યુરોપીયન સેમિકન્ડક્ટર કંપનીની અંદર ચાલી રહેલી ટેકઓવરની લડાઈએ સમગ્ર વિશ્વમાં ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. નેધરલેન્ડ સ્થિત ચીનની માલિકીની કંપની ‘નેક્સેરિયા’ પર અંકુશને લઈને એવી ટક્કર થઈ કે વાહનો માટેના મહત્વપૂર્ણ ભાગોનો સપ્લાય બંધ થઈ ગયો. પરિણામ એ આવ્યું કે પ્રખ્યાત જાપાનીઝ કંપની હોન્ડાએ મેક્સિકોમાં તેના એક મોટા પ્લાન્ટમાં વાહનોનું ઉત્પાદન બંધ કરવું પડ્યું. વાર્તા નેધરલેન્ડથી શરૂ થઈ હતી. આ સમગ્ર સંકટ ઓક્ટોબર મહિનામાં શરૂ થયું હતું જ્યારે નેધરલેન્ડની સરકારે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ટાંકીને નેક્સેરિયાને નિયંત્રિત કરવા માટે બીજા વિશ્વ યુદ્ધના ખૂબ જૂના કાયદાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. સરકારે કહ્યું કે કંપનીના મેનેજમેન્ટમાં ગંભીર ખામીઓ છે, જેના કારણે યુરોપિયન ટેક્નોલોજી વિદેશીઓના હાથમાં જવાનું જોખમ છે. આ પગલાએ કંપનીના ચાઇનીઝ માલિક, ‘વિંગટેક ટેક્નોલોજી’ (જેમાં ચીની સરકારનો પણ હિસ્સો છે)ને બાજુ પર મૂકી દીધો. આ ઉપરાંત, એક ડચ કોર્ટે કંપનીના ચીની સીઈઓને પણ તેમના પદ પરથી હટાવ્યા છે. નેધરલેન્ડ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ફસાઈ ગયું, પરંતુ વાસ્તવિક વાર્તા આ પછી સામે આવી. અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકી અધિકારીઓએ નેધરલેન્ડને કહ્યું હતું કે જો તેઓ અમેરિકી વેપાર પ્રતિબંધોથી બચવા માંગતા હોય તો તેમણે ચીનના સીઈઓને હટાવવા પડશે. વાસ્તવમાં, અમેરિકાએ ગયા વર્ષે જ ચીનની કંપની વિંગટેકને તેની ટ્રેડ બ્લેકલિસ્ટમાં મૂકી દીધી હતી અને હવે તે નેક્સેરિયા જેવી તેની આનુષંગિક કંપનીઓ પર પણ કડકાઈ કરી રહી છે. આ દખલગીરીએ નેધરલેન્ડને બે પક્ષો વચ્ચે ફસાવી દીધું. એક તરફ અમેરિકાનું સુરક્ષા દબાણ હતું તો બીજી તરફ ચીનના ગુસ્સાનો સામનો કરવાનો ડર હતો. નેધરલેન્ડ્સે નેક્સેરિયા પર કબજો મેળવતા જ ચીને તરત જ વળતો હુમલો કર્યો. તેણે નેક્સેરિયાના ચાઇનીઝ પ્લાન્ટમાંથી ચિપ્સની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને આક્ષેપ કર્યો હતો કે ડચ સરકાર વિશ્વની સપ્લાય ચેઇનમાં અરાજકતા પેદા કરી રહી છે. છેવટે, નેક્સેરિયા શું કરે છે? નેક્સેરિયા એ Nvidia અથવા TSMC જેવી ગ્લેમરસ ચિપ બનાવતી કંપની નથી. તે વાહનો માટે ખૂબ જ સરળ પરંતુ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ચિપ્સ બનાવે છે, જેમ કે સ્વીચો, ડાયોડ અને લોજિક ચિપ્સ. આ ચિપ્સનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરીથી લઈને વાહનોની હેડલાઈટ અને બ્રેક સિસ્ટમ સુધી દરેક જગ્યાએ થાય છે. સમજો કે કારની કિંમતમાં ભલે આ ચિપ્સનો હિસ્સો ઘણો ઓછો હોય, પરંતુ તેના વિના કાર બની શકતી નથી. વાહનોની દુનિયા પર અસર નેક્સેરિયાની ચિપ્સનો સપ્લાય બંધ થતાં જ વિશ્વભરની કાર કંપનીઓમાં હલચલ મચી ગઈ હતી. હોન્ડાએ મેક્સિકોમાં તેનો પ્લાન્ટ પણ બંધ કરી દીધો હતો, જે ઉત્તર અમેરિકન બજાર માટે વર્ષે 200,000 વાહનોનું ઉત્પાદન કરે છે. જનરલ મોટર્સ (જીએમ) એ કહ્યું કે તેની ટીમો કટોકટીનો સામનો કરવા માટે સપ્લાયરો સાથે “ચોવીસ કલાક” કામ કરી રહી છે. નિસાન અને મર્સિડીઝ-બેન્ઝ જેવી કંપનીઓ વિશ્વભરમાં અન્ય સપ્લાયર્સ શોધવા માટે દોડધામ કરી રહી છે. BMW, Volkswagen અને Volvo જેવી કંપનીઓ હાલમાં તેમના રિઝર્વ સ્ટોક સાથે મેનેજ કરી રહી છે, પરંતુ આ માત્ર થોડા દિવસોની વાત છે. શું કોઈ ઉપાય છે? દરમિયાન, આશાનું કિરણ દેખાયું છે. તાજેતરમાં જ અમેરિકન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિઓ વચ્ચે બેઠક થઈ હતી, જેમાં બંને દેશો વેપાર તણાવ ઘટાડવા માટે સહમત થયા હતા. આમાં ચિપ નિકાસ પરના નિયંત્રણો હળવા કરવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ મીટિંગ પછી, નેધરલેન્ડના આર્થિક બાબતોના પ્રધાનને વિશ્વાસ છે કે ચીનથી યુરોપમાં ચિપ્સની શિપમેન્ટ ટૂંક સમયમાં ફરી શરૂ થશે. હોન્ડાએ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે તેમને શિપમેન્ટ ફરી શરૂ કરવાના સંકેતો મળ્યા છે અને તેઓ તેમના મેક્સિકો પ્લાન્ટમાં 21 નવેમ્બરના સપ્તાહથી ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે.
