મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા દેશ ઈરાનમાં નવા વર્ષની શરૂઆત ખૂબ જ ખરાબ રહી છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખમેની વિરુદ્ધ લોકો ઉભા થયા છે. હજારો લોકો અને વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે, હિંસાનો આશરો લીધો છે અને વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે, જેનાથી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ છે. વિદ્રોહની આગ લગભગ 21 પ્રાંતોમાં ફેલાઈ ગઈ છે. લોકો “ડાઉન વિથ ધ ડિક્ટેટર” અને “ડેથ ટુ ધ સરમુખત્યાર” જેવા નારા લગાવી રહ્યા છે અને ખામેનીને ફાંસીની સજાની માંગ કરી રહ્યા છે.
ઈરાન આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે
ઈરાનની કથળતી અર્થવ્યવસ્થાને કારણે આ સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ઈરાન હાલમાં ગંભીર આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ફુગાવો, ચલણનું અવમૂલ્યન અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે કિંમતો વધી રહી છે. હાલમાં દેશમાં મોંઘવારી દર 42.5 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. 2025 સુધીમાં, ઈરાની રિયાલ ડોલર સામે તેનું અડધું મૂલ્ય ગુમાવી ચૂક્યું હતું. જૂન 2025 માં ઇઝરાયેલ અને અમેરિકન હવાઈ હુમલાઓ દ્વારા પરમાણુ અને સૈન્ય સુવિધાઓને થયેલા નુકસાનથી પણ પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ છે.
ઈરાનમાં રાજકીય અને સામાજિક કટોકટી
સરકારના પ્રવક્તા ફાતિમા મોહજરાનીએ વિરોધીઓને શાંતિ જાળવવા વિનંતી કરી અને કહ્યું કે સરકાર વેપારીઓ અને ટ્રેડ યુનિયનો સાથે સીધી વાટાઘાટો કરી રહી છે. જો કે, મોંઘવારી અને આર્થિક હાડમારી સામે ઉઠાવવામાં આવેલ અવાજો ઈરાન માટે એક મોટી રાજકીય અને સામાજિક કટોકટી બની રહી છે. બીજા દિવસે વિરોધ હિંસક બન્યો, જેના પરિણામે સુરક્ષા દળોના એક સભ્ય સહિત અનેક લોકોના મોત થયા. આ હિંસા અને બળવો હવે લગભગ 21 પ્રાંતોમાં ફેલાઈ ગયો છે.
વિદ્રોહની આગ ઘણા શહેરોમાં પહોંચી
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, વિદ્રોહ સૌપ્રથમ રાજધાની તેહરાનમાં ફાટી નીકળ્યો હતો અને હવે તે પશ્ચિમી શહેરો લોર્ડઘન, કુહદશ્ત અને ઈસ્ફહાન પ્રાંતમાં ફેલાઈ ગયો છે. ઈરાની મીડિયા અને માનવાધિકાર સંગઠનોના જણાવ્યા અનુસાર દેશના અનેક શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દેખાવકારો અને સુરક્ષા દળો વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ હતી. તેહરાન યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓએ “ડાઉન વિથ ધ ડિક્ટેટર” ના નારા લગાવ્યા. 1979ની ઇસ્લામિક ક્રાંતિમાં પદભ્રષ્ટ થયેલા શાહ મોહમ્મદ રેઝા પહલવીના પુત્ર રેઝા પહેલવી ચળવળનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) સાથે જોડાયેલી એક સમાચાર એજન્સીએ અહેવાલ આપ્યો છે કે લોરેડેગનમાં હિંસક અથડામણમાં બે લોકો માર્યા ગયા છે. કુહદશ્તમાં અર્ધલશ્કરી દળોનો એક સભ્ય માર્યો ગયો અને 13 અન્ય ઘાયલ થયા. દક્ષિણ ફાર્સ પ્રાંતના મેરવદાશ્ત તેમજ કેર્મનશાહ, ખુઝેસ્તાન અને હમાદાન પ્રાંતમાં પણ વિરોધીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
