બાંગ્લાદેશના વચગાળાના વડાપ્રધાન મોહમ્મદ યુનુસ તેમના ભારત વિરોધી વલણને કારણે સમાચારમાં છે. વરિષ્ઠ પાકિસ્તાની સૈન્ય અધિકારી જનરલ સાહિર શમશાદ મિર્ઝાની ઢાકાની મુલાકાત દરમિયાન એક વિવાદાસ્પદ ઘટના પ્રકાશમાં આવી હતી. યુનુસે મિર્ઝાને “આર્ટ ઓફ ટ્રાયમ્ફ” નામનું પુસ્તક રજૂ કર્યું હતું, જેના કવર પર એક નકશો છપાયેલો હતો જે ભારતના સાત ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યો આસામથી અરુણાચલ પ્રદેશ સુધીના બાંગ્લાદેશના ભાગ તરીકે દર્શાવે છે.
બાંગ્લાદેશ પાકિસ્તાનની નજીક જવા માંગે છે
નકશો કથિત રીતે “ગ્રેટર બાંગ્લાદેશ” ના ખ્યાલને પ્રોત્સાહન આપતા ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદી જૂથોની માંગ સાથે મેળ ખાય છે. આ વિવાદે સોશિયલ મીડિયા પર હોબાળો મચાવ્યો છે. આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સંબંધો ધીરે ધીરે સુધરી રહ્યા છે. 1971ના મુક્તિ સંગ્રામથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો તંગ છે. શેખ હસીના સરકારના પતન પછી યુનુસે ઓગસ્ટ 2024 માં વચગાળાની સત્તા સંભાળી હતી અને ત્યારથી ઢાકાએ પાકિસ્તાન અને ચીન બંને સાથે સંબંધો સુધારવા માટે પગલાં લીધાં છે.
ચીનમાં પણ વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપવામાં આવ્યું છે
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે યુનુસે ભારતના પૂર્વોત્તરનો ઉલ્લેખ કર્યો હોય. એપ્રિલ 2025 માં તેમની ચીનની મુલાકાત દરમિયાન, તેમણે કહ્યું હતું કે “ભારતના સાત પૂર્વોત્તર રાજ્યો ચારે બાજુથી લેન્ડલોક છે, અને બાંગ્લાદેશ તેમનું દરિયાઈ પ્રવેશદ્વાર છે.” તેમણે એમ પણ કહ્યું કે “આ ચીનના આર્થિક વિસ્તરણની તક બની શકે છે.” આ નિવેદનોએ પહેલેથી જ નવી દિલ્હીને નારાજ કરી દીધું હતું, કારણ કે ભારત અને બાંગ્લાદેશે છેલ્લા એક દાયકામાં ઉત્તર-પૂર્વ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ પર ગાઢ સહકાર વિકસાવ્યો હતો.
ભારતે સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો
યુનુસની ટીપ્પણી બાદ, ભારતે બાંગ્લાદેશી ટ્રાન્ઝિટ એગ્રીમેન્ટ રદ કરી દીધું હતું, જેના હેઠળ બાંગ્લાદેશી માલ નેપાળ, ભૂતાન અને મ્યાનમાર મારફતે ભારત લઈ જવામાં આવતો હતો. જ્યારે યુનુસના નજીકના ભૂતપૂર્વ અધિકારી મેજર જનરલ (નિવૃત્ત) ફઝલુર રહેમાને મે 2025માં સૂચન કર્યું હતું કે “જો ભારત પાકિસ્તાન પર હુમલો કરે છે, તો બાંગ્લાદેશે ભારતના ઉત્તરપૂર્વ પર કબજો કરવા માટે ચીન સાથે હાથ મિલાવવો જોઈએ ત્યારે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી ગઈ.” વધુમાં, યુનુસના અન્ય સહાયક, નાહિદુલ ઇસ્લામે, “ગ્રેટર બાંગ્લાદેશ” નો નકશો શેર કર્યો, જેમાં બાંગ્લાદેશની અંદર પશ્ચિમ બંગાળ, ત્રિપુરા અને આસામના ભાગો દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. રાજદ્વારી નિષ્ણાતો માને છે કે યુનુસ પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેના સંબંધોને મજબૂત કરવા અને સ્થાનિક રાજકારણમાં રાષ્ટ્રવાદી સમર્થન મેળવવા માટે વ્યૂહાત્મક દબાણ યુક્તિ તરીકે ભારતના પૂર્વોત્તરનો મુદ્દો વારંવાર ઉઠાવી રહ્યા છે.
