જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્જની ભારત મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંરક્ષણ સંબંધોને એક નવો આયામ આપવા જઈ રહી છે. ભારતીય નૌકાદળ માટે સ્ટીલ્થ સબમરીનના સંયુક્ત વિકાસને લઈને બંને દેશો વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ વાતચીત થઈ છે. મર્ઝ સાથેની તેમની મુલાકાત દરમિયાન, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતે ભારત અને જર્મની વચ્ચે સંયુક્ત સંરક્ષણ ઉદ્યોગ સહયોગ અંગે મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી હતી.
નેવી માટે છ સબમરીન બનાવવા પર ચર્ચા
અમદાવાદમાં પીએમ મોદી અને ચાન્સેલર મર્ઝ વચ્ચેની વાતચીત બાદ વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે નેવી માટે છ સબમરીન બનાવવા અંગે સકારાત્મક વાતચીત ચાલી રહી છે અને સકારાત્મક પરિણામની અપેક્ષા છે. વિદેશ સચિવના જણાવ્યા અનુસાર, આવા સોદાઓમાં ટેકનિકલ, નાણાકીય અને વ્યાપારી ચર્ચાઓ સામેલ છે, જે હાલમાં ચાલી રહી છે. આ ચર્ચાઓ પૂર્ણ થયા બાદ સંરક્ષણ મંત્રાલય વિગતો શેર કરશે.
નેવલ પ્રોજેક્ટ 75(I) હેઠળ, ભારત અને જર્મની છ સ્ટીલ્થ સબમરીન બનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. Mazagon Dockyards Limited (MDL) અને ThyssenKrupp Company of Germany (TKMC) વચ્ચે વ્યૂહાત્મક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટની કુલ કિંમત અંદાજે $8 બિલિયન અથવા ₹72,000 કરોડ છે. આ સબમરીનને મેક ઇન ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ MDL ખાતે બનાવવાની યોજના છે.
MDL એ ગયા વર્ષે જર્મનીની એક કંપની સાથે કરાર કર્યો હતો
સંરક્ષણ મંત્રાલયે 2017માં એર ઈન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપેલન્ટ (AIP) ટેકનોલોજીથી સજ્જ છ વિશેષ સબમરીન માટે પ્રોજેક્ટ P75 (ભારત)ની જાહેરાત કરી હતી. આ માટે, સંરક્ષણ મંત્રાલયે MDL અને L&Tને વિદેશી OEM (ઓરિજિનલ ઇક્વિપમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર) સાથે જોડાણ કરવાની સ્વતંત્રતા આપી હતી. આ સ્થિતિમાં, MDL એ ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં પ્રોજેક્ટ 75(I) માટે જર્મનીની ThyssenKrupp સાથે કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. L&T એ સ્પેનના નવંતિયા સાથે ભાગીદારી કરી હતી, પરંતુ નાવંતિયા અને L&T બંને એઆઈપી ટેક્નોલોજીથી સજ્જ સબમરીન બનાવવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા. પરિણામે, સંરક્ષણ મંત્રાલયે L&T અને નવંતિયા ગ્રૂપને પ્રોજેક્ટમાંથી દૂર કરવાનો નિર્ણય કર્યો.
AIP ટેક્નોલોજીથી સજ્જ સબમરીનની ખાસ વિશેષતાઓ
AIP ટેક્નોલોજીથી સજ્જ સબમરીન લાંબા સમય સુધી (બે મહિના સુધી) પાણીની અંદર કામ કરી શકે છે, જ્યારે પરંપરાગત (ડીઝલ) સબમરીનને સમયાંતરે સપાટી પર આવવું પડે છે. જ્યારે સબમરીન સપાટી પર આવે ત્યારે દુશ્મન દ્વારા કબજે લેવાનું જોખમ રહેલું છે, પરંતુ સ્ટીલ્થ (AIP) ટેક્નોલોજી દુશ્મનને તેને શોધવામાં રોકે છે. નોંધનીય છે કે લગભગ 40 વર્ષ બાદ ભારત અને જર્મની વચ્ચે મોટા સંરક્ષણ સોદા પર હસ્તાક્ષર થવા જઈ રહ્યા છે. 1986માં, તત્કાલીન રાજીવ ગાંધી સરકાર દરમિયાન, બંને દેશોએ HDW સબમરીન (શિશુમાર-ક્લાસ સબમરીન) માટે કરાર કર્યો હતો. જોકે, લાંચ અને દલાલીને કારણે નૌકાદળને સોદામાં સામેલ છ સબમરીનમાંથી માત્ર ચાર જ મળી હતી. આમાંથી બે જર્મનીમાં અને બાકીની બે એમડીએલમાં બનાવવામાં આવી હતી.
MDLને બીજો સૌથી મોટો પ્રોજેક્ટ મળશે
સ્કોર્પિન-ક્લાસ સબમરીન પછી, MDL તેનો બીજો મોટો સબમરીન પ્રોજેક્ટ મેળવવાની છે. ફ્રેન્ચની મદદથી, MDL એ ભારતીય નૌકાદળ માટે છ સ્કોર્પિન-ક્લાસ સબમરીન બનાવી છે. ખાસ વાત એ છે કે ભારતીય નૌકાદળની છ કલવરી-ક્લાસ સબમરીન પણ AIP ટેક્નોલોજીથી સજ્જ છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં, DRDO દ્વારા વિકસિત AIP ટેક્નોલોજી L&Tને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. આ AIP ટેક્નોલોજી ગુજરાતના હજીરામાં L&Tના શિપયાર્ડમાં વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
