રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પર શાંતિ મંત્રણા શરૂ થાય તે પહેલા જ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને અમેરિકાને મોટો પડકાર આપ્યો છે. એક નિવેદનમાં પુતિને કહ્યું, “જો આપણે રશિયા અને યુરોપિયન દેશોના પ્રયાસોને જોડીએ તો અમે અમેરિકા કરતા પણ મોટા આર્થિક ખેલાડી બની શકીએ છીએ.” તેમણે કહ્યું કે જો રશિયા અને યુરોપિયન દેશો તેમના પ્રયાસોને જોડે તો તેમનો સંયુક્ત જીડીપી અમેરિકા કરતા ઘણો વધારે હશે. તેમણે 19 ડિસેમ્બર, 2025 ના રોજ તેમની વાર્ષિક પ્રેસ કોન્ફરન્સ અને ‘ડાયરેક્ટ લાઇન’ સત્ર દરમિયાન આ નિવેદન આપ્યું હતું. પુતિનના નિવેદને નવી વિશ્વ વ્યવસ્થાના નિર્માણનો સંકેત આપીને પડકાર ઉભો કર્યો છે. આનાથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં હલચલ મચી જવાની ખાતરી છે.
પુતિને બીજું શું કહ્યું?
પુતિને વધુમાં કહ્યું હતું કે, “જો રશિયા અને યુરોપીયન દેશો એક થાય તો આપણો સંયુક્ત જીડીપી અમેરિકા કરતા વધુ હશે.” તેમણે આ સરખામણી પરચેઝિંગ પાવર પેરિટી (PPP)ના આધારે કરી હતી. પુતિને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેઓ તેમની ક્ષમતાઓને જોડીને અને એકબીજાને ટેકો આપીને પ્રગતિ કરી શકે છે. તેમનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે યુક્રેનમાં યુદ્ધના કારણે રશિયા અને પશ્ચિમી દેશો (ખાસ કરીને યુરોપિયન યુનિયન) વચ્ચે તણાવ ચરમસીમા પર છે. પુતિને કહ્યું કે રશિયા યુરોપ, બ્રિટન અને અમેરિકા સાથે સમાન શરતો પર કામ કરવા તૈયાર છે અને આ સહયોગથી દરેકને ફાયદો થશે.
શું રશિયા EU સાથે હાથ મિલાવવા માંગે છે?
પુતિનનું નિવેદન, એક રીતે, નવી વિશ્વ વ્યવસ્થા માટેનો રોડમેપ પ્રદાન કરે છે જે અમેરિકાના વર્ચસ્વને સીધો પડકાર આપે છે. અત્યારે યુરોપ પર અમેરિકાનો ઘણો પ્રભાવ છે. જો યુરોપ અને રશિયા એક થાય, તો તે સ્પષ્ટ છે કે અમેરિકા અલગ પડી જશે, અને તેની શક્તિ નબળી પડી શકે છે. પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન જ્યારે પત્રકારોએ પુતિનને પૂછ્યું કે શું તેમના નિવેદનનો અર્થ રશિયા માટે EUમાં જોડાવાની દરખાસ્ત છે, તો તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે તેમણે રશિયાને EUમાં જોડાવાની કોઈ દરખાસ્ત કરી નથી. તેઓ માત્ર આર્થિક સહયોગ અને પ્રયાસોના સંકલનની વાત કરી રહ્યા હતા, જેમ કે વેપાર, ઉર્જા અથવા અન્ય ક્ષેત્રોમાં ગાઢ સહકાર. આ એક કાલ્પનિક સરખામણી હતી, એટલે કે જો આવું થાય, તો તેમની સંયુક્ત આર્થિક શક્તિ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કરતા વધારે હશે.
શું યુરોપ રશિયાના પ્રસ્તાવ પર કાર્ય કરી શકે છે?
નિષ્ણાતો કહે છે કે વર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિદ્રશ્યમાં, રશિયાનું યુરોપિયન યુનિયનમાં પ્રવેશ અશક્ય છે, કારણ કે રશિયાએ પોતાને યુરોપીયન એકીકરણથી દૂર કરી દીધું છે અને યુક્રેનમાં યુદ્ધને પગલે પ્રતિબંધો હેઠળ છે. પુતિને તેમની પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં રશિયન અર્થવ્યવસ્થાની મજબૂતાઈ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં રશિયાના જીડીપીમાં 9.7%નો વધારો થયો છે, જે યુરોપિયન દેશો કરતા ઘણો વધારે છે. તેમણે યુક્રેનને મદદ કરવા માટે રશિયાની જપ્ત સંપત્તિનો ઉપયોગ કરવાના ઇયુના પ્રયાસોને “લૂંટારા” તરીકે વર્ણવ્યા. આ નિવેદન યુરોપને એવો સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ હોવાનું જણાય છે કે પ્રતિબંધો અને અલગતા કરતાં સહકાર વધુ ફાયદાકારક રહેશે. આ નિવેદન રશિયન મીડિયા અને કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલોમાં મુખ્ય રીતે દર્શાવવામાં આવ્યું છે, પરંતુ આ કોઈ નવો પ્રસ્તાવ નથી, પરંતુ યુરોપ સાથે વધુ સારા સંબંધો બનાવવાની રશિયાની જૂની વિચારસરણીનો એક ભાગ છે.
