દુનિયાની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે નવા તણાવના સંકેત દેખાઈ રહ્યા છે. બેઇજિંગે ચેતવણી આપી છે કે જો યુએસ 2020ના પ્રથમ તબક્કાના વેપાર કરારની વધુ સમીક્ષા કરવા અને નવા ટેરિફ લાદશે, તો તે તેના હિતોના રક્ષણ માટે “તમામ જરૂરી પગલાં” લેશે. વોશિંગ્ટને અગાઉ સંકેત આપ્યો હતો કે તે કરારના પાલનની વધુ તપાસ કરી શકે છે.
યુ.એસ.ના વેપાર પ્રતિનિધિ જેમીસન ગ્રીરની ટિપ્પણીના જવાબમાં, પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ ચાઇનાના વાણિજ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે મુશ્કેલીઓ હોવા છતાં, ચીને પ્રથમ તબક્કાના કરારનું સન્માન કર્યું, બૌદ્ધિક સંપદા નિયમોનું પાલન કર્યું અને નાણાકીય અને કૃષિ ક્ષેત્રોમાં બજારો ખોલ્યા.
ચીનની ચેતવણી
મંત્રાલયે આક્ષેપ કર્યો હતો કે યુએસએ નિકાસ નિયંત્રણો કડક કર્યા છે, જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચેના રોકાણને અસર થઈ છે અને સામાન્ય વ્યાપારી પ્રવૃત્તિને નુકસાન થયું છે. ચીને એમ પણ કહ્યું હતું કે જો અમેરિકા તપાસના આધારે નવા ટેરિફ લાદશે તો બેઇજિંગ તેના કાયદાકીય અધિકારો અને આર્થિક હિતોના રક્ષણ માટે બદલો લેવાના પગલાં લેવામાં અચકાશે નહીં.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ બેઇજિંગની મુલાકાતે જવાના છે. એવું માનવામાં આવે છે કે 2017 પછી ચીનની આ તેમની પ્રથમ મુલાકાત છે. વધુમાં, આ વિકાસ એવા સમયે થયો છે જ્યારે યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રમ્પના કેટલાક ટેરિફ પગલાંને અમાન્ય કરી દીધા છે.
શા માટે તણાવ વધી શકે છે?
વિશ્લેષકો માને છે કે જો બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ વિવાદ ફરી વધે તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન, કોમોડિટી માર્કેટ અને ઈક્વિટી માર્કેટમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. યુએસ અને ચીન વચ્ચે તણાવ આ વર્ષની શરૂઆતમાં ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો, જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઘણા દેશો પર મોટા ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરી હતી. આ ટેરિફ પગલાં વૈશ્વિક વેપાર, પુરવઠા શૃંખલા અને શેર બજારોને અસર કરે છે.
જો કે, પાછળથી બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર કરારો અને વાટાઘાટોને કારણે સ્થિતિ અમુક અંશે સામાન્ય થઈ છે અને સંબંધોમાં કડવાશ ઓછી થઈ છે. પરંતુ હવે નવી તપાસ અને સંભવિત નવા ટેરિફની વાતોએ વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધારી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતો માને છે કે જો ટેરિફ યુદ્ધ ફરી વધે તો તેની અસર માત્ર અમેરિકા અને ચીન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા, ખાસ કરીને ઊભરતાં બજારો અને નિકાસ આધારિત અર્થતંત્રો પર પડી શકે છે.
