અમેરિકાના દબાણમાં ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદીમાં ઘટાડો કર્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયન તેલની ખરીદી પર 25% સેકન્ડરી ટેરિફ લાદીને ભારત પર ટેરિફનો બોજ વધારીને સજા કરી છે. રશિયાના તેલ ખરીદનારની યાદીમાં ચીન ટોચ પર છે. જ્યારે જાપાન, તુર્કી અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) જેવા દેશો હજુ પણ મોટા પ્રમાણમાં રશિયન તેલ ખરીદે છે, ત્યારે યુએસએ માત્ર ભારત પર રશિયન તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવા દબાણ કર્યું છે.
શું અમેરિકન દબાણ કામ કરતું હતું?
અમેરિકાના દબાણને કારણે ભારતે રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ઓછી કરી છે. ઓક્ટોબરના છેલ્લા સપ્તાહમાં રશિયન તેલની આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. રશિયાની ઓઈલ કંપનીઓ પર અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે ભારતમાં ઓઈલ સપ્લાયમાં ઘટાડો થયો છે. રશિયાની ઓઈલ કંપનીઓ રોસનેફ્ટ અને લ્યુકોઈલ પર અમેરિકાના પ્રતિબંધોએ ભારતને રશિયન ઓઈલનો પુરવઠો ઘટાડ્યો હતો. 27 ઓક્ટોબરના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતની રશિયામાંથી સરેરાશ ક્રૂડ ઓઈલની આયાત 1.19 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી હતી. જ્યારે ગયા અઠવાડિયે તે 1.95 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ હતો.
રશિયા ભારે ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહ્યું છે, પરંતુ કોઈ ખરીદનાર નથી
ભારત દ્વારા તેલની ખરીદીમાં ઘટાડા બાદ રશિયાએ ક્રૂડ ઓઈલ પરનું ડિસ્કાઉન્ટ વધુ વધાર્યું છે. રશિયાના ચાવીરૂપ યુરલ ક્રૂડની કિંમત બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં એક વર્ષમાં સૌથી વધુ ડિસ્કાઉન્ટ પર પહોંચી ગઈ છે. તે હવે પ્રતિ બેરલ લગભગ $2-4 સસ્તું છે. રોઇટર્સ અનુસાર, હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL), મેંગલોર રિફાઇનરી, HPCL-મિત્તલ એનર્જી અને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી મોટી ભારતીય રિફાઇનરીઓએ રશિયા પાસેથી તેમની તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો કર્યો છે.
મુસ્લિમ દેશની ઓફર
રશિયા પાસેથી ભારતની તેલ ખરીદીમાં ઘટાડો એ ઘણા દેશો માટે મોટી તક બની ગઈ છે. સાઉદી અરેબિયાએ ભારત અને ચીન જેવા દેશોને ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવા આકર્ષવા માટે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો કર્યો છે. બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ અનુસાર, સાઉદી અરેબિયાએ ડિસેમ્બર માટે એશિયામાં સપ્લાય કરવામાં આવતા તેના તેલની કિંમતમાં ઘટાડો કર્યો છે. સાઉદી અરેબિયાની સરકારી તેલ કંપની, સાઉદી અરામકોએ અરબ લાઇટ ક્રૂડ ગ્રેડના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ $1.20નો ઘટાડો કર્યો છે. વિશ્વની સૌથી મોટી ઓઇલ સપ્લાયર અરામકોએ ડિસેમ્બર ડિલિવરી માટેના ભાવમાં બેરલ દીઠ $1.2-1.4નો ઘટાડો કર્યો છે. એશિયન રિફાઇનરીઓ માટેના ભાવમાં બેરલ દીઠ $1નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ઉત્તર અમેરિકાના ખરીદદારો માટેના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ $0.5નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. ઉત્તર-પશ્ચિમ યુરોપ માટે કિંમતો યથાવત છે. આ કાપ ભારતીય રિફાઈનરીઓને આકર્ષવાનો પ્રયાસ છે. ભારત તેની જરૂરિયાતના 85% તેલની આયાત કરે છે. ભારત જેવું વિશાળ બજાર કોઈપણ દેશ માટે મહત્ત્વનું આકર્ષણ છે.
અમેરિકાથી તેલની ખરીદીમાં વધારો
રશિયા પાસેથી તેલની આયાતમાં ઘટાડા બાદ ભારતે પણ અમેરિકા પાસેથી તેલની ખરીદી વધારી છે. મળતી માહિતી મુજબ ઓક્ટોબરમાં અમેરિકાથી ઓઈલની ખરીદી ઓલ ટાઈમ હાઈ પર પહોંચી ગઈ હતી. રિસર્ચ એજન્સી Kplerના એક રિપોર્ટ અનુસાર, સપ્ટેમ્બરમાં 207,000 બેરલ પ્રતિ દિવસની સરખામણીએ ભારતે ઓક્ટોબર 2025માં યુએસ પાસેથી દરરોજ સરેરાશ 593,000 બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદ્યું હતું. આ યુએસ પાસેથી તેલની ખરીદીમાં ત્રણ ગણો વધારો દર્શાવે છે. એકંદરે, અમેરિકાના દબાણે ભારત-રશિયાના તેલ સંબંધો પર દબાણ વધાર્યું છે, ત્યારે તેણે નવા વિકલ્પો પણ ખોલ્યા છે.
