દક્ષિણ કોરિયામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ વચ્ચેની બેઠક બાદ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વેપાર સોદો થયો હતો. ટ્રમ્પે તરત જ ચીન પરના ટેરિફમાં 10%નો ઘટાડો કર્યો, તેમને 57% થી ઘટાડીને 47% પર લાવ્યો, જે ભારત પર લાદવામાં આવેલા 50% ટેરિફ કરતા ઓછો છે.
ટેરિફમાં ઘટાડાના બદલામાં, ચીને યુએસ પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં સોયાબીન ખરીદવાનું વચન આપ્યું છે અને રેર અર્થ મિનરલ્સનો પુરવઠો ફરી શરૂ કરવાની ખાતરી પણ આપી છે. આ સિવાય અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ પર કરાર થયા છે, પરંતુ તેની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. હવે સવાલ એ થાય છે કે અમેરિકા-ચીન વેપાર કરાર ભારત માટે તણાવ કે રાહત લાવશે? યુએસ-ચીન વેપાર કરાર પર હજુ સુધી સહમતિ બની નથી, તેથી ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ઘણા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે જે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે પડકારો ઉભી કરી શકે છે. ચાલો આપણે એવા સંકેતોને સમજીએ જે ભારત માટે પડકારો બની શકે છે.
1. ચીન પર ટેરિફ હવે ભારત કરતાં નીચું છે
ચીન યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં નિકાસ બજારમાં આગળ છે, ત્યારબાદ ભારત અને અન્ય દેશો છે. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના વેપાર યુદ્ધને કારણે અમેરિકન કંપનીઓએ ચીનને બદલે ભારત અને વિયેતનામ જેવા દેશોમાંથી આયાત કરવાનું શરૂ કર્યું. આનો સૌથી વધુ ફાયદો ભારતને થયો હતો. જોકે, હવે ભારતની સરખામણીએ ચીન પર ઓછી ટેરિફને કારણે અમેરિકન કંપનીઓ ફરી ચીન તરફ વળે તેવી શક્યતા છે. 2024 માં, ચીને યુએસને લગભગ $438.7 બિલિયનનો માલ સપ્લાય કર્યો હતો, જ્યારે ભારતે યુએસને લગભગ $79.44 બિલિયનનો માલ સપ્લાય કર્યો હતો.
2. ભારતીય કૃષિ પર અસર
ભારત ચીનને મગફળી, મરચાં, અનાજ અને સોયાબીન સહિત વિવિધ ઉત્પાદનો મોકલે છે. એક અહેવાલ અનુસાર, ભારત દ્વારા ચીનને મોકલવામાં આવેલા કૃષિ ઉત્પાદનોની કિંમત અંદાજે 14.9 અબજ ડોલર હતી. જો કે, ચીને હવે યુએસને સોયાબીનનો મોટો જથ્થો ખરીદવાની ખાતરી આપી છે. આવી સ્થિતિમાં ચીન અમેરિકાથી વધુ કૃષિ ઉત્પાદનોની આયાત કરી શકે છે, જેના કારણે ભારતમાંથી કૃષિ ઉત્પાદનોનો પુરવઠો ઘટી શકે છે.
3. ઉત્પાદન ક્ષેત્ર પર અસર
આ કરારથી અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો સુધરી રહ્યા છે. પરિણામે, અમેરિકન કંપનીઓ જે ઘણા વર્ષોથી ચીનની બહાર જઈ રહી છે તેઓ તેમની યોજના બદલી શકે છે. ચીન પછી, અમેરિકન કંપનીઓ માટે ભારત પ્રથમ પસંદગી છે, જે ભારતના ઉત્પાદન ક્ષેત્રને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ સિવાય ભારતના ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, ટેક્સટાઈલ અને ઓટો પાર્ટ્સ સેક્ટર પણ દબાણમાં આવી શકે છે.
4. ભારતીય શેરબજાર પર અસર
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના આ કરારથી વિદેશી રોકાણકારો ચીન અને અમેરિકન બજારોમાં રોકાણ કરવાની તૈયારી કરી શકે છે. ઉપરાંત, તેઓ ભારતીય શેરબજારમાં તેમનું રોકાણ ઘટાડી શકે છે, જેની અસર બજાર પર પડશે. કદાચ આ જ કારણ છે કે આ કરાર બાદ આજે સેન્સેક્સ લગભગ 500 પોઈન્ટ્સ અને નિફ્ટી 150 પોઈન્ટ્સ તૂટ્યો છે.
ભારત માટે આ શું સકારાત્મક સંકેત છે?
બે મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચેનો કરાર વૈશ્વિક સ્થિરતાનો સંકેત છે. તેનાથી રોકાણકારો માટે રોકાણનું અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું થશે. વિદેશી રોકાણકારો સ્થિર બજારમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરશે. પરિણામે, મજબૂત સ્થાનિક વપરાશ અને મર્યાદિત પ્રવાહિતાને જોતાં, ભારતીય બજારમાં વિદેશી રોકાણ વધી શકે છે.
