ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) 16મી ભારત-યુરોપિયન યુનિયન (EU) સમિટ દરમિયાન મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) અને અનેક વ્યૂહાત્મક કરારો માટે સંમત થયા હતા. દરમિયાન, યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રમુખ એન્ટોનિયો કોસ્ટા અને યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન ભારતના પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં મુખ્ય અતિથિ હતા.
પ્રજાસત્તાક દિવસે પ્રથમ વખત મુખ્ય અતિથિ તરીકે EU નેતા
કોસ્ટા અને વોન ડેર લેયેનની મુલાકાતને ભારત-EU સંબંધોમાં વધતી નિકટતા અને ભાગીદારીના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. બંને નેતાઓનું રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને પરેડમાં ભાગ લીધો હતો, જ્યાં તેઓએ ભારત-EU લશ્કરી ટુકડીનું સ્વાગત કર્યું હતું.
16મી ભારત-EU સમિટમાં ચર્ચા
સમિટમાં વડાપ્રધાન મોદી, કોસ્ટા અને વોન ડેર લેયેને લોકશાહી, માનવ અધિકાર, કાયદાનું શાસન અને નિયમો આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા જેવા સહિયારા મૂલ્યોને મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેઓ સુરક્ષાના જોખમોનો સામનો કરવા, સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ્સ અને આબોહવા અને જૈવવિવિધતાની કાર્યવાહી પર પણ સંમત થયા હતા.
વેપાર અને રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવું
નેતાઓએ ભારત-EU મુક્ત વેપાર કરારના સફળ નિષ્કર્ષનું સ્વાગત કર્યું. આ કરાર વેપાર અને રોકાણને વેગ આપશે, સપ્લાય ચેનને મજબૂત કરશે અને બંને પક્ષોમાં સમૃદ્ધિ લાવશે. બંને નેતાઓએ વેપાર મંચ પર ખાનગી રોકાણ વધારવા અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં નવા સહયોગની હાકલ કરી હતી. મહત્વનું છે કે, તે અંદાજે 20 મિલિયન લોકો માટે લાખો નોકરીઓ અને વ્યવસાયની તકોનું સર્જન કરે તેવી અપેક્ષા છે.
સુરક્ષા, સંરક્ષણ અને ટેકનિકલ સહકાર
સાયબર સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી, અવકાશ સુરક્ષા અને દરિયાઈ સુરક્ષાને આવરી લેતી ભારત-EU સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ભાગીદારી પર પણ સંમત થયા હતા. ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા માટે, EU-ભારત વેપાર અને ટેકનોલોજી પરિષદને મજબૂત કરવા અને AI, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, 6G અને ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ભાગીદારી વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સહકાર
નેતાઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WTO)માં સુધારાને આગળ ધપાવવા, ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શાંતિપૂર્ણ અને મુક્ત વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવા અને વૈશ્વિક સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર સહયોગ વધારવા સંમત થયા હતા. યુક્રેન અને ઈરાન સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટીના ઉકેલ માટે વાતચીત અને મુત્સદ્દીગીરીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
શિક્ષણ અને લોકો વચ્ચેના સંબંધો
શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને ગતિશીલતાના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે ભારત-EU ચળવળ અને શિક્ષણ સંવાદ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વ્યવસાયિક તાલીમમાં સહકાર મજબૂત કરવા પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
આબોહવા, ઉર્જા અને ટકાઉ વિકાસ
EU-ભારત ગ્રીન હાઈડ્રોજન ટાસ્ક ફોર્સ અને વિન્ડ બિઝનેસ સમિટે ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને ક્લીન એનર્જી પર સહકાર વધારવાની જાહેરાત કરી. મહાસાગરો અને મત્સ્યોદ્યોગ, જળ સુરક્ષા અને જૈવવિવિધતા જેવા ક્ષેત્રોમાં સંયુક્ત પહેલ પર પણ સહમતિ બની હતી.
આગામી સમિટ અને AI સમિટ
નેતાઓએ ભારતમાં 19-20 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ યોજાનારી AI ઈમ્પેક્ટ સમિટનું સ્વાગત કર્યું અને વડાપ્રધાન મોદીને 17મી ભારત-EU સમિટ માટે બ્રસેલ્સમાં આમંત્રણ આપ્યું. આ સમિટને ભારત-ઈયુ સંબંધોને આગલા સ્તર પર લઈ જવા અને મુક્ત વેપાર, સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી, શિક્ષણ અને આબોહવા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
