બાંગ્લાદેશમાં BNPની મોટી જીત અને તારિક રહેમાનના વડા પ્રધાન બનવાની સંભાવનાઓ પછી, ભારત હવે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને ફરીથી સેટ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. ભારત આ ચૂંટણીને “રાજદ્વારી પુનઃસ્થાપન” માટેની તક તરીકે જોઈ રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર માને છે કે લોકતાંત્રિક રીતે ચૂંટાયેલી સરકાર જ લાંબા ગાળે સ્થિરતા અને વિશ્વાસ જાળવી શકે છે. ભારતે હંમેશા ચૂંટાયેલી સરકારો સાથે કામ કર્યું છે, અને BNPની જીતને હવે “1971ની ભાવના અને ઉદારવાદી મૂલ્યો”ની જીત તરીકે જોવામાં આવે છે.
તારિક રહેમાન પર ભારતનો સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ
ભારતીય અધિકારીઓએ કહ્યું છે કે તેઓ તારિક રહેમાન વિશે “સાવધાનીપૂર્વક આશાવાદી” છે. તેમનું માનવું છે કે તારિક ક્ષેત્રની આર્થિક વાસ્તવિકતા અને સ્થિરતાને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ વ્યવહારુ અભિગમ અપનાવી શકે છે. મોહમ્મદ યુનુસની વચગાળાની સરકાર દરમિયાન છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં સંબંધો બગડ્યા હતા. ભારત દાવો કરે છે કે સરકારે “અરાજકતા અને અસ્થિરતા” ઊભી કરી, લોકશાહીની પુનઃસ્થાપનામાં વિલંબ કર્યો અને આ માટે ભારત અને ભારતીય મીડિયાને દોષિત ઠેરવ્યા. જો કે, ભારત હવે ચૂંટાયેલી સરકાર સાથે સારી રીતે જોડાણ કરવા માંગે છે.
ભારતની મુખ્ય વ્યૂહરચના શું છે?
ભારત પાસે ચાર મુખ્ય મુખ્ય વ્યૂહરચના છે. આમાં શામેલ છે:
લોકશાહીને ટેકો આપવો અને વિશ્વાસનું પુનઃનિર્માણ કરવું.
સુરક્ષા અને લઘુમતી અધિકારો પર ધ્યાન આપવું.
તારિક રહેમાનને વ્યવહારુ નેતા તરીકે ઓળખવા અને આર્થિક અને પ્રાદેશિક બાબતો પર સહકાર વધારવો.
તારિક રહેમાનના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં એક વરિષ્ઠ ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળ હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે, જે વધુ સારા સંબંધોની નિશાની હશે. આ પહેલા વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર ખાલિદા ઝિયાને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે ઢાકા ગયા હતા અને તારિકને મળ્યા હતા.
ભારતે પણ આ રણનીતિ પર કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. BNPની જીત બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તરત જ તારિક રહેમાનને ફોન કરીને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. પીએમ મોદીએ X પર લખ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે ઊંડા ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો છે. “હું અમારા વૈવિધ્યસભર સંબંધોને મજબૂત કરવા અને વહેંચાયેલ વિકાસ લક્ષ્યોને આગળ વધારવા માટે તમારી સાથે કામ કરવા આતુર છું. ભારત લોકશાહી, પ્રગતિશીલ અને સમાવેશી બાંગ્લાદેશને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખશે,” તેમણે કહ્યું.
મુહમ્મદ યુનુસના ખરાબ સંબંધો કેવી રીતે સુધરશે?
વચગાળાની સરકારે જમાત-એ-ઇસ્લામી અને ઇસ્લામિક કટ્ટરવાદી જૂથોને વધુ જગ્યા આપી છે, જે ભારત માટે ચિંતાનો વિષય છે. આ જૂથો પાકિસ્તાનના સમર્થક છે અને લઘુમતીઓ (ખાસ કરીને હિંદુઓ) પર હુમલામાં સામેલ છે. ભારતે વારંવાર હિન્દુ લઘુમતીઓની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ વચગાળાની સરકાર યોગ્ય પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ રહી છે. હવે અપેક્ષા છે કે તારિક રહેમાનની સરકાર સીમા સુરક્ષા, ઘૂસણખોરી અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. BNPના પાછલા કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત સાથેના સંબંધો ક્યારેક ખડકાળ હતા, પરંતુ હવે, આર્થિક આવશ્યકતાઓને કારણે, તારિક વધુ સહકારી બની શકે છે. ભારતનું ધ્યાન હવે વ્યવહારિક સહયોગ પર છે. ભારત હવે વેપાર, સુરક્ષા, પાણીની વહેંચણી (તિસ્તાની જેમ) અને આતંકવાદ સામે સહયોગ ઈચ્છે છે.
બાંગ્લાદેશમાં કઈ પાર્ટીએ કેટલી બેઠકો જીતી?
તારિક રહેમાનની BNPએ 209 બેઠકો જીતી, અને ગઠબંધન 212 બેઠકો જીતી, 151ના બહુમતી આંકને વટાવી. આ જોડાણમાં BNP સહિત 10 પક્ષોનો સમાવેશ થાય છે. શફીકર રહેમાનની જમાત-એ-ઈસ્લામીની આગેવાની હેઠળના 11 પક્ષોના ગઠબંધનને માત્ર 77 બેઠકો મળી હતી. જમાત ચીફ રહેમાને ઢાકા-15 બેઠકો જીતી હતી. નેશનલ સિટિઝન્સ પાર્ટી (NCP), જે જમાતના નેતૃત્વમાં ગઠબંધનનો ભાગ છે, તેણે છ બેઠકો જીતી. આ એ જ એનસીપી છે જે જુલાઈ-ઓગસ્ટ 2024ના સરકાર વિરોધી વિદ્યાર્થી આંદોલનમાંથી ઉભરી આવી હતી. આ પહેલી ચૂંટણી છે જેમાં શેખ હસીનાની અવામી લીગ પાર્ટીએ પ્રતિબંધને કારણે ચૂંટણી લડી ન હતી. 12 મે, 2025ના રોજ ચૂંટણી પંચે પાર્ટીની નોંધણી સસ્પેન્ડ કરી દીધી હતી.
