આચાર્ય ચાણક્યએ તેમના નીતિ શાસ્ત્રમાં ઘણા ઉપદેશો આપ્યા છે. તેમણે અંગત જીવન તેમજ સમાજના આર્થિક અને સામાજિક મુદ્દાઓ પર પ્રકાશ ફેંક્યો છે. ચાણક્યએ તેમના નીતિ શાસ્ત્રમાં કેટલીક એવી જગ્યાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે જ્યાં રહેવું તમારી પ્રગતિમાં અવરોધ બની શકે છે અને તમારી છબીને કલંકિત કરી શકે છે. ચાલો જાણીએ આ જગ્યાઓ વિશે.
જ્યાં શિક્ષણનું મહત્વ નથી – આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે જ્યાં શિક્ષણનું મહત્વ નથી ત્યાં ન રહેવું જોઈએ. આવી જગ્યાએ રહેવાથી વ્યક્તિનું ભવિષ્ય તો બગડે જ છે પરંતુ આવનારી પેઢીઓને પણ અંધકારમાં ધકેલી દે છે. તેથી, વ્યક્તિએ એવી જગ્યાએ ન રહેવું જોઈએ જ્યાં શિક્ષણનું મહત્વ ન હોય.
જ્યાં કોઈ સન્માન નથી – તમારે એવી જગ્યાએ ન રહેવું જોઈએ જ્યાં તમારું સન્માન ન હોય. આવી જગ્યાએ રહેવાથી તમારો સમય અને પ્રતિષ્ઠા બંને વેડફાય છે. તેથી, તમારે શક્ય તેટલી વહેલી તકે આવી જગ્યા છોડી દેવી જોઈએ.
જ્યાં મૂલ્યોનો અભાવ હોય – તમારે એવા ઘર અથવા સમાજમાં રહેવાનું પણ ટાળવું જોઈએ જ્યાં મૂલ્યોનો અભાવ હોય. તમારે પણ આવી જગ્યા તાત્કાલિક છોડી દેવી જોઈએ. મૂલ્યો એ છે જે મનુષ્યને પ્રાણીઓથી અલગ પાડે છે. તેથી, આ મૂલ્યોથી વંચિત જગ્યાએ રહેવું તમારું જીવન બગાડી શકે છે.
રોજગારનો અભાવ: અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે પૂરતા પૈસા જરૂરી છે, અને પૈસા કમાવવા માટે રોજગારની તકો જરૂરી છે. તેથી, તમારે ક્યારેય એવી જગ્યાએ ન રહેવું જોઈએ જ્યાં રોજગારની અછત હોય. આવા સ્થળોએ રહેવાથી ગરીબી આવી શકે છે.
ખરાબ લોકોની સંગતથી દૂર રહોઃ જો તમારે તમારા જીવનને અર્થ આપવો હોય તો તમારે ખરાબ લોકોની સંગતથી દૂર રહેવું પડશે. જેઓ બીજાનો અનાદર કરે છે, બીજામાં ખામીઓ શોધે છે અને તમારો સમય બગાડે છે તેમનાથી અંતર રાખવું તમારા માટે ફાયદાકારક છે.
