કલ્પના કરો, તમારી પાસે ભારતમાં માત્ર દસ હજાર રૂપિયા છે અને તમે બીજા દેશમાં પહોંચો એટલે એ જ રકમ લાખોમાં ફેરવાઈ જાય. તે વિચિત્ર લાગે છે, પરંતુ ઇરાનમાં આવું જ થાય છે. ઈરાની રિયાલને વિશ્વની સૌથી નબળી કરન્સીમાંની એક ગણવામાં આવે છે. આ કારણોસર, ભારતીય રૂપિયો ત્યાં ખૂબ મૂલ્યવાન લાગે છે. ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ ઘણા વર્ષોથી દબાણ હેઠળ છે. ઉચ્ચ ફુગાવો, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અને નબળા આર્થિક માળખાને કારણે તેના ચલણને ખરાબ રીતે નુકસાન થયું છે. તેથી જ ત્યાં નાની રકમ પણ મોટી લાગે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે લોકો ખરેખર અમીર છે.
ભારતીય રૂપિયા અને ઈરાની રિયાલ વચ્ચેનો તફાવત
ભારતીય રૂપિયો અને ઈરાની રિયાલ વચ્ચે ઘણો તફાવત છે. વાઈસ ડોટ કોમના રિપોર્ટ અનુસાર ઈરાનમાં એક ભારતીય રૂપિયાની કિંમત 464 ઈરાની રિયાલ છે. આ કારણે જ્યારે કોઈ ભારતીય ઈરાન જાય છે ત્યારે તેને નોટોના જાડા બંડલ મળે છે. જો કે, ત્યાં મોંઘવારી પણ ખૂબ ઊંચી છે, તેથી પૈસા ઝડપથી ખર્ચ થાય છે. તેના આધારે જો કોઈ ભારતીય ઈરાન 10,000 રૂપિયા લઈ જાય તો તેની કિંમત લગભગ 50 લાખ ઈરાની રિયાલ હશે. જો કે, કાગળ પર દેખાતી આ સંપત્તિનો વાસ્તવિક જીવનમાં બહુ અર્થ નથી, કારણ કે રોજિંદા જરૂરિયાતની વસ્તુઓ ત્યાં ઘણી મોંઘી છે. વધુમાં, ઈરાનમાં એક યુએસ ડોલર 42,110 ઈરાની રિયાલ બરાબર છે.
ઈરાની રિયાલ કેમ આટલું નબળું છે?
ઈરાની ચલણ હંમેશા એટલું નબળું નહોતું. એક સમય હતો જ્યારે રિયાલને સ્થિર માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ છેલ્લા એક દાયકામાં તેની કિંમત સતત ઘટી રહી છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો છે. અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોએ ઈરાન પર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. આ પ્રતિબંધોએ ઈરાનને આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકિંગ સિસ્ટમથી મોટાભાગે અલગ કરી દીધું છે. વિદેશી મૂડીરોકાણ ઘટ્યું છે અને આયાત-નિકાસ પર પણ વિપરીત અસર થઈ છે. જ્યારે દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર આટલું દબાણ હોય છે, ત્યારે તેનું ચલણ નબળું પડવું બંધાયેલું છે.
મોંઘવારીએ પણ સમસ્યા વધારી છે
ઈરાનમાં મોંઘવારી ગંભીર સમસ્યા બની ગઈ છે. ત્યાં લાંબા સમયથી મોંઘવારી ખૂબ જ ઊંચી છે. રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓ મોંઘી થઈ રહી છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકોની ખરીદશક્તિ ઘટી ગઈ છે. જ્યારે ફુગાવો ઝડપથી વધે છે, ત્યારે ચલણની કિંમત આપોઆપ ઘટી જાય છે અને ઈરાનમાં આવું જ બન્યું છે.
ઈરાનની પેમેન્ટ સિસ્ટમ પર અસર
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોની અસર ઈરાનની પેમેન્ટ સિસ્ટમ પર પણ પડી છે. વિઝા અને માસ્ટરકાર્ડ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ડ સેવાઓ ત્યાં કામ કરતી નથી. વિદેશી એટીએમ અને ઓનલાઈન વ્યવહારો પણ ઉપલબ્ધ નથી. આ કારણોસર, ઈરાનના પ્રવાસીઓએ રોકડ સાથે રાખવું જોઈએ, સામાન્ય રીતે યુએસ ડોલર અથવા યુરોમાં, જે આગમન પર સ્થાનિક ચલણમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
