અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય તણાવથી વૈશ્વિક ઓઈલ માર્કેટમાં હલચલ મચી ગઈ છે. ઈરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને બંધ કરવાની ધમકી આપી છે, જે વિશ્વના ક્રૂડ ઓઈલના લગભગ 20% પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. એલએનજીનો મોટો જથ્થો પણ આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ બંધ કરવામાં આવે તો વૈશ્વિક પુરવઠા પર તેની નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
બ્રોકરેજનો ખતરનાક અંદાજ
ડીબીએસ બેંકે ચેતવણી આપી છે કે જો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે તો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ બેરલ દીઠ $100 થી $150 સુધી પહોંચી શકે છે. ગોલ્ડમૅન સૅક્સનું કહેવું છે કે જો પુરવઠો પાંચ અઠવાડિયા સુધી સ્થિર રહેશે તો ભાવ $100 સુધી પહોંચી શકે છે. દરમિયાન, બ્રેન્ટ ક્રૂડ પહેલેથી જ 13% વધીને $82 પ્રતિ બેરલથી વધુ થઈ ગયું છે, જે જાન્યુઆરી 2025 પછીનું તેનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે. JPMorgan Chase અને Bernstein એ પણ કહ્યું હતું કે જો આ લડાઈ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો કિંમત $100 થી વધી શકે છે.
ભારત સહિત ઉભરતા દેશો પર મોટી અસર
ભારત તેની લગભગ 50% તેલની આયાત માટે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. દરરોજ લગભગ 2.6 મિલિયન બેરલ તેલ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. લાંબા સમય સુધી પુરવઠામાં વિક્ષેપ ભારત જેવા આયાત આધારિત દેશો માટે ખૂબ જ ખરાબ હોઈ શકે છે. આઈએનજી ગ્રુપના જણાવ્યા અનુસાર, તેલના ભાવમાં માત્ર 10% વધારો ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓની ચાલુ ખાતાની ખાધમાં 0.40 થી 0.60 ટકાનો વધારો કરી શકે છે. તેનાથી ફુગાવો અને આર્થિક વૃદ્ધિ બંને પર દબાણ આવશે.
શું વ્યૂહાત્મક અનામતો પૂરતા નથી?
યુએસ સૈદ્ધાંતિક રીતે તેના વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વને ટેપ કરી શકે છે, પરંતુ વિશ્લેષકો માને છે કે જો કટોકટી વધે તો નુકસાનને આવરી લેવા માટે આ પગલું પણ પૂરતું નથી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હાલમાં તેલની કિંમતોની દિશા સંપૂર્ણપણે અમેરિકા-ઈરાન તણાવ પર નિર્ભર છે. જ્યાં સુધી નોર્મલાઇઝેશનના સ્પષ્ટ સંકેતો નથી ત્યાં સુધી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા રહી શકે છે અને બજારમાં અસ્થિરતા યથાવત રહી શકે છે.
