ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે તાજેતરના ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA)ની ન્યુઝીલેન્ડની રાજનીતિમાં ઉગ્ર પ્રત્યાઘાત પડયા છે. દેશના વિદેશ પ્રધાન અને ન્યુઝીલેન્ડ ફર્સ્ટ પાર્ટીના નેતા વિન્સ્ટન પીટર્સે આ સોદાનો સખત વિરોધ કર્યો અને તેને “ન તો મુક્ત કે ન્યાયી” ગણાવ્યું. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આ કરાર ન્યુઝીલેન્ડ માટે “ખરાબ સોદો” હતો, જેમાં દેશ બદલામાં નોંધપાત્ર લાભ મેળવ્યા વિના ઘણી બધી છૂટછાટો આપે છે.
‘ન્યુઝીલેન્ડ માટે ખરાબ સોદો’
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક વિગતવાર પોસ્ટમાં, વિન્સ્ટન પીટર્સે કહ્યું કે તેમની ન્યુઝીલેન્ડ ફર્સ્ટ પાર્ટી “અફસોસપૂર્વક” આ સોદાનો વિરોધ કરે છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે FTAમાં ઈમિગ્રેશન અને રોકાણ પર મોટી છૂટછાટોનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે ન્યુઝીલેન્ડને બદલામાં અપેક્ષિત લાભો મળ્યા નથી, ખાસ કરીને તેના મુખ્ય નિકાસ ક્ષેત્રોમાં.
ડેરી ખેડૂતોને નુકશાનીનો આક્ષેપ
ખાસ કરીને ડેરી સેક્ટરનો ઉલ્લેખ કરતા પીટર્સે કહ્યું કે આ કરાર ન્યુઝીલેન્ડના ખેડૂતોના હિતમાં નથી. “ન્યુઝીલેન્ડના ખેડૂતો માટે આ સારો સોદો નથી અને અમારા ગ્રામીણ સમુદાયોને સમજાવવું અશક્ય છે,” તેમણે કહ્યું.
ઇમિગ્રેશન પર વધુ છૂટ, ઓછા લાભો
પીટર્સ અનુસાર, ન્યૂઝીલેન્ડે ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTAની ઈમિગ્રેશન જોગવાઈઓમાં વધુ પડતી છૂટ આપી છે. તેમણે કહ્યું કે ન્યુઝીલેન્ડના લોકોને ખાસ કરીને ડેરી જેવા આવશ્યક ક્ષેત્રોમાં આ કરારથી પૂરતો લાભ મળી રહ્યો નથી.
ડબલ બિઝનેસ અપેક્ષિત
પીટર્સની ટીકા છતાં ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડની સરકારોએ આ કરારને ઐતિહાસિક ગણાવ્યો છે. બંને દેશોનું કહેવું છે કે FTA આગામી પાંચ વર્ષમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર બમણા કરવામાં મદદ કરી શકે છે. ન્યુઝીલેન્ડ સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ કરાર હેઠળ, ભારતમાં ન્યુઝીલેન્ડની નિકાસના 95 ટકા પર ટેરિફ નાબૂદ કરવામાં આવશે અથવા ઘટાડવામાં આવશે, જેમાં અડધાથી વધુ ઉત્પાદનો પહેલા દિવસથી જ ડ્યુટી ફ્રી થઈ જશે. બદલામાં, તમામ ભારતીય ઉત્પાદનોને ન્યુઝીલેન્ડના બજારમાં ડ્યુટી ફ્રી એક્સેસ મળશે. ન્યુઝીલેન્ડે આગામી 15 વર્ષમાં ભારતમાં લગભગ $20 બિલિયનનું રોકાણ કરવાનું વચન પણ આપ્યું છે, જેને બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
વડા પ્રધાન લક્સને તેને ‘ખૂબ જ ફાયદાકારક કરાર’ ગણાવ્યો
ન્યુઝીલેન્ડના વડા પ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સને એફટીએનો બચાવ કરતાં કહ્યું હતું કે તેનાથી મોટા અને નોંધપાત્ર લાભ થશે. “ભારતનું વિશાળ કદ અને ઝડપી આર્થિક વૃદ્ધિ ન્યુઝીલેન્ડ માટે રોજગાર, નિકાસ અને આર્થિક વૃદ્ધિના સંદર્ભમાં વિશાળ તકો રજૂ કરે છે,” તેમણે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું. આ કરાર 2022ની ચૂંટણી દરમિયાન લક્સનની નેશનલ પાર્ટી દ્વારા આપવામાં આવેલા વચનને પણ પૂર્ણ કરે છે જેમાં તેણે તેની પ્રથમ ટર્મમાં ભારત સાથે FTAને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનું વચન આપ્યું હતું.
ગઠબંધન સરકારમાં મતભેદો સામે આવ્યા
વિન્સ્ટન પીટર્સની તીક્ષ્ણ પ્રતિક્રિયાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTAને લઈને શાસક ગઠબંધનમાં ઊંડા મતભેદો છે. આગામી દિવસોમાં ન્યુઝીલેન્ડના સ્થાનિક રાજકારણમાં આ મુદ્દો વધુ વિવાદાસ્પદ બની શકે છે.
