વધતા વૈશ્વિક તણાવ અને પ્રાદેશિક સંઘર્ષો વચ્ચે દરેક દેશ પોતાની સૈન્ય શક્તિને મજબૂત કરવા સતત પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ઘણા દેશો તેમની આર્થિક ક્ષમતા અનુસાર તેમના સંરક્ષણ બજેટમાં નોંધપાત્ર વધારો કરી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક તેમની સંરક્ષણ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ઉધાર પણ લઈ રહ્યા છે. ઘણા શક્તિશાળી દેશો અદ્યતન શસ્ત્રો, લશ્કરી આધુનિકીકરણ અને નવી ટેકનોલોજીના વિકાસમાં ભારે રોકાણ કરી રહ્યા છે. ચાલો જાણીએ વિશ્વના સૌથી વધુ સંરક્ષણ બજેટ ધરાવતા ટોચના 10 દેશો વિશે.
ગ્લોબલ ફાયર ઇન્ડેક્સ 2026ના રિપોર્ટ અનુસાર અમેરિકા પ્રથમ નંબરે છે. યુએસનું સંરક્ષણ બજેટ અંદાજે $831.5 બિલિયન છે, જેમાંથી $849.9 બિલિયન ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ ડિફેન્સ માટે મંજૂર છે. આ બજેટ સૈન્ય આધુનિકીકરણ, હવાઈ પ્રભુત્વ, નૌકાદળની ક્ષમતામાં વધારો અને સૈન્યના પગાર પર ખર્ચ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેની વૈશ્વિક લશ્કરી હાજરીને કારણે, યુએસ પાસે વિશ્વમાં સૌથી વધુ સંરક્ષણ બજેટ છે.
ચીન
લગભગ $303 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે ચીન બીજા સ્થાને છે. ચીને તેના બજેટમાં 7.2 ટકાનો વધારો કર્યો છે. આનો મોટો હિસ્સો સૈન્ય આધુનિકીકરણ, નૌકાદળના વિસ્તરણ અને તકનીકી ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવામાં રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અમેરિકા અને આસપાસના દેશો સાથે વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે ચીન સતત પોતાના સંરક્ષણ ખર્ચમાં વધારો કરી રહ્યું છે.
રશિયા
રશિયા ત્રીજા નંબર પર છે. રશિયાનું સંરક્ષણ બજેટ અંદાજે $212.64 બિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. રશિયા સંરક્ષણ ખર્ચ સંબંધિત બહુ ઓછી માહિતી જાહેર કરે છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે તેણે તેના બજેટમાં લગભગ 3.4 ટકાનો વધારો કર્યો છે. યુક્રેન યુદ્ધ બાદથી રશિયાનો સૈન્ય ખર્ચ સમાચારોમાં છે.
જર્મની
લગભગ $127.4 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે જર્મની ચોથા સ્થાને છે. જર્મની 2025 સુધીમાં તેના સંરક્ષણ માળખાને ઝડપથી આધુનિક બનાવી રહ્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય જીડીપીના 2 ટકાના નાટોના સંરક્ષણ ખર્ચના ધોરણને પહોંચી વળવાનો અને તેના સશસ્ત્ર દળોની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો છે.
ભારત
ભારત પાંચમા નંબરે છે. ભારતનું સંરક્ષણ બજેટ અંદાજે $109 બિલિયન છે, જે ગયા વર્ષ કરતાં 9.53 ટકા વધુ છે. આ કુલ કેન્દ્રીય બજેટના લગભગ 13.45 ટકા છે. ભારત “આત્મનિર્ભર ભારત” પહેલ હેઠળ સૈન્ય આધુનિકીકરણ, સ્વદેશી શસ્ત્રો ખરીદવા અને સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા તેના સંરક્ષણ બજેટનો મોટો ભાગ ખર્ચી રહ્યું છે.
યુનાઇટેડ કિંગડમ
યુનાઇટેડ કિંગડમ છઠ્ઠા સ્થાને છે, લગભગ $88.53 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે, જે તેના જીડીપીના લગભગ 2.26 ટકા છે. યુરોપમાં વધી રહેલા સુરક્ષા ખતરા સામે, બ્રિટન સતત તેની સૈન્ય તાકાત વધારી રહ્યું છે અને 2035 સુધીમાં તેના સંરક્ષણ બજેટને જીડીપીના 3.5 ટકા સુધી વધારવાની યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે.
ફ્રાન્સ
લગભગ $67.23 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે ફ્રાન્સ સાતમા સ્થાને છે, જે તેના જીડીપીના 2.02 ટકા છે. યુરોપમાં વધી રહેલા સુરક્ષા ખતરાનાં જવાબમાં, ફ્રાન્સ એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ અને યુદ્ધ જહાજો બનાવવા સહિત અનેક મોટા સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહ્યું છે.
સાઉદી અરેબિયા
સાઉદી અરેબિયા લગભગ $63.99 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે આઠમા સ્થાને છે. સાઉદી અરેબિયા તેની સેનાને આધુનિક બનાવવા અને ક્ષેત્રીય સુરક્ષાને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. તેનો ધ્યેય 2030 સુધીમાં તેના સંરક્ષણ ખર્ચના 50 ટકાથી વધુ સ્થાનિકીકરણ અને એરોસ્પેસ, સશસ્ત્ર વાહનો અને ડ્રોન ટેક્નોલોજીમાં સ્થાનિક ક્ષમતાઓ વિકસાવવાનો છે.
જાપાન
લગભગ $58 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે જાપાન નવમા સ્થાને છે. ચીન, ઉત્તર કોરિયા અને રશિયાની સુરક્ષાની ચિંતાઓને કારણે, જાપાને તાજેતરના વર્ષોમાં તેના સંરક્ષણ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે, ખાસ કરીને મિસાઈલ સંરક્ષણ અને દરિયાઈ સુરક્ષા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા
લગભગ $57.35 બિલિયનના સંરક્ષણ બજેટ સાથે ઓસ્ટ્રેલિયા દસમા સ્થાને છે. સાઉથ ચાઈના સીમાં ચીન તરફથી સતત ધમકીનો સામનો કરી રહેલા ઓસ્ટ્રેલિયા તેની સૈન્ય ક્ષમતાઓને ઝડપથી અપગ્રેડ કરી રહ્યું છે. તે ડ્રોન, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને મિસાઈલ ટેક્નોલોજીમાં ભારે રોકાણ કરી રહી છે. એકંદરે, વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા પડકારોએ સંરક્ષણ બજેટને દેશોની પ્રાથમિકતાઓમાં ટોચ પર ધકેલી દીધું છે. લશ્કરી આધુનિકીકરણ અને તકનીકી રોકાણને કારણે આગામી વર્ષોમાં આ બજેટમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે.
