પાકિસ્તાન સિંધ પ્રાંતના પહાડોમાં ગુપ્ત પરમાણુ કેન્દ્ર બનાવી રહ્યું છે. પાકિસ્તાની સેના ગુપ્ત રીતે પહાડોમાં સુરંગ અને ચેમ્બર બનાવી રહી છે. સિંધી નાગરિક સમાજ જૂથો અને સિંધુદેશ ચળવળના ગઠબંધન દ્વારા આ વાત બહાર આવી છે. તેઓએ આ દૂરના પર્વતીય પ્રદેશમાં કથિત અપ્રગટ પરમાણુ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ પર તાત્કાલિક આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. એવી આશંકા છે કે પાકિસ્તાન આ સ્થળે ગુપ્ત પરમાણુ પરીક્ષણ કરી રહ્યું છે. એવી પણ આશંકા છે કે પાકિસ્તાન ત્યાં પરમાણુ હથિયારોના સંગ્રહની સુવિધા બનાવી રહ્યું છે, જેથી તે ભારતની પહોંચથી દૂર રહે.
યુએન સેક્રેટરી-જનરલ અને IAEA ને પત્ર
યુએન સેક્રેટરી જનરલ, ઈન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (આઈએઈએ), યુએન ઓફિસ ફોર ડિશર્મમેન્ટ અફેર્સ અને યુએન હાઈ કમિશનર ફોર હ્યુમન રાઈટ્સ (ઓએચસીએચઆર) ને લખેલા ઔપચારિક પત્રમાં આ જૂથોએ દાવો કર્યો છે કે નોરિયાબાદ, જામશોરોની ઉત્તરે, માનકોટડાહની આસપાસ અને કૌચર્દહની આસપાસ ઘણી ભૂગર્ભ ટનલ અને ચેમ્બર સિસ્ટમ્સ બનાવવામાં આવી છે. આ પત્ર જય સિંધ મુત્તાહિદા મહાઝના પ્રમુખ શફી બર્ફતે તેમના સત્તાવાર એક્સ એકાઉન્ટ પર શેર કર્યો છે.
પાકિસ્તાની સેનાએ જાહેર પ્રવેશ બંધ કરી દીધો
પત્ર અનુસાર, આ સુરંગોને કડક સૈન્ય ગુપ્તતા હેઠળ જાળવવામાં આવી રહી છે. જાહેર પ્રવેશ પ્રતિબંધિત છે અને બાંધકામનું કામ ચાલી રહ્યું છે. એવી આશંકા છે કે તેનો ઉપયોગ પરમાણુ સામગ્રીના સંગ્રહ અથવા સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ માટે થઈ શકે છે. જૂથો ચેતવણી આપે છે કે જો પરમાણુ સામગ્રી ખરેખર આ ભૂગર્ભ સુવિધાઓમાં હાજર છે, તો કિરણોત્સર્ગી દૂષણ, પર્યાવરણને નુકસાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ સલામતી અને અપ્રસાર ધોરણોના ઉલ્લંઘનનું ગંભીર જોખમ હોઈ શકે છે.
IAEA તપાસ માટે વિનંતી
આ પત્ર તાત્કાલિક આંતરરાષ્ટ્રીય ચકાસણીની વિનંતી કરે છે અને ભારપૂર્વક જણાવે છે કે તેનો હેતુ તણાવ વધારવાનો નથી, પરંતુ પારદર્શિતા, નાગરિકોનું રક્ષણ અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. તે IAEA ને વિનંતી કરે છે કે શું આ આરોપો તેના ચકાસણી માપદંડોમાં આવે છે કે કેમ અને, જો યોગ્ય હોય તો, સ્થળ પર આકારણી માટે તકનીકી નિષ્ણાતોને તૈનાત કરવા.
માનવ અધિકાર અને પર્યાવરણીય મૂલ્યાંકનની માંગ
જૂથોએ એવી પણ વિનંતી કરી હતી કે યુએન સેક્રેટરી-જનરલ વિશ્વસનીય હકીકતલક્ષી રેકોર્ડ સ્થાપિત કરવા માટે વિશિષ્ટ યુએન એજન્સીઓના સહયોગથી સ્વતંત્ર, નિષ્પક્ષ હકીકત-શોધ મિશન સ્થાપિત કરે. પાણીના સ્ત્રોતો, કૃષિ, જૈવવિવિધતા અને જાહેર આરોગ્ય માટે સંભવિત જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે OHCHR, UNEP અને અન્ય UN સંસ્થાઓ દ્વારા સમાંતર માનવ અધિકારો અને પર્યાવરણીય મૂલ્યાંકન પણ કરવામાં આવ્યા હતા.
રેડિયોલોજીકલ ઘટનાઓ સામે રક્ષણ માટે અપીલ
વધુમાં, અરજીમાં ફોટોગ્રાફ્સ, નકશા અને સાક્ષીઓના નિવેદનો જેવા પુરાવા રજૂ કરવાના સુરક્ષિત માધ્યમોની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેણે પાકિસ્તાન દ્વારા ધમકીઓ અથવા જવાબી કાર્યવાહીથી સ્ત્રોતોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાની પણ માંગ કરી હતી. સ્થાનિક વસ્તી માટે વચગાળાના સાવચેતીના માર્ગદર્શિકા અને સંભવિત રેડિયોલોજિકલ ઘટનાઓ માટે આકસ્મિક યોજનાઓની પણ વિનંતી કરવામાં આવી હતી. પત્રમાં ભારપૂર્વક જણાવાયું હતું કે ખોટી માહિતી અટકાવવા, આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને આશ્વાસન આપવા અને, જો જરૂરી હોય તો, સુધારાત્મક પગલાં લેવા માટે ચકાસણીની સાથે પારદર્શક રિપોર્ટિંગ અને જવાબદારીના પગલાં હોવા જોઈએ.
