અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રશિયન તેલની ખરીદીને લઈને ભારતથી નારાજ છે. તેમનો ગુસ્સો એટલો વધી ગયો કે તેણે ભારત પર 25 ટકા વધારાનો ટેરિફ લાદી દીધો. ટ્રમ્પ ભારત પર રશિયન તેલની ખરીદી બંધ કરવા માટે સતત દબાણ કરી રહ્યા છે. તેની અસર હવે દેખાઈ રહી છે. રશિયન ક્રૂડ ઓઈલના બીજા સૌથી મોટા આયાતકાર ભારતે રશિયા પાસેથી તેની ખરીદીમાં ઘટાડો કર્યો છે. ભારત તેના કાચા તેલ માટે આયાત પર નિર્ભર છે. તે રશિયા પાસેથી જંગી ડિસ્કાઉન્ટ પર ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદે છે, પરંતુ અમેરિકન દબાણને કારણે તેણે તેની ખરીદી ઘટાડવી પડી છે, જેનાથી ભારતના ઓઈલ ઈમ્પોર્ટ બિલ પર અસર પડશે. સ્વાભાવિક છે કે જેમ જેમ બિલ વધશે તેમ ભાવ પણ વધશે. ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદી બિલમાં આ વધારાથી દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. વધુમાં, રશિયાથી ભારતમાં ક્રૂડ ઓઈલનો પુરવઠો નજીકના ભવિષ્યમાં અસ્થિર રહેવાની શક્યતા છે, કારણ કે રિફાઈનરીઓ તેમની ખરીદીના જથ્થાને સમાયોજિત કરી રહી છે અને જથ્થામાં ઘટાડો કરી રહી છે. જેના કારણે આગામી દિવસોમાં મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.
રશિયન તેલના જહાજોનો યુ-ટર્ન
રશિયાથી ભારતના ગુજરાતના દરિયાકાંઠે ક્રૂડ ઓઈલ લઈ જતા ટેન્કર જહાજો બાલ્ટિક સમુદ્રમાં અચાનક માર્ગ બદલી નાખ્યા છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, રશિયન ઓઇલ કંપનીઓ પર યુએસના પ્રતિબંધોને કારણે ટેન્કર જહાજોએ તેમના રૂટ ડાયવર્ટ કર્યા, જેના કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓમાં અનિશ્ચિતતા વધી. અમેરિકાના પ્રતિબંધો બાદ ભારતના ઈન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશને કહ્યું હતું કે તે અમેરિકી પ્રતિબંધોનું પાલન કરવા તૈયાર છે.
સરકારી કંપનીએ પણ પોતાને રશિયન તેલથી દૂર રાખ્યું
IOCL અને રિલાયન્સ રિફાઈનરી પછી, અન્ય સરકારી કંપની, HPCL (હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ) એ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું છે. HMEL પ્રથમ ભારતીય કંપની છે જેણે સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરી છે કે તે યુએસ પ્રતિબંધોને પગલે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદશે નહીં. રશિયન તેલથી અંતર વચ્ચે, સૌથી મોટી ચિંતા તેલના પુરવઠાની છે. શું આગામી દિવસોમાં ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે?
રશિયન તેલથી દૂર રહેવાથી ભારત પર કેટલું દબાણ વધશે?
2021 થી 2024 સુધીમાં ભારતની રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદીમાં લગભગ 19 ગણો વધારો થશે. ભારત રશિયા પાસેથી દરરોજ 19 લાખ બેરલ તેલ ખરીદે છે. જો ભારત રશિયન તેલથી દૂર જાય છે, તો તેને દરરોજ $3.2 મિલિયન (રૂ. 28,08,94,720) થી $6.4 મિલિયન (રૂ. 56,17,89,440) સુધીનું આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે.
શું પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ મોંઘા થશે?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના પુરવઠા પર ચાલી રહેલા નિયંત્રણો વચ્ચે સૌથી મોટી ચિંતા ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની વધતી કિંમતો છે. પુરવઠાની અછત અથવા ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે. જો રશિયન તેલ પર તણાવ ચાલુ રહેશે તો આગામી દિવસોમાં તેલના ભાવ વધી શકે છે. જોકે રાહતની વાત એ છે કે ભારતમાં તેલના ભાવ સ્થિર છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ વધારો થયો નથી. રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ 94.72 રૂપિયા અને ડીઝલ 87.62 રૂપિયા પ્રતિ લીટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. જો ભારત રશિયન તેલ ખરીદવાનું બંધ કરે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે. રશિયન તેલથી વધતા અલગતાને કારણે ભારતે અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી મોંઘા તેલની આયાત કરવી પડશે. વૈશ્વિક બજારમાં ઉથલપાથલના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધી શકે છે. તેલની આયાત માટે બજારના ઊંચા ભાવની જરૂર પડશે, રિફાઈનરી ખર્ચમાં વધારો થશે અને ભારતમાં તેલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવને અસર કરતા પરિબળો
નોંધ કરો કે 2022 થી કેન્દ્ર સરકાર અને ઘણા રાજ્યો દ્વારા કરમાં ઘટાડો થવાને કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, ડોલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ, સરકારી કર અને રિફાઇનિંગ ખર્ચ તેલના ભાવને અસર કરતા ઘણા પરિબળોમાંના છે.
