અલકેશ પટેલઃ અમદાવાદ, 21 નવેમ્બર, 2025: World Television Day વર્તમાન સમયમાં જે સ્માર્ટફોનને કારણે પ્રત્યેક ઘરમાં ટેન્શન છે એવું જ ટેન્શન એક જમાનામાં ટેલિવિઝનને કારણે હતું. આજે જેમ સાવ નાનાં બાળકોથી લઈને યુવાનો અને અમુક કિસ્સામાં તો આધેડ વયના લોકોને પણ સ્માર્ટફોનનું વળગણ છૂટતું નથી એવી જ સ્થિતિ ખાસ કરીને ભારતમાં 1980ના દાયકા બાદ હતી. બાળકો કાર્ટૂન ચૅનલો સામે ગોઠવાયેલાં રહેતાં તો મોટેરા ટીવી સિરિયલો અને હિન્દી ફિલ્મો જોવામાં સમય પસાર કરતા. જેમના ઘરે ટીવી હોય તેમના ઘરે મહાભારત સિરિયલ અને ક્રિકેટ મેચ જોવા આડોશી-પાડોશી ઉપરાંત સગાવહાલા પણ પહોંચી જતા.
ધીમેધીમે ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં લગભગ તમામ ઘરમાં ટીવી આવી ગયા બાદ બુદ્ધિજીવીઓએ તેને ઈડિયટ બૉક્સ Idiot Box ગણાવ્યું અને બાળકોને તેનાથી શક્ય તેટલા દૂર રાખવા વાલીઓને સમજાવવાનું શરૂ કર્યું. બાળકોનું ટીવીનું વળગણ કેવી રીતે છોડાવી શકાય તે માટેના કાઉન્સેલિંગ થવા લાગ્યા હતા અને અખબારોમાં ધોધમાર કૉલમો છપાતી હતી. અનેક લોકોને એ સ્થિતિ પણ યાદ હશે જ્યારે પરિવારમાં કોઈ બાળક 10મા ધોરણમાં કે 12મા ધોરણમાં આવે ત્યારે બોર્ડની પરીક્ષાને કારણે કાંતો ટીવીનું વાયરિંગ કાઢીને સદંતર બંધ કરી દેવામાં આવતું અથવા ટીવી જોવા માટેના રીતસર મર્યાદિત કલાક નક્કી થતા.
એ પછી કેટલાક ડાહ્યા લોકોને ટીવીને શિક્ષણનું માધ્યમ બનાવવાનું સૂઝ્યું અને એ રીતે ટીવીના ઉપયોગમાં પરિવર્તન પણ આવ્યું. ગુજરાતમાં ડિસ્ટન્સ લર્નિંગ માટે ટીવીનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ શરૂ થયો હતો. જેનો પ્રારંભ 1992ની 19 સપ્ટેમ્બરે થયો હતો.
આજે આ બધી વાતો યાદ કરવાનું ખાસ કારણ છે. આજે 30 વિશ્વ ટેલિવિઝન દિવસ છે. જે રીતે વર્ષ દરમિયાન વિવિધ ખાસ દિવસોની ઉજવણી થાય છે તે અનુસંધાને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (યુએન) દ્વારા 1996માં એક ઠરાવ પસાર કરીને દર વર્ષે 21 નવેમ્બરે વિશ્વ ટેલિવિઝન દિવસ નિર્ધારિત કર્યો હતો. ત્યારથી પ્રતિવર્ષ આજના દિવસે, અર્થાત 21 નવેમ્બરે આ ઈડિયટ બૉક્સને અલગ અલગ રીતે યાદ કરવામાં આવે છે.
