ભારતની હવાઈ શક્તિને નવો બૂસ્ટ મળવા જઈ રહ્યો છે. R-37M અલ્ટ્રા-લોન્ગ રેન્જ એર-ટુ-એર મિસાઇલ માટે ભારતીય વાયુસેના અને રશિયા વચ્ચે કરાર અંતિમ તબક્કામાં છે. ધ વીકના એક અહેવાલ મુજબ, અંદાજે 300 મિસાઇલો ખરીદવામાં આવશે અને આગામી 12 થી 18 મહિનામાં તેની ડિલિવરી શરૂ થવાની ધારણા છે. આ મિસાઈલો ભારતીય ફાઈટર એરક્રાફ્ટની ફાયરપાવરમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે.
ભારત પાસે પહેલેથી જ બ્રહ્મોસ મિસાઈલ છે. તેથી, ભારતીય વાયુસેનાએ R-37M મિસાઇલો ખરીદવાનો નિર્ણય કર્યો. 300 કિલોમીટરથી વધુની રેન્જ સાથે, તે વિશ્વની સૌથી લાંબી રેન્જ એર-ટુ-એર મિસાઇલોમાંની એક માનવામાં આવે છે. આ મિસાઇલ મેક 6 (7400 કિમી પ્રતિ કલાક)ની હાઇપરસોનિક ઝડપે ઉડે છે અને આંખના પલકારામાં દુશ્મન AWACS, ટેન્કરો અને ઉચ્ચ મૂલ્યના લક્ષ્યોને નષ્ટ કરી શકે છે. ભારતે ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન બ્રહ્મોસ મિસાઈલનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેની ઝડપ 3700 કિમી પ્રતિ કલાક છે, જે સુપરસોનિક શ્રેણીમાં આવે છે. આ કિસ્સામાં, R-37M મિસાઇલ એક સારો વિકલ્પ છે અને તે આંખના પલકારામાં દુશ્મનના ટાર્ગેટને નષ્ટ કરી શકે છે.
R-37M ની વિસ્ફોટક ટેકનોલોજી
આ મિસાઈલ ખાસ કરીને Su-30MKI જેવા મોટા અને ઝડપી ફાઈટર એરક્રાફ્ટ માટે બનાવવામાં આવી છે. તેમાં એક સક્રિય રડાર સીકર છે જે અંતિમ ક્ષણ સુધી લક્ષ્ય પર લૉક રહે છે. તેનું શક્તિશાળી 60-કિલોગ્રામ વોરહેડ કોઈપણ ઉચ્ચ મૂલ્યના દુશ્મન પ્લેટફોર્મને નષ્ટ કરવા માટે પૂરતું છે.
આ મિસાઈલ Su-30MKI પર સરળતાથી ફિટ થઈ જશે
ભારતીય Su-30MKI અને રશિયન Su-30SM એ એક જ પરિવારના એરક્રાફ્ટ છે, તેથી R-37M ને ભારતીય ફાઇટર જેટમાં એકીકૃત કરવા માટે મોટા ફેરફારોની જરૂર પડશે નહીં. મિશન કોમ્પ્યુટર અને BARS રડારમાં સોફ્ટવેર અપગ્રેડ કરવાથી મિસાઈલને સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી ચલાવવામાં સક્ષમ બનાવશે. દરેક Su-30MKI બે R-37M મિસાઇલો સાથે ફીટ કરવામાં આવશે, જ્યારે અન્ય ફાઇટર જેટ એસ્ટ્રા અથવા R77 જેવી મિસાઇલોનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખશે.
દુશ્મન AWACS ને નષ્ટ કરવાની ભારતની ક્ષમતા વધશે
આ મિસાઈલનું મુખ્ય લક્ષ્ય દુશ્મનની ટેક્નોલોજી છે જે યુદ્ધનો માર્ગ બદલી શકે છે. તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને AWACS, એર-ટેન્કર્સ અને જામિંગ પ્લેટફોર્મને લક્ષ્ય બનાવવા માટે થઈ શકે છે. R-37M ભારતને દુશ્મનની આંખ અને કાન એટલે કે AWACS ને યુદ્ધના મેદાનમાં પ્રવેશતા પહેલા જ નાશ કરવાની શક્તિ આપશે.
બ્રહ્મોસ, ભારત અને રશિયાનું સંયુક્ત સાહસ
બ્રહ્મોસ મિસાઈલ એ ભારત અને રશિયાની ભાગીદારીમાં વિકસિત એક હથિયાર છે જેણે વિશ્વભરના સૈન્ય દળોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. તેનું નામ, જે ભારતની બ્રહ્મપુત્રા અને રશિયાની મોસ્કવા નદીઓનું મિશ્રણ છે, તે બંને દેશો વચ્ચેની તકનીકી એકતાની નિશાની છે. તેની ઝડપ, ચોકસાઈ અને વિશ્વસનીય પ્રહાર ક્ષમતાના કારણે બ્રહ્મોસને વિશ્વની સૌથી ખતરનાક સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ માનવામાં આવે છે.
શ્રેણી અને ક્ષમતા
બ્રહ્મોસ મિસાઈલને જમીન, સમુદ્ર અને હવામાંથી છોડવામાં આવી શકે છે, જેનાથી તે કોઈપણ સૈન્ય ઓપરેશનમાં સરળતાથી એકીકૃત થઈ શકે છે. વર્તમાન સંસ્કરણ લગભગ 450 કિલોમીટરની રેન્જ સુધીના ચોક્કસ હુમલાઓ પહોંચાડે છે. નવા સુધારાઓ તેની રેન્જને 800 કિલોમીટર સુધી વધારશે, જેનાથી તે દુશ્મનના પ્રદેશમાં ઊંડે સુધી હુમલો કરી શકશે. આ મિસાઈલ મેક 2.8 (3700 કિમી/કલાક)ની ઝડપે પ્રવાસ કરે છે.
વિસ્ફોટક શક્તિ જે યુદ્ધનો માર્ગ બદલી શકે છે
બ્રહ્મોસમાં સ્થાપિત ઉચ્ચ વિસ્ફોટક હથિયારનું વજન અંદાજે 200 થી 300 કિલોગ્રામ છે. તે બંકર, મિલિટરી હેડક્વાર્ટર, જહાજ અથવા મિસાઈલ લોન્ચ સ્ટેશન જેવા કોઈપણ લક્ષ્યને થોડી જ સેકન્ડોમાં નષ્ટ કરી શકે છે.
