રસોડું એ સૌથી મોટી દવા છે: આપણે ભારતીયો બહુ ભાગ્યશાળી છીએ કે આપણા મસાલાના ડબ્બામાં સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો છુપાયેલો છે. પણ અફસોસ, નાની નાની તકલીફો માટે આપણે અંગ્રેજી દવાઓ તરફ દોડીએ છીએ. શું તમે જાણો છો કે તમારા રસોડામાં એક એવું “બ્રાઉન વુડ” મોજુદ છે જે શરદી-ખાંસીથી લઈને વધતા વજન અને ડાયાબિટીસ સુધીની દરેક વસ્તુને કંટ્રોલ કરી શકે છે. હા, અમે તજ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ. તે માત્ર ખીર કે બિરયાનીનો સ્વાદ જ વધારતો નથી, પરંતુ આયુર્વેદમાં તેને ‘દવા’નો દરજ્જો મળ્યો છે. આવો જાણીએ કે આ નાનો મસાલો કેટલી મોટી બીમારીઓનો ઈલાજ છે. 1. હઠીલા ઉધરસ અને શરદીનો શત્રુઃ શિયાળાની ઋતુમાં ગળામાં દુખાવો અને કફ જમા થવો સામાન્ય બાબત છે. તજમાં વોર્મિંગ અસર હોય છે અને તે કુદરતી એન્ટિબાયોટિક છે. ઉપાયઃ એક ચમચો મધમાં એક ચપટી તજ પાવડર ભેળવીને ચાટવું. તે ગળાના સોજાને ઘટાડે છે અને છાતીમાં એકઠા થયેલા લાળને બહાર કાઢે છે. તે લાંબી ઉધરસમાં પણ રામબાણ અસર દર્શાવે છે. 2. ચરબી મીણની જેમ ઓગળી જશે (વજન ઘટાડવું) જો તમે વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છો અને તેની કોઈ અસર દેખાતી નથી, તો તજ તમને મદદ કરી શકે છે. તે શરીરના ચયાપચયને ઝડપી બનાવે છે, જેથી આપણે જે પણ ખાઈએ છીએ તે ચરબીમાં ફેરવવાને બદલે ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે. ઉપાયઃ સવારે ખાલી પેટે એક ગ્લાસ પાણીમાં ઉકાળો, તેમાં તજનો ટુકડો નાખો. જ્યારે તે નવશેકું હોય ત્યારે તેને પીવો. તે ભૂખને નિયંત્રિત કરે છે અને પેટની ચરબી ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. 3. બ્લડ સુગર (ડાયાબિટીસ) માટે વરદાન આજકાલ દરેક ઘરમાં સુગરનો રોગ સામાન્ય છે. ઘણા સંશોધકો માને છે કે તજ શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનની કામગીરીમાં સુધારો કરે છે. જો તમે જમ્યા પછી એક ચપટી તજનું સેવન કરો છો, તો તે બ્લડ સુગર લેવલને અચાનક વધતા અટકાવે છે. 4. સાંધાના દુખાવાથી રાહત: જૂની ઇજાઓ અથવા સાંધાના દુખાવા (આર્થરાઈટિસ) શિયાળામાં ઘણીવાર થાય છે. તજમાં બળતરા વિરોધી ગુણ હોય છે. ઉપાયઃ હૂંફાળા પાણીમાં તજનો પાઉડર અને થોડું મધ ભેળવીને પીવાથી સાંધાના દુખાવામાં ઘણી રાહત મળે છે. તેને તેલમાં ભેળવીને માલિશ કરવાથી પણ ફાયદો થાય છે. 5. તજ ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને ઓછું કરવામાં અને હૃદયને સ્વસ્થ રાખવામાં ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તે નસોમાં સંચિત ‘ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ’ (LDL) ઘટાડે છે અને રક્ત પરિભ્રમણને સુધારે છે, જે હાર્ટ એટેકનું જોખમ ઘટાડે છે. સાવધાન (નોંધ): એવું કહેવાય છે કે “દરેક વસ્તુનો અતિરેક ખરાબ છે.” તજનું વધુ સેવન ન કરો, તેનાથી ગરમી થઈ શકે છે. દિવસમાં અડધી ચમચી પાવડર અથવા એક ઇંચનો ટુકડો પૂરતો છે. જો તમે ગર્ભવતી હો, તો તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ તેને લો.
