સંભવિત સંરક્ષણ સોદાને લઈને ચર્ચાઓ તેજ થઈ ગઈ છે, જેનાથી દક્ષિણ એશિયામાં રાજકીય અને સુરક્ષા સંતુલનમાં મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે. પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના પ્રસ્તાવિત સંરક્ષણ કરારે રાજદ્વારી અને વ્યૂહાત્મક વર્તુળોમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. ખાસ વાત એ છે કે આ સમગ્ર ઘટનાને ભારતના સંદર્ભમાં ખૂબ જ સંવેદનશીલ માનવામાં આવી રહી છે. વાસ્તવમાં, છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ટોચના પાકિસ્તાની સૈન્ય અને ગુપ્તચર અધિકારીઓ દ્વારા ઢાકાની મુલાકાતોમાં અચાનક વધારો થયો છે. જોઈન્ટ ચીફ ઓફ સ્ટાફ કમિટીના ચેરમેન, નેવી ચીફ અને આઈએસઆઈ ચીફ પણ લેફ્ટનન્ટ જનરલ અસીમ મલિક બાંગ્લાદેશની મુલાકાતે ગયા છે. આ મુલાકાતોને માત્ર સૌજન્ય કોલ્સ તરીકે જોવામાં નથી આવી રહી, પરંતુ તેને મોટા વ્યૂહાત્મક એજન્ડા સાથે જોડવામાં આવી રહી છે.
સાઉદી અરેબિયાની જેમ બાંગ્લાદેશ સાથે કરાર
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાન બાંગ્લાદેશ સાથે નાટો-શૈલીનો પરસ્પર સંરક્ષણ કરાર કરવા માંગે છે, જેમાં એવી જોગવાઈ શામેલ હોઈ શકે છે કે એક દેશ પર હુમલો બંને દેશો પર હુમલો માનવામાં આવશે. પાકિસ્તાને તાજેતરમાં સાઉદી અરેબિયા સાથે સમાન કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જેને ભારત સામે વ્યૂહાત્મક સંતુલન બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવ્યું હતું. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે પાકિસ્તાન ઇચ્છે છે કે બાંગ્લાદેશમાં યોજાનારી સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા આ સંરક્ષણ સોદા પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવે, જ્યારે શેખ હસીનાનું વર્તમાન વહીવટીતંત્ર સત્તામાં છે. બંને દેશો વચ્ચે પ્રસ્તાવિત કરારનો મુસદ્દો તૈયાર કરવા માટે એક સંયુક્ત મિકેનિઝમ પણ બનાવવામાં આવ્યું છે. આ કરારમાં ગુપ્ત માહિતીની વહેંચણી અને સંયુક્ત લશ્કરી કવાયતની જોગવાઈઓ સામેલ હોઈ શકે છે.
ભારત માટે ચિંતાનો વિષય છે
જો કે હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી થયું કે આ ડીલમાં પરમાણુ સહયોગને પણ સામેલ કરવામાં આવશે કે નહીં. જો આવું થાય છે, તો તે ભારત માટે ગંભીર સુરક્ષા ચિંતા બની શકે છે. પાકિસ્તાને ભૂતકાળમાં પણ સાઉદી અરેબિયાના સંદર્ભમાં તેની પરમાણુ ક્ષમતાઓ વિશે અસ્પષ્ટ પરંતુ સૂચક નિવેદનો આપ્યા છે. દરમિયાન, બાંગ્લાદેશમાં તાજેતરની રાજકીય અશાંતિ અને ભારત વિરોધી ભાવનાએ પાકિસ્તાનને આ સોદાને આગળ વધારવાની તક આપી છે. પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગના એક વરિષ્ઠ નેતાએ જાહેરમાં બાંગ્લાદેશ સાથે ઔપચારિક લશ્કરી જોડાણની માગણી કરી છે અને ભારત વિરુદ્ધ નિવેદનો આપ્યા છે.
પૂર્વી મોરચે પડકારો વધી શકે છે
ભારત સરકારે હજુ સુધી આ મુદ્દે કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી નથી, પરંતુ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર નવી દિલ્હી સમગ્ર સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. જો આ સમજૂતીનો અમલ થશે તો ભારતના પૂર્વી મોરચે સુરક્ષા પડકારો વધી શકે છે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે પાકિસ્તાન ઉતાવળમાં છે કારણ કે જો ચૂંટણી પછી બાંગ્લાદેશમાં ભારત તરફી નેતૃત્વ સત્તામાં આવે છે, તો સોદો ઠપ થઈ શકે છે.
