ્યે, વચગાળાની સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી કહેવાતી તપાસ માત્ર બલિનો બકરો બનાવવા અને અવામી લીગને બદનામ કરવા માટેનું એક રાજકીય અભિયાન હતું.
“યુનુસ ટીકા કરી શકે છે, પરંતુ બરાબરી કરી શકતા નથી”
શેખ હસીનાએ કહ્યું, “મારા 15 વર્ષના કાર્યકાળ દરમિયાન અમે એક રાષ્ટ્ર તરીકે જે હાંસલ કર્યું છે તેના માટે હું સંપૂર્ણ પ્રતિબદ્ધ છું. અમારી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત આર્થિક વૃદ્ધિ, અમે હાથ ધરેલા વિશાળ માળખાકીય પ્રોજેક્ટ્સ, અમે બનાવેલા વેપાર સંબંધો અને રોજિંદા ફેરફારો જેણે લાખો લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢ્યા છે અને વધુ સમાવિષ્ટ સમાજ બનાવ્યો છે, તે બધી સિદ્ધિઓ છે જેના પર આપણે ગર્વ કરી શકીએ.”
તેમણે કહ્યું, “બાંગ્લાદેશના લોકો અત્યંત સક્ષમ અને મહેનતુ છે, અને અમે તેમને એવી રીતે સશક્ત કર્યા છે કે દેશે 15 વર્ષમાં 450% જીડીપી વૃદ્ધિ હાંસલ કરી છે. યુનુસ જેવા લોકો અમારા વારસાની ટીકા કરી શકે છે, પરંતુ તેઓ આની નજીક પણ દેશ માટે કંઈપણ પ્રાપ્ત કરી શકશે નહીં.”
