અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો ફરી બગડ્યા છે. યુએસ સેનાએ ઉત્તર એટલાન્ટિક અને કેરેબિયનમાં “સતત” ઓપરેશનમાં વેનેઝુએલાના તેલની નિકાસ સાથે જોડાયેલા બે ટેન્કર જહાજોને જપ્ત કર્યા છે.
પ્રથમ, લગભગ બે અઠવાડિયાની શોધ પછી, યુએસ દળોએ રશિયન ધ્વજવાળા ટેન્કર જહાજ, મરીનારાને કબજે કર્યું, જ્યારે તે આઇસલેન્ડ અને સ્કોટલેન્ડ વચ્ચે સફર કરી રહ્યું હતું. આનો અર્થ એ છે કે જહાજ રશિયામાં નોંધાયેલું હતું. ખાસ વાત એ છે કે બ્રિટિશ રોયલ નેવીએ અમેરિકન ઓપરેશન માટે હવાઈ અને સમુદ્રી સર્વેલન્સ કર્યું હતું.
બીજું, યુએસએ એમ/ટી સોફિયા નામનું બીજું ટેન્કર પણ જપ્ત કર્યું. યુ.એસ.એ ટેન્કર પર “ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓ” કરવાનો આરોપ મૂક્યો અને તેના દળોએ હેલિકોપ્ટરની મદદથી કેરેબિયન સમુદ્રમાં જહાજને જપ્ત કર્યું. આ જહાજ પર કોઈ ધ્વજ નહોતો. વેનેઝુએલાના મોટા ભાગની ક્રૂડની નિકાસને રોકવા માટે યુ.એસ. દ્વારા આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે અને યુએસ સ્પેશિયલ ફોર્સે કથિત રીતે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને તેમના મહેલમાંથી અપહરણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યાના થોડા દિવસો બાદ જ આ પગલું આવ્યું છે.
અમેરિકી સૈન્ય દ્વારા ટેન્કરોને જપ્ત કર્યા બાદ તરત જ અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે શબ્દયુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું હતું. યુએસએ દાવો કર્યો હતો કે તે યુએસ ફેડરલ કોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલ વોરંટને લાગુ કરવા માટે યોગ્ય કાર્ય કરી રહ્યું છે. જો કે, રશિયાએ તેનો ધ્વજ લહેરાવતા ટેન્કર જહાજને જપ્ત કરવાની નિંદા કરી હતી અને માગણી કરી હતી કે યુએસ વહાણમાં સવાર રશિયનો સાથે ન્યાયી વર્તન કરે અને તેમને તરત જ રશિયા પાછા ફરવા દે.
રશિયન પરિવહન મંત્રાલયે કહ્યું કે તેણે જહાજને રશિયન ધ્વજનો ઉપયોગ કરવાની “અસ્થાયી પરવાનગી” આપી છે. તેણે એમ પણ કહ્યું કે અન્ય દેશોના અધિકારક્ષેત્રમાં યોગ્ય રીતે નોંધાયેલા જહાજો સામે બળનો ઉપયોગ કરવાનો કોઈ દેશને અધિકાર નથી. રશિયન અધિકારીઓનો દાવો છે કે અમેરિકાએ દરિયાઈ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. હવે સવાલ એ છે કે શું ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ખરેખર કંઈ ગેરકાયદેસર કર્યું છે? ચાલો સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ.
શું યુએસ સૈન્ય ગેરકાયદેસર રીતે કામ કરે છે?
એ સમજવું અગત્યનું છે કે રશિયન ધ્વજ ધરાવતા ટેન્કર જહાજ મરીનેરાનું નામ અગાઉ બેલા 1 હતું અને તેને માત્ર 24 ડિસેમ્બર, 2025 સુધી રશિયન ધ્વજ હેઠળ કામ કરવા માટે કામચલાઉ પરમિટ મળી હતી. અત્યાર સુધી, યુ.એસ. વેનેઝુએલાના તેલનું વહન કરતા જહાજોને કાળજીપૂર્વક પસંદ કરી રહ્યું હતું. આ જહાજો પાસે કાં તો કોઈ ધ્વજ ન હતો (તેઓ રાજ્યવિહીન હતા) અથવા ખોટા ધ્વજ ઉડાવવાની શંકા હતી. જો કોઈ જહાજમાં કોઈ ધ્વજ ન હોય અથવા તે ખોટો ધ્વજ ઉડાડતું હોય, તો તે યુનાઈટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન ઓન ધ લો ઓફ ધ સી (UNCLOS)ની કલમ 92 હેઠળ સુરક્ષિત નથી. તેથી, 24 ડિસેમ્બર પહેલાં, જ્યારે મરીનેરા, અથવા બેલા 1, પાસે રશિયન પરમિટ ન હતી, એટલે કે, તે રશિયન ધ્વજ ઉડતો ન હતો, યુએસ અથવા અન્ય કોઈ દેશ તેને સ્ટેટલેસ માની શકે. તેમને UNCLOSની કલમ 92 હેઠળ કોઈ રક્ષણ મળ્યું નથી. રશિયન ટ્રાન્સપોર્ટ મિનિસ્ટ્રીનો દાવો છે કે અમેરિકાની કાર્યવાહી કલમ 92ની વિરુદ્ધ છે. રશિયાનું કહેવું છે કે જહાજના રજિસ્ટ્રેશનમાં ફેરફાર (રશિયન ધ્વજ મેળવવો) 24 ડિસેમ્બરે થયો હતો. જોકે, અમેરિકાનું કહેવું છે કે 31 ડિસેમ્બરે જ જહાજના માસ્ટ પર રશિયન ધ્વજ ફરકાવવામાં આવ્યો હતો અને તેથી કલમ 92 મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.
ધ કન્વર્સેશનના અહેવાલ મુજબ, કલમ 92 એ પણ જણાવે છે કે: “કોઈ જહાજ સફરમાં હોય ત્યારે અથવા કોઈપણ બંદર પર રોકવામાં આવે ત્યારે તેના ધ્વજને બદલશે નહીં, સિવાય કે જહાજની નોંધણીમાં વાસ્તવિક ફેરફાર થાય.” આનો અર્થ એ થયો કે પ્રવાસની વચ્ચે ધ્વજ બદલવાની સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. જો કે, લેખને વધુ કાળજીપૂર્વક વાંચ્યા પછી, તે સ્પષ્ટ થાય છે કે આવું નથી. તે જણાવે છે કે જો નોંધણીમાં ફેરફાર થાય તો ધ્વજને મધ્ય સફરમાં બદલી શકાય છે.
