બે દાયકામાં પ્રથમ વખત યુએસ પાસપોર્ટ વિશ્વના 10 સૌથી શક્તિશાળી પાસપોર્ટની યાદીમાંથી બહાર થઈ ગયો છે. અમેરિકી નાગરિકો, જે એક સમયે સૌથી વધુ મુસાફરી માટે અનુકૂળ ગણાતા હતા, તેઓ હવે પહેલા કરતા વધુ વિઝા અને મુસાફરી પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ વૈશ્વિક મુસાફરીમાં મોટા ફેરફારનો સંકેત આપે છે. હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ અનુસાર, યુએસ પાસપોર્ટ હવે મલેશિયા સાથે 12મા સ્થાને છે. ગયા વર્ષે તે સાતમા ક્રમે હતું, જ્યારે દસ વર્ષ પહેલા તે યાદીમાં ટોચ પર હતું. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ માત્ર રેન્કિંગમાં ઘટાડો નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક મુસાફરી અને વૈશ્વિક લેન્ડસ્કેપ બદલાઈ રહ્યો છે. અમે યુએસની ચર્ચા કરી છે, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ ઈન્ડેક્સમાં ભારતનું રેન્કિંગ શું છે અને કયો દેશ ટોચ પર છે? ચાલો જાણીએ.
હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ શું છે?
હેનલી પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ માપે છે કે પાસપોર્ટ ધારક વિઝા વગર કેટલા દેશોની મુલાકાત લઈ શકે છે.
સિંગાપોર: સિંગાપોરના લોકોને 193 દેશોમાં વિઝા-મુક્ત મુસાફરીની મંજૂરી છે, જે યાદીમાં ટોચ પર છે.
દક્ષિણ કોરિયા: 190 દેશો માટે વિઝા-મુક્ત મુસાફરી ઉપલબ્ધ છે. દક્ષિણ કોરિયા બીજા સ્થાને છે.
જાપાનઃ જાપાન યાદીમાં ત્રીજા સ્થાને છે. જાપાનના નાગરિકો 189 દેશોમાં વિઝા વિના મુસાફરી કરી શકે છે.
યુએસ સ્ટેટસ: યુએસ નાગરિકો 180 દેશોમાં વિઝા વિના મુસાફરી કરી શકે છે. જો કે, યુ.એસ. માત્ર 46 દેશોના લોકોને વિઝા મુક્ત પ્રવેશની મંજૂરી આપે છે. હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સના ચેરમેન ક્રિશ્ચિયન એચ. કાલિન કહે છે, “જે દેશો નિખાલસતાને અપનાવે છે તેઓ પ્રગતિ કરી રહ્યા છે. જે દેશો જૂના વિશેષાધિકારો પર આધાર રાખે છે તેઓ પાછળ છે.”
છેલ્લા દસ વર્ષમાં યુએસ પાસપોર્ટની તાકાત કેમ ઘટી છે?
યુએસ પાસપોર્ટની મજબૂતાઈ મુખ્યત્વે કડક મુસાફરી અને ઈમિગ્રેશન નીતિઓને કારણે ઘટી છે. યુ.એસ.એ અનધિકૃત ઇમિગ્રેશનને રોકવા માટે ઘણા પગલાં લીધા છે, જેમાં પ્રવાસન પર પ્રતિબંધ મૂકવો, વિદેશી કામદારો પર મર્યાદા લાદવી અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ પર કડક નિયમો લાદવા સામેલ છે. માત્ર અમેરિકા જ નહીં અન્ય દેશોએ પણ પોતાના નિયમોમાં ફેરફાર કર્યો છે. બ્રાઝિલે અમેરિકન, કેનેડિયન અને ઓસ્ટ્રેલિયન નાગરિકોને વિઝા મુક્ત પ્રવેશ બંધ કરી દીધો છે. ચીન અને વિયેતનામે તેમની નવી વિઝા ફ્રી પોલિસીમાંથી અમેરિકાને બાકાત રાખ્યું છે. કેટલાક દેશો, જેમ કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ, તેમના નાગરિકો માટે વધુ મુસાફરીની સ્વતંત્રતાની મંજૂરી આપે છે, પરંતુ અન્ય લોકો માટે વિઝા નિયંત્રણો લાદે છે, જેના કારણે તેમના પાસપોર્ટ રેન્કિંગમાં થોડો ઘટાડો કરે છે.
અમેરિકનો બેવડી નાગરિકતા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે
પાસપોર્ટની ઘટતી શક્તિને કારણે, ઘણા અમેરિકનો હવે બેવડી નાગરિકતા મેળવવામાં રસ ધરાવે છે. ટેમ્પલ યુનિવર્સિટીના કાયદાના પ્રોફેસર પીટર જે. “વધુ અમેરિકનો હવે બેવડી નાગરિકતા મેળવશે,” સ્પિરો કહે છે.
ભારતનો પાસપોર્ટ રેન્કિંગ શું છે?
2025ના હેનલી પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સમાં ભારત 85માં સ્થાને આવી ગયું છે. ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો હવે માત્ર 57 દેશોમાં વિઝા વિના મુસાફરી કરી શકશે. ગયા વર્ષે, ભારત 80માં ક્રમે હતું અને ભારતીય નાગરિકો 62 દેશોમાં વિઝા વિના મુસાફરી કરી શકતા હતા. આ ઘટાડાનો અર્થ એ છે કે ભારતીય નાગરિકોને હવે વધુ મુસાફરી પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડશે. આ ફેરફાર માત્ર વિઝા નિયમોમાં ફેરફાર નથી, પરંતુ પ્રવાસને સરળ બનાવવા માટે દેશો વચ્ચે સારા રાજદ્વારી સંબંધો અને કરારો કેટલા મહત્વપૂર્ણ છે તે દર્શાવે છે.
