સમગ્ર વિશ્વમાં કેન્સરના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે અને ભારત એવા દેશોની યાદીમાં સામેલ છે જ્યાં સૌથી વધુ કેન્સરના કેસ જોવા મળે છે. દેશમાં કેન્સરની સારવારને મજબૂત બનાવવાની દિશામાં સરકારે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આગામી ત્રણ વર્ષમાં દેશભરની જિલ્લા હોસ્પિટલોમાં ડે-કેર કેન્સર સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવશે. આવો અમે તમને વિગતવાર જણાવીએ કે સરકાર શું પગલાં લઈ રહી છે.
બજેટમાં તેની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી
કેન્દ્રીય બજેટ 2025-26માં આની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેમાં 2025-26 દરમિયાન જ 200 કેન્દ્રો શરૂ કરવાની યોજના છે. પહેલનો હેતુ દર્દીઓના ઘરની નજીક કીમોથેરાપી જેવી સેવાઓ પૂરી પાડવા અને મોટી તૃતીય હોસ્પિટલો પર દબાણ ઘટાડવાનો છે. કેન્સરની સારવાર સામાન્ય રીતે કેટલાક મહિનાઓ સુધી ચાલે છે અને આ દરમિયાન દર્દીઓને વારંવાર હોસ્પિટલમાં જવું પડે છે. સારા પરિણામો માટે નિયમિત કીમોથેરાપી અને ફોલો-અપ જરૂરી છે.
ગરીબ લોકોને ઘણું સહન કરવું પડે છે
ગ્રામીણ વિસ્તારો અથવા આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના લોકો માટે, શહેરોની મોટી હોસ્પિટલોની વારંવાર મુલાકાત શારીરિક અને આર્થિક રીતે ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. પ્રવાસ, રહેઠાણ, ખાવા-પીવાનો ખર્ચ અને રોજિંદી કમાણીમાં ખોટને કારણે પરિવાર પર વધારાનો બોજ છે. કીમોથેરાપી કરાવતા દર્દીઓ ઘણીવાર નબળા હોય છે અને તેમને સંભાળ રાખનારની જરૂર હોય છે. તેનાથી પરિવારની આવક પર વધુ અસર પડે છે.
શું ફાયદો થશે?
જિલ્લા હોસ્પિટલોમાં કીમોથેરાપીની સુવિધા શરૂ થવાથી દર્દીઓને લાંબા અંતરની મુસાફરી નહીં કરવી પડે અને અન્ય મુસાફરી સંબંધિત ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થશે. આનાથી પરિવારો બચશે અને તેમની દિનચર્યાને ઓછી અસર થશે. આ કેન્દ્રોને મંજૂરી આપતાં પહેલાં, સરકારે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે મળીને વિગતવાર તફાવતનું વિશ્લેષણ કર્યું હતું. કેન્સરના કેસોની સંખ્યા, દર્દીઓનો ભાર અને ઉપલબ્ધ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના આધારે જિલ્લાઓની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
આ કાર્યક્રમમાં તાલીમ અને ક્ષમતા નિર્માણ પર પણ વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. પસંદગીના જિલ્લાઓના ડોકટરો અને નર્સોને સરકારી મેડિકલ કોલેજો, પ્રાદેશિક કેન્સર કેન્દ્રો અને રાજ્યની કેન્સર સંસ્થાઓમાં ચારથી છ અઠવાડિયા સુધી પ્રેક્ટિકલ તાલીમ આપવામાં આવી હતી. આ તાલીમમાં કીમોથેરાપી આપવાની પ્રક્રિયા, દવાની સાચી માત્રા નક્કી કરવી, ગૂંચવણો અટકાવવી, કટોકટીનો સામનો કરવો, ચેપ નિયંત્રણ, દવાઓનું સલામત સંચાલન અને દર્દીઓનું કાઉન્સેલિંગ સામેલ હતું. આનાથી સુનિશ્ચિત થયું છે કે જિલ્લા સ્તરે પણ સલામતી અને ગુણવત્તાના ધોરણોનું પાલન કરવામાં આવે છે.
દવાઓ અંગેના નિયમો શું છે?
આ પહેલની બીજી મહત્વની બાબત એ છે કે આવશ્યક કીમોથેરાપી દવાઓ સરકારી આરોગ્ય કેન્દ્રો પર વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. દવાઓની કિંમત કેન્સરની સારવારનો સૌથી મોટો ભાગ છે. આવી સ્થિતિમાં, મફત દવાઓ આપવાથી, દર્દીઓના ખિસ્સા બહારના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. સરકારે દવાઓની પ્રાપ્તિ અને પુરવઠા પ્રણાલીને પણ મજબૂત બનાવી છે, જેથી તેમની નિયમિત ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે.
