મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે ભારતીયોની સુરક્ષા એક મોટી ચિંતા છે. ઈરાનના જવાબી હુમલા બાદ અનેક ખાડી દેશોમાં યુએસ સૈન્ય મથકો પર હુમલા કરવામાં આવ્યા છે. મધ્ય પૂર્વના આ દેશોમાં લાખો ભારતીયો કામ કરે છે અને મોટી સંખ્યામાં પરિવારો ત્યાં સ્થાયી થયા છે. આવી સ્થિતિમાં એ સમજવું જરૂરી છે કે દરેક દેશમાં કેટલા ભારતીયો છે અને ભારત સરકારે તેમના કલ્યાણ માટે શું પગલાં લીધાં છે.
મધ્ય પૂર્વમાં કેટલા ભારતીયો છે?
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના વિદેશી ભારતીયોના ડેટા અનુસાર, મોટી સંખ્યામાં ભારતીય નાગરિકો ખાડી અને નજીકના દેશોમાં રહે છે અને કામ કરે છે. ભારતીયોની સૌથી વધુ સંખ્યા સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં છે, જ્યાં અંદાજે 3,554,274 ભારતીયો રહે છે. આ પછી આવે છે સાઉદી અરેબિયા જ્યાં 2,460,603 ભારતીયો રહે છે. કુવૈતમાં 993,284 ભારતીયો, કતારમાં 835,175 ભારતીયો અને બહેરીનમાં 323,908 ભારતીયો રહે છે. ઓમાનમાં 684,771 ભારતીયો રહે છે. તણાવથી સીધા પ્રભાવિત દેશોમાં ભારતીયો પણ હાજર છે. ઈઝરાયેલમાં લગભગ 20,000 ભારતીયો છે. જોર્ડનમાં 16,897 ભારતીયો, ઈરાકમાં 17,100 અને ઈરાનમાં 10,320 ભારતીયો રહે છે. લગભગ 3,000 ભારતીયો લેબનોનમાં, 3,141 ઇજિપ્તમાં, 700 યમનમાં, 97 સીરિયામાં અને 11 પેલેસ્ટાઇનમાં રહે છે. આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વમાં લાખો ભારતીયો છે અને કોઈપણ મોટો સંઘર્ષ તેમના પર સીધી અસર કરી શકે છે.
કયા દેશો સૌથી વધુ જોખમમાં છે?
UAE, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, કુવૈત અને બહેરીન જેવા દેશોમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય કામદારો છે. આ દેશો તેલ ઉત્પાદન અને વેપારના મોટા કેન્દ્રો છે. ઈઝરાયેલ, ઈરાક અને ઈરાન જેવા દેશોમાં ભારતીયોની સંખ્યા ઓછી છે, પરંતુ ત્યાં સીધો લશ્કરી તણાવ છે, જે ત્યાં રહેતા ભારતીયો માટે સુરક્ષાને વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે. જો હવાઈ હુમલા અથવા મિસાઈલ હુમલાઓ વધે છે, તો એરપોર્ટ બંધ થવાનું, ફ્લાઇટ કેન્સલ થવાનું અને વિક્ષેપ પડવાનું જોખમ રહેલું છે. તેનાથી ભારતીય નાગરિકોની અવરજવર પર અસર પડી શકે છે.
ભારત માટે આ વિસ્તાર શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ગલ્ફ વિસ્તાર ભારત માટે ઘણા કારણોસર મહત્વપૂર્ણ છે. પ્રથમ, ભારત તેની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાત સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, ઈરાક અને કુવૈત જેવા દેશોમાંથી આયાત કરે છે. જો યુદ્ધ વધે તો તેલના પુરવઠામાં વિક્ષેપ આવી શકે છે, જે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે. બીજું, આ દેશોમાં કામ કરતા ભારતીયો દર વર્ષે ભારતને મોટી રકમ મોકલે છે. આ નાણાં ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો સ્થિતિ વણસે અને કામ ખોરવાઈ જાય તો તેની અસર ભારતના અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે. ત્રીજું, વેપાર અને શિપિંગને અસર થઈ શકે છે. ઓમાન અને UAE જેવા દેશોના બંદરો ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ વેપાર માર્ગો છે.
ભારત સરકારની સલાહ
ભારત સરકારે ઈરાન, ઈઝરાયેલ, સીરિયા, ઈરાક, ઓમાન, કતાર, પેલેસ્ટાઈન, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, બહેરીન અને કુવૈતમાં રહેતા ભારતીયો માટે એડવાઈઝરી જારી કરી છે. એડવાઈઝરીમાં નાગરિકોને સાવચેત રહેવા અપીલ કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને ઇઝરાયેલમાં રહેતા ભારતીયોને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને હોમ ફ્રન્ટ કમાન્ડ દ્વારા જારી કરાયેલી સલામતી સૂચનાઓનું ચુસ્તપણે પાલન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
