સોમવાર, 10 નવેમ્બરના રોજ દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પાસે થયેલા કાર બોમ્બ વિસ્ફોટથી આખા દેશને હચમચાવી દેવામાં આવ્યો છે. દિલ્હી પોલીસની પ્રારંભિક તપાસ સૂચવે છે કે ઉચ્ચ તીવ્રતાનો વિસ્ફોટ આત્મઘાતી હુમલો હોઈ શકે છે. પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, દિલ્હી પોલીસે જણાવ્યું કે વિસ્ફોટમાં 12 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. આ ઘાતક હુમલા સાથે જૈશ-એ-મોહમ્મદ જોડાયેલું હોવાનું જણાય છે.
ફરીદાબાદમાં એક કાશ્મીરી ડૉક્ટરના ઘરેથી 2,900 કિલો શંકાસ્પદ એમોનિયમ નાઈટ્રેટ અને હથિયારો અને દારૂગોળો મળી આવ્યાના થોડા કલાકો બાદ જ વિસ્ફોટ થયો હતો. 15 દિવસના ઓપરેશન બાદ ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાં કાશ્મીરી ડૉ. મુઝમ્મિલ ગનીનો પણ સમાવેશ થાય છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, જૈશ-એ-મોહમ્મદ અને અંસાર ગઝવત-ઉલ-હિંદ સાથે જોડાયેલા વ્હાઈટ કોલર આતંકવાદી મોડ્યુલનો પર્દાફાશ કરીને ત્રણ ડોક્ટરો સહિત આઠ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને 2,900 કિલો વિસ્ફોટક જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ મોડ્યુલ કાશ્મીર, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં ફેલાયેલું હતું.
જૈશની વાર્તા!
પાકિસ્તાને આશ્રય આપ્યો અને ચીને તેનું રક્ષણ કર્યું… મૌલાના મસૂદ અઝહરે 2000માં બંનેના સહયોગથી જૈશ-એ-મોહમ્મદની સ્થાપના કરી. 2001નો સંસદ હુમલો, જાન્યુઆરી 2016નો પઠાણકોટ એરબેઝ હુમલો, સપ્ટેમ્બર 2016નો ઉરી હુમલો… જૈશે કાશ્મીર ખીણમાં ઘણા આત્મઘાતી હુમલાઓ કર્યા છે. જ્યારે ભારતે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના જવાબમાં પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીરમાં ઓપરેશન સિંદૂર શરૂ કર્યું, ત્યારે જૈશને ભારે ફટકો પડ્યો. પાકિસ્તાન અને પીઓકેમાં આતંકવાદી ઠેકાણાઓ પર 80-90 કલાક સુધી હવાઈ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઓપરેશનમાં જૈશ-એ-મોહમ્મદના બહાવલપુર હેડક્વાર્ટર અને લશ્કર-એ-તૈયબાના મુરિદકે ઠેકાણાઓને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા.
ભારતને આશા હતી કે આ ઓપરેશન પછી પાકિસ્તાન સુધરશે અને ફરી ક્યારેય આતંકવાદને તેની ધરતી પર ખીલવા દેશે નહીં. પરંતુ આ આશા નિરર્થક સાબિત થઈ. ઓપરેશન સિંદૂરમાં અનેક આતંકી ઠેકાણાઓને નષ્ટ કર્યા બાદ પાકિસ્તાનમાં ફરી આતંકી કેમ્પ અને સંગઠનો સક્રિય થઈ રહ્યા છે. આ સંદર્ભમાં જૈશ-એ-મોહમ્મદની મહિલા પાંખની રચના કરવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે તેની કમાન સંગઠન નેતા મસૂદ અઝહરની બહેન સઈદા અઝહરને સોંપવામાં આવી છે. આ પગલાને જૈશના આતંકવાદી નેટવર્કને ફરીથી મજબૂત કરવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. પાકિસ્તાની આર્મી અને આઈએસઆઈ આ મહિલા નેટવર્કની સ્થાપનામાં જૈશને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય મહિલાઓનો આતંકવાદના નવા માધ્યમ તરીકે ઉપયોગ કરવાનો છે, જેથી આતંકવાદી સંગઠનો તેમના મૂળને વધુ ફેલાવી શકે.
જૈશ-એ-મોહમ્મદ પર ક્યાં પ્રતિબંધ છે?
આતંકવાદી જૂથ જૈશ-એ-મોહમ્મદ (JeM) ને ઘણા દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો દ્વારા સત્તાવાર રીતે પ્રતિબંધિત આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર: જૈશને 2001માં આતંકવાદી જૂથ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું અને તેના નેતા મસૂદ અઝહરને 2019માં વૈશ્વિક આતંકવાદી જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારત: ઓક્ટોબર 2001માં ભારતના UAPA એક્ટ હેઠળ જૈશને પ્રતિબંધિત સંગઠન તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું.
પાકિસ્તાન: આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ હેઠળ, 2002 માં જૈશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ આજે પણ જૈશ પાકિસ્તાનમાં ખુલ્લેઆમ સક્રિય છે અને ભારત પર હુમલા માટે ભંડોળ એકત્ર કરે છે.
અમેરિકાઃ ડિસેમ્બર 2001માં જૈશને વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
યુનાઇટેડ કિંગડમ: માર્ચ 2001 માં પ્રતિબંધિત.
કેનેડા: નવેમ્બર 2002માં વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન તરીકે નિયુક્ત.
ઓસ્ટ્રેલિયાઃ એપ્રિલ 2003માં તેને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
ન્યૂઝીલેન્ડઃ ઓક્ટોબર 2003માં તેને આતંકવાદી જૂથ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
હવે, દિલ્હી વિસ્ફોટો સંબંધિત પાસાઓ:
લાલ કિલ્લાની નજીક વિસ્ફોટના ત્રણ અઠવાડિયા પહેલા, શ્રીનગરના કેટલાક ભાગોમાં આતંકવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદને સમર્થન આપતા પોસ્ટરો દેખાયા હતા. ત્યારપછી જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસે તપાસ શરૂ કરી જે ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા અને દિલ્હી સુધી પહોંચી. આ તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આતંકવાદી ભરતીમાં મૂળભૂત પરિવર્તન થઈ રહ્યું છે, જેને જમ્મુ અને કાશ્મીર પોલીસે “વ્હાઈટ કોલર ટેરરિસ્ટ નેટવર્ક” તરીકે ઓળખાવ્યું છે – ડોકટરોની હવે આતંકવાદીઓ તરીકે ભરતી કરવામાં આવી રહી છે.
લાલ કિલ્લા વિસ્ફોટના સંબંધમાં ત્રણ કાશ્મીરી ડૉક્ટરો, આદિલ અહેમદ રાથેર, મુઝમ્મિલ શકીલ અને ઓમર મોહમ્મદની પૂછપરછ કરવામાં આવી રહી છે. વિસ્ફોટ પહેલા, ઉત્તર પ્રદેશના સહારનપુર અને હરિયાણાના ફરીદાબાદમાંથી અનુક્રમે રાથેર અને શકીલની ધરપકડ સાથે બોમ્બ બનાવવાની સામગ્રીનો મોટો જથ્થો મળી આવ્યો હતો. સુરક્ષા એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સોમવારે ફરીદાબાદમાં બે રૂમમાંથી એમોનિયમ નાઈટ્રેટ હોવાની શંકાસ્પદ 2,900 કિલો વિસ્ફોટક મળી આવી હતી. પ્રાથમિક તપાસમાં લાલ કિલ્લા પાસે થયેલા વિસ્ફોટમાં આ જ કેમિકલનો ઉપયોગ થયો હોવાનું જાણવા મળે છે.
