રશિયાએ ભારતને તેનું બીજું સ્ટીલ્થ ફાઈટર એરક્રાફ્ટ Su-75 ઓફર કર્યું છે. આ ઓફર Su-57 ફાઈટર એરક્રાફ્ટ પછી આવી છે. તે સિંગલ એન્જિનનું સ્ટીલ્થ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે, જેને Su-75 ચેકમેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. અગાઉ, ભારતની સરકારી માલિકીની એરોસ્પેસ કંપની, હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) એ સુખોઈ Su-75નું મોડલ વિકસાવવા માટે સહયોગમાં રસ દર્શાવ્યો હતો. આ ઓફર રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની ડિસેમ્બરમાં ભારતની મુલાકાત પહેલા આવી છે. પુતિન ભારત-રશિયા વાર્ષિક સમિટ માટે આવતા મહિને નવી દિલ્હી જવાના છે.
Su-75 ચેકમેટનું બેન્ચ ટેસ્ટિંગ શરૂ કરવાની તૈયારી
Su-75 ચેકમેટ વિકસાવનાર સુખોઈની પેરેન્ટ કંપની રોસ્ટેકના સીઈઓ સર્ગેઈ ચેમેઝોવે દુબઈ એરશોમાં જણાવ્યું હતું કે રશિયા ટૂંક સમયમાં જ એરક્રાફ્ટનું બેન્ચ ટેસ્ટિંગ શરૂ કરશે. તેમણે સમજાવ્યું કે “નવું એરક્રાફ્ટ વિકસાવવામાં લાંબો સમય લાગે છે, સરેરાશ 10 થી 15 વર્ષ. અમારું વિમાન લગભગ ઉડ્ડયનના તબક્કે છે.” ચેમેઝોવે ઉમેર્યું હતું કે રોસ્ટેક આ એરક્રાફ્ટ પર કામ ચાલુ રાખી રહ્યું છે અને માને છે કે “તે માંગમાં રહેશે. તે સસ્તું, સિંગલ-એન્જિનવાળું છે અને મને લાગે છે કે તેના શસ્ત્રો હવા અને જમીન બંને લક્ષ્યોને નષ્ટ કરવા માટે જરૂરી દરેક વસ્તુને નિયંત્રિત કરવા માટે પૂરતા હશે. કાર્યક્ષમતા, કિંમત અને ગુણવત્તાની દ્રષ્ટિએ, મને લાગે છે કે તે ખૂબ સારું હશે.”
શા માટે રશિયન Su-75 ચેકમેટ આટલું ખાસ છે?
રશિયાએ 2021 MAKS એરશોમાં Su-75 ચેકમેટનું અનાવરણ કર્યું. જોકે, યુક્રેન યુદ્ધને કારણે એરક્રાફ્ટનો વધુ વિકાસ અટકી ગયો છે. હવે, બેન્ચ ટેસ્ટિંગની શક્યતા સાથે અને 2026 માટે પ્રથમ ફ્લાઇટ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી છે, રશિયા ચેકમેટને F-35 લાઈટનિંગ II માટે સસ્તું અને નિકાસ-મૈત્રીપૂર્ણ હરીફ તરીકે રજૂ કરવા આતુર છે. F-35 અમેરિકાનું સૌથી શક્તિશાળી પાંચમી પેઢીનું ફાઈટર એરક્રાફ્ટ છે. F-35 ની ઊંચી કિંમત, જાળવણી ખર્ચ અને ઓછી મિશન ઉપલબ્ધતા ઘણા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. આમ છતાં અમેરિકા આ વિમાન વેચવા માટે અન્ય દેશો પર દબાણ કરી રહ્યું છે.
ભારત Su-75ના ઉત્પાદન માટે તૈયાર છે
થોડા મહિનાઓ પહેલા TASS સાથે વાત કરતા, હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL)ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ કહ્યું હતું કે, “અમે રશિયા સાથે કામ કરવા માટે ખૂબ જ આરામદાયક છીએ. અમારી તરફથી કોઈ સમસ્યા નથી. મિગ-21 અને Su-30MKI જેવા આઇકોનિક એરક્રાફ્ટના દાયકાઓથી સફળ સહ-ઉત્પાદનના આધારે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો ખૂબ જ મજબૂત છે.” હાલના સંરક્ષણ સહયોગનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે કહ્યું, “અમે રશિયનો સાથે સક્રિયપણે અનુભવનું આદાન-પ્રદાન કરીએ છીએ; રશિયન નિષ્ણાતો અમને ખૂબ મદદરૂપ છે.”
Su-57 અને S-75 વચ્ચે ભારત કયું વિમાન ખરીદશે?
રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની ભારત મુલાકાત દરમિયાન, મોસ્કોએ ભારતીય વાયુસેના માટે પાંચમી પેઢીના Su-57 એરક્રાફ્ટની તેની ઓફરમાં ઘણા નવા તત્વો ઉમેર્યા છે. દુબઈ એરશો 2025માં, રોસોબોરોનેક્સપોર્ટના ટોચના અધિકારીએ કહ્યું: “અમે માત્ર રશિયાથી Su-57 એરક્રાફ્ટની સપ્લાય કરવા માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતમાં સંપૂર્ણ લાઇસન્સ ઉત્પાદન સ્થાપવા માટે પણ તૈયાર છીએ, જેમાં ટેક્નોલોજીના સંપૂર્ણ ટ્રાન્સફર – એન્જિન, પાંચમી પેઢીની ઉત્પાદન તકનીક, એવિઓનિક્સ અને અન્ય તમામ જરૂરી સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે.”
ભારતીય વાયુસેના રાફેલ ખરીદવા માંગે છે
રશિયાએ અગાઉ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નાસિક સ્થિત HAL ખાતે ભારતની હાલની Su-30MKI પ્રોડક્શન લાઇનને Su-57 એસેમ્બલી અને સ્વદેશી ઉત્પાદન માટે ઝડપથી સ્વીકારવામાં આવી શકે છે. આ એક એવું પગલું છે જે પશ્ચિમી પ્રતિબંધો દ્વારા ઊભા થયેલા જોખમોને સંપૂર્ણપણે ટાળશે. રશિયન ઓફરો છતાં, ભારતીય વાયુસેનાએ તાજેતરમાં સંરક્ષણ મંત્રાલયને લાંબા સમયથી પડતર 114-એરક્રાફ્ટ મલ્ટી-રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ (MRFA) ટેન્ડરને રદ કરવાની ભલામણ કરી છે અને તેના બદલે ફ્રાન્સ સાથે સરકાર-થી-સરકારના સીધા સોદા દ્વારા “મેડ ઇન ઇન્ડિયા” દસોલ્ટ રાફેલ જેટ ખરીદવાની ભલામણ કરી છે.
