રશિયા તેની હાઇપરસોનિક અને ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ મિસાઇલોને કારણે ઘણીવાર વૈશ્વિક હેડલાઇન્સમાં રહે છે. તેની મિસાઇલો એટલી ઝડપી અને અદ્યતન છે કે નિષ્ણાતો તેને યુદ્ધની વ્યૂહરચનાનું ભવિષ્ય માને છે. ઝિર્કોન, કિંજલ અને સરમત – આ ત્રણેય મિસાઈલો ટેક્નોલોજી, ઝડપ અને વિનાશક શક્તિની દ્રષ્ટિએ અલગ છે. ચાલો આને સરળ શબ્દોમાં સમજીએ.
રશિયાની ઝિર્કોન મિસાઈલ ખાસ કરીને યુદ્ધ જહાજો અને સબમરીનમાંથી છોડવા માટે બનાવવામાં આવી છે. તેની ઝડપ એટલી વધારે છે કે રડાર તેને પકડી શકતા નથી. ઉડતી વખતે, તે પોતાની આસપાસ ગરમ પ્લાઝ્મા આવરણ બનાવે છે, જેના કારણે તે લગભગ અદ્રશ્ય બની જાય છે. મિલિટાર્નીના એક રિપોર્ટ અનુસાર, ઝિર્કોન હાઇપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલની કિંમત પ્રતિ યુનિટ ₹43 થી ₹47 કરોડની આસપાસ છે. આ મિસાઈલ મેક 9ની ઝડપે ઉડી શકે છે, એટલે કે લગભગ 11,000 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ઉડી શકે છે અને 1,000 કિમી દૂર સુધીના લક્ષ્યોને મારવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. રશિયાએ તેને એડમિરલ ગોર્શકોવ જેવા તેના અદ્યતન જહાજો પર તૈનાત કરી છે.
કિંજલ મિસાઇલ: એક ઝડપી અને ઘાતક હવાથી પ્રક્ષેપિત શસ્ત્ર પ્રણાલી
કિંજલ એ રશિયાની હવાથી પ્રક્ષેપિત હાઇપરસોનિક બેલેસ્ટિક મિસાઇલ છે. અહેવાલો અનુસાર, તેની કિંમત US $10 મિલિયન છે. MiG-31K જેવા ઝડપી વિમાન તેને હવામાં લઈ જાય છે અને મિસાઈલને વાતાવરણની અંદરથી તેના લક્ષ્ય તરફ છોડવામાં આવે છે. તેની ઝડપ આશરે મેક 10 અથવા 12,000 કિમી પ્રતિ કલાક હોવાનો અંદાજ છે. તેની શ્રેણી લોન્ચ પ્લેટફોર્મ પર આધાર રાખે છે. જ્યારે MiG-31K થી લોન્ચ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેની રેન્જ લગભગ 460–480 કિમી હોય છે, જ્યારે TU-22M3M જેવા મોટા એરક્રાફ્ટમાંથી લોન્ચ કરવામાં આવે છે, તે 2,000–3,000 કિમી સુધી જઈ શકે છે. કિંજલથી સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે તેને રોકવી લગભગ અશક્ય માનવામાં આવે છે. તે ભૂગર્ભ બંકરોને પણ નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
સરમત ICBM: વિશ્વની સૌથી ખતરનાક ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ મિસાઇલ
RS-28 સરમત, જેને “સેટોન-II” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે રશિયાનું સૌથી મોટું અને સૌથી વિનાશક ICBM છે. આ મિસાઈલ એકસાથે અનેક ન્યુક્લિયર વોરહેડ્સ લઈ જઈ શકે છે અને દુનિયાના કોઈપણ ભાગને નિશાન બનાવવામાં સક્ષમ છે. તેની કિંમત વિશે કોઈ ચોક્કસ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. જો કે, ઘણા અહેવાલો દાવો કરે છે કે તેની કિંમત લગભગ 290 કરોડ ભારતીય રૂપિયા છે. તેની મહત્તમ ઝડપ મેક 20 અથવા લગભગ 25,000 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે. આ મિસાઈલ હાઈપરસોનિક ગ્લાઈડ વાહનને પણ લઈ જઈ શકે છે, જેનાથી કોઈપણ દુશ્મન સંરક્ષણ પ્રણાલી માટે તેને અટકાવવાનું લગભગ અશક્ય બની જાય છે. સરમતને ભૂગર્ભમાં ઊંડા સિલોસમાં રાખવામાં આવે છે, અને તેનું ત્રણ-તબક્કાનું પ્રવાહી-બળતણ એન્જિન તેને ખૂબ જ અંતર સુધી મુસાફરી કરવા દે છે.








