નવી દિલ્હી, 30 ઓક્ટોબર (IANS). આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને કોમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગનો અભ્યાસક્રમ દેશમાં ધોરણ 3 થી લાગુ કરવામાં આવશે. આ માટે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલય મોટા પાયે તૈયારી કરી રહ્યું છે.
શિક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27થી દેશની તમામ શાળાઓમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અને કોમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગને ધોરણ 3 થી અભ્યાસક્રમનો એક ભાગ બનાવવામાં આવશે. આ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 અને રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ ફ્રેમવર્કને અનુરૂપ હશે. શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ, શિક્ષણ મંત્રાલયે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને કોમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તેની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
વિભાગનું કહેવું છે કે આ કોર્સને ભવિષ્ય માટે તૈયાર શિક્ષણ પ્રણાલીના એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ CBSE, NCERT, કેન્દ્રીય વિદ્યાલય સંગઠન, નવોદય વિદ્યાલય સમિતિ સહિત વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે મળીને આ યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. આ સંયુક્ત પ્રયાસમાં, રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ ફ્રેમવર્ક 2023 હેઠળ એક સમાવેશક અને અર્થપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ તૈયાર કરવા માટે કાર્ય કરવામાં આવી રહ્યું છે.
શિક્ષણ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને કોમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ એજ્યુકેશન વિદ્યાર્થીઓમાં તાર્કિક વિચાર, વિશ્લેષણાત્મક ક્ષમતા અને સમસ્યા હલ કરવાની કુશળતા વિકસાવશે. તેમજ, આ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો લોકહિત માટે ઉપયોગ કરવાની દિશામાં પહેલું પગલું સાબિત થશે. આ પ્રયાસને લઈને શિક્ષણ મંત્રાલયે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકનું પણ આયોજન કર્યું છે. સ્ટેકહોલ્ડર પરામર્શ બેઠકમાં CBSE, NCERT, કેન્દ્રીય વિદ્યાલય સંગઠન, નવોદય વિદ્યાલય સમિતિ સહિત અનેક નિષ્ણાત સંસ્થાઓ અને શિક્ષણવિદોએ હાજરી આપી હતી.
આ પ્રસંગે CBSE એ જાહેરાત કરી કે તેણે IIT મદ્રાસના પ્રોફેસર કાર્તિક રામનની અધ્યક્ષતામાં એક નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરી છે, જે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને કોમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ પર અભ્યાસક્રમ તૈયાર કરશે. શાળા શિક્ષણ સચિવ સંજય કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ શિક્ષણને ‘ધ વર્લ્ડ અરાઉન્ડ અસ’ સાથે જોડવામાં આવશે. એટલે કે, તેને મૂળભૂત સાર્વત્રિક કૌશલ્ય તરીકે જોવું જોઈએ. અભ્યાસક્રમ સર્વગ્રાહી અને સર્વસમાવેશક બનાવવામાં આવશે. દરેક બાળકની વિશિષ્ટ ક્ષમતાઓ પ્રાથમિકતા છે. નીતિ ઘડનારાઓનું કામ ન્યૂનતમ સ્તર નક્કી કરવાનું છે અને નવા યુગની જરૂરિયાતો અનુસાર તેને સમય સમય પર અપડેટ કરવાનું છે.
શિક્ષણ સચિવ સંજય કુમારે શિક્ષક તાલીમ અને શિક્ષણ સામગ્રીને આ પહેલની કરોડરજ્જુ ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે NCERT અને CBSE વચ્ચેની સંકલન સમિતિ દ્વારા અભ્યાસક્રમની ગુણવત્તા, માળખું અને સંકલન સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. આ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય અનુભવોનો અભ્યાસ કરવામાં આવશે, પરંતુ ભારતીય જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવશે.
શિક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, સંસાધન સામગ્રી, હેન્ડબુક અને ડિજિટલ સંસાધનો ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં તૈયાર થઈ જશે. શિક્ષકોની તાલીમ પણ વર્ગ-વાર અને સમયબદ્ધ રીતે પૂર્ણ કરવામાં આવશે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ પહેલ બાળકોને માત્ર તકનીકી રીતે સશક્ત બનાવશે જ નહીં પરંતુ તેમને નૈતિક, સર્જનાત્મક અને સમસ્યાનું નિરાકરણ આધારિત વિચાર વિકસાવવામાં પણ સક્ષમ બનાવશે, જેથી તેઓ ભવિષ્યના ડિજિટલ ભારતના જવાબદાર નાગરિક બની શકે.
–IANS
GCB/DKP
