આજે, UPI એપ્સ હોય કે મોટી જ્વેલરી બ્રાન્ડ્સ, ડિજિટલ ગોલ્ડે દેશના ફિનટેક ઇકોસિસ્ટમમાં પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું છે. કેમ નહીં? UPI યુઝર હવે માત્ર એક ક્લિકમાં માત્ર ₹10માં ઈ-ગોલ્ડ, 24 કેરેટ સોનું પણ ખરીદી શકે છે. પરંતુ ઈ-ગોલ્ડની આ ખરીદી મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે; અમે આ નથી કહી રહ્યા, પરંતુ બજાર નિયામક સેબીએ એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી (ઈ-ગોલ્ડ પર SEBI ચેતવણી) જારી કરી છે.
ઇ-ગોલ્ડ પ્રોડક્ટ સેબીના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ નથી
તાજેતરના સમયમાં ડિજિટલ સોનાની ખરીદીમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. આ વધતા વેચાણ વચ્ચે સેબીએ રોકાણકારો માટે મહત્વની ચેતવણી જારી કરી છે. માર્કેટ રેગ્યુલેટરે ચેતવણી આપી છે કે ઈ-ગોલ્ડ તેની માર્કેટ પહોંચને વિસ્તારી રહ્યું છે, પરંતુ તે રોકાણકારોને જોખમમાં મૂકી શકે છે. એક અખબારી યાદીમાં, નિયમનકારે જણાવ્યું હતું કે કેટલાક ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ રોકાણકારોને ઈ-ગોલ્ડ પ્રોડક્ટ્સ ઓફર કરે છે, જે તેના કાર્યક્ષેત્રની બહાર છે. આ ડિજિટલ ગોલ્ડ પ્રોડક્ટ્સ ન તો સિક્યોરિટીઝ તરીકે સૂચિત કરવામાં આવે છે અને ન તો કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્ઝ તરીકે નિયંત્રિત થાય છે.
જો પૈસા અટકી જાય, તો કોઈ મદદ નથી
બિઝનેસ ટુડેના એક અહેવાલ મુજબ, બજાર નિયમનકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવી પ્રોડક્ટ્સ ખરીદનારા રોકાણકારોને સેબી-નિયંત્રિત બજારોમાં ઉપલબ્ધ કોઈપણ રોકાણકાર સુરક્ષા મિકેનિઝમ દ્વારા આવરી લેવામાં આવશે નહીં. આનો અર્થ એ છે કે જો ખરીદી દરમિયાન તેમની સાથે કોઈપણ પ્રકારની છેતરપિંડી થાય છે, ઈ-ગોલ્ડનું વેચાણ કરતી કંપનીને નાદાર જાહેર કરવામાં આવે છે અથવા રોકાણકારોના નાણાં અટકી જાય છે, તો રોકાણકારો આવા વિવાદોમાં સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ સિસ્ટમ દ્વારા કોઈ આશ્રય મેળવી શકશે નહીં.
શા માટે ઈ-ગોલ્ડ રોકાણકારોને આકર્ષી રહ્યું છે?
ઇ-ગોલ્ડ, અથવા ડિજિટલ સોનું, ખાસ કરીને યુવા અને પ્રથમ વખતના રોકાણકારોમાં આકર્ષક છે, જેઓ તેને નીચા ભાવે સરળતાથી ખરીદી અને વેચી શકે છે. સગવડ માટે, રોકાણકારો ચોક્કસ માત્રામાં ડિજિટલ સોનું ખરીદે છે, અને પ્લેટફોર્મ એ જ રકમનું ભૌતિક સોનું અનામત રાખે છે. ખરીદદારો પછીથી તેને ઓનલાઈન વેચી શકે છે અથવા તેને સિક્કા અથવા બારના રૂપમાં પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
આ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત મુખ્ય સંસ્થાઓમાં MMTC-PAMP, SafeGold અને Augmont Goldનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ લોકપ્રિય નાણાકીય ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ જેમ કે Google Pay, Paytm, PhonePe, Amazon Pay, Groww, Airtel Payments Bank અને Jio Gold તેમજ તનિષ્ક Digigold, Jose Alukkas, Caratlane અને PC જ્વેલર્સ જેવી જ્વેલરી બ્રાન્ડ્સ દ્વારા તેમના ઉત્પાદનો ઓફર કરે છે.
સેબીએ કહ્યું, “અહીંથી ખરીદો…”
નિષ્ણાતો સંમત છે કે ડિજિટલ સોનું અનુકૂળ છે, પરંતુ તે જોખમો સાથે પણ આવે છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, જ્વેલર્સ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી આવી ઘણી બચત યોજનાઓને નિયમનકારી સુરક્ષાના અભાવે તપાસનો સામનો કરવો પડ્યો છે. SEBI સોનામાં રોકાણ કરવા માટે ETF અથવા EGR જેવા નિયમનકારી સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરે છે, જે રોકાણકાર સુરક્ષા માળખા સાથે આવે છે.
