બિહારમાં ફરી એકવાર નેશનલ ડેમોક્રેટિક અલાયન્સ (NDA)ની સરકાર બની છે. રાજ્યપાલ આરિફ મોહમ્મદ ખાને પટનાના ગાંધી મેદાનમાં નીતિશ કુમારને મુખ્યમંત્રી પદના શપથ લેવડાવ્યા હતા. સમ્રાટ ચૌધરી અને વિજય કુમાર સિન્હાને ભાજપના ક્વોટામાંથી નાયબ મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર ઉપરાંત 26 વધુ નેતાઓએ એનડીએ સરકારમાં મંત્રી તરીકે શપથ લીધા.
ભાજપે ભલે નીતિશ કુમારને સત્તાની બાગડોર સોંપી હોય, પણ ભાજપે મંત્રીમંડળમાં મોટા ભાઈ તરીકેનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે. 27 સભ્યોની કેબિનેટમાં મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર સહિત આઠ મંત્રીઓ જનતા દળ (યુનાઈટેડ) ક્વોટામાંથી છે, જ્યારે બે નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ સહિત 15 મંત્રીઓ ભાજપના ક્વોટામાંથી છે. NDAના ઘટકોમાં, ચિરાગ પાસવાનની લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામ વિલાસ) (LJP(R)) પાસે બે મંત્રી છે, જ્યારે જીતન રામ માંઝી અને ઉપેન્દ્ર કુશવાહાના પક્ષો પાસે એક-એક મંત્રી છે. કેબિનેટ દ્વારા NDAએ બિહારના જાતિ અને સામાજિક સમીકરણોને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ઉચ્ચ જાતિ, પછાત અને લઘુમતી બંને સમુદાયોને પ્રતિનિધિત્વ આપવાનું કામ કરવામાં આવ્યું છે.
નીતિશ કુમારની સરકારમાં કઇ જાતિના કેટલા મંત્રીઓ છે?
નીતિશ કુમારની સરકારમાં આઠ પ્રધાનો ઉચ્ચ જાતિના છે. તેની કોર વોટ બેંકને ધ્યાનમાં રાખીને, ભાજપે ઉચ્ચ જાતિમાંથી પાંચ મંત્રીઓને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે, જ્યારે જેડીયુએ માત્ર બે ઉચ્ચ જાતિના નેતાઓને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. LJP(R)એ ઉચ્ચ જાતિમાંથી મંત્રી બનાવ્યા છે. મોટાભાગના મંત્રીઓ OBC અને EBC સમુદાયના છે. NDA સરકારમાં કુલ 12 મંત્રીઓ OBC, EBC અને વૈશ્ય સમુદાયના છે. ભાજપે આઠ, જેડીયુએ ત્રણ અને રાષ્ટ્રીય લોક મોરચા (આરએલએમ)એ એક મંત્રી બનાવ્યા છે. નીતિશની કેબિનેટમાં દલિત સમુદાયના પાંચ પ્રધાનો છે. ભાજપે પોતાના ક્વોટામાંથી બે મંત્રી બનાવ્યા છે જ્યારે જેડીયુએ એક મંત્રી બનાવ્યા છે. LJP અને હિન્દુસ્તાની અવમ મોરચા (HAM) એ પણ દલિત સમુદાયમાંથી એક-એક મંત્રી બનાવ્યા છે. આ સિવાય જેડીયુએ પોતાના મુસ્લિમ કોટામાંથી એક મંત્રી બનાવ્યા છે.
નીતિશની કેબિનેટમાં ઉચ્ચ જાતિ માટે કેટલી બેઠકો અનામત છે?
NDAએ બિહારની રાજકીય ગતિશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને તેની કેબિનેટની રચના કરી છે. એનડીએએ ઉચ્ચ જાતિમાંથી કુલ આઠ મંત્રી બનાવ્યા છે. એનડીએ સરકારમાં ઉચ્ચ જાતિઓમાં બે ભૂમિહાર, ચાર રાજપૂત, એક બ્રાહ્મણ અને એક કાયસ્થનો સમાવેશ થાય છે. ભાજપે ઉચ્ચ જાતિમાંથી પાંચ મંત્રી બનાવ્યા છે, જેમાં ભૂમિહાર સમુદાયના વિજય કુમાર સિન્હાને નાયબ મુખ્યમંત્રી અને બ્રાહ્મણ સમુદાયના મંગલ પાંડેને મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. રાજપૂત સમુદાયના બે મંત્રીઓ છે: સંજય સિંહ “ટાઈગર” અને શ્રેયસી સિંહ. આ ઉપરાંત કાયસ્થ સમુદાયમાંથી આવતા નીતિન નવીનને ફરીથી મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. જેડીયુએ ઉચ્ચ જાતિમાંથી બે મંત્રીઓને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે: એક રાજપૂત અને એક ભૂમિહાર. ભૂમિહાર સમુદાયમાંથી આવતા વિજય કુમાર ચૌધરી અને રાજપૂત સમુદાયમાંથી આવતા લેશી સિંહને મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. એલજેપીએ રાજપૂત સમુદાયમાંથી આવતા સંજય કુમાર સિંહને મંત્રી બનાવ્યા છે.
OBC, EBC અને વૈશ્ય સમુદાયમાંથી કેટલા મંત્રીઓ છે?
NDA સરકારમાં મુખ્યમંત્રી સહિત 13 મંત્રીઓ OBC, EBC અને વૈશ્ય સમુદાયના છે. આ કારણે, આ સમુદાયોને મહત્તમ હિસ્સો મળે છે. ભાજપે આઠ, જેડીયુએ ચાર અને આરએલએમને એક મંત્રી બનાવ્યા છે. નીતીશ કુમાર સરકારમાં કુર્મી-કોરી સમુદાયની સાથે યાદવ સમુદાય પર પણ ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. કુર્મી સમુદાયમાંથી આવતા નીતીશ કુમાર મુખ્યમંત્રી બન્યા જ્યારે કોરી સમુદાયમાંથી આવતા સમ્રાટ ચૌધરી નાયબ મુખ્યમંત્રી બન્યા.
ભાજપે કોરી સમુદાયમાંથી આવતા સમ્રાટ ચૌધરીને નાયબ મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા છે જ્યારે યાદવ રામકૃપાલ યાદવ મંત્રી બન્યા છે. ધાનુક સમુદાયમાંથી સુરેન્દ્ર મહેતા, કહાર જ્ઞાતિમાંથી ડો.પ્રમોદ કુમાર ચંદ્રવંશી, તેલી સમુદાયમાંથી નારાયણ પ્રસાદ અને મલ્લાહ સમુદાયમાંથી રામા નિષાદ મંત્રી બન્યા છે. વૈશ્ય સમુદાયમાંથી આવનારા બે મંત્રીઓ ડો. દિલીપ જયસ્વાલ અને અરુણ શંકર પ્રસાદ છે.
જેડીયુ તરફથી ત્રણ અલગ-અલગ જાતિના ચાર મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર કુર્મી સમુદાયના છે અને તેમણે પોતાના નજીકના સહયોગી શ્રવણ કુમારને મંત્રી બનાવ્યા છે. યાદવ સમુદાયના વિજેન્દ્ર યાદવ અને નિષાદ સમુદાયના મદન સાહનીને પણ કેબિનેટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. કોરી જાતિના ઉપેન્દ્ર કુશવાહાના પુત્ર દીપક પ્રકાશને પણ મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે.
નીતિશ કુમાર સરકારમાં કેટલા દલિત અને મુસ્લિમ મંત્રી છે?
નીતિશ કુમારની કેબિનેટમાં દલિત સમુદાયના પાંચ લોકોને મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. ભાજપે પોતાના ક્વોટામાંથી લખેન્દ્ર પાસવાન અને સુનીલ કુમારને દલિતોના પ્રતિનિધિ બનાવ્યા છે. જેડીયુએ અશોક ચૌધરીને પોતાના દલિત પ્રતિનિધિ બનાવ્યા છે. ચિરાગ પાસવાનની પાર્ટીએ સંજય કુમાર પાસવાનને અને જીતન રામ માંઝીની પાર્ટીએ તેમના પુત્ર સંતોષ કુમાર સુમનને મંત્રી બનાવ્યા છે.
એનડીએમાં દલિત સમુદાયમાંથી બે મંત્રી દુસાધ સમુદાયના, એક મુસહર સમુદાયના અને એક પાસી સમુદાયના છે. આ ઉપરાંત રવિદાસી સમાજમાંથી એક મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરવા માટે, જેડીયુએ તેના ક્વોટામાંથી જામા ખાનને મંત્રી બનાવ્યા છે. નીતીશ સરકારમાં તમામ સમુદાયોને પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો આ પ્રયાસ ચાલી રહ્યો છે.
