મુંબઈ, 23 ફેબ્રુઆરી (NEWS4). હિન્દી સિનેમાનું સંગીત હંમેશા બદલાતું રહ્યું છે, પરંતુ કેટલાક કલાકારો એવા છે જેઓ ન માત્ર યુગનો હિસ્સો બને છે, પરંતુ પોતે એક નવા યુગનું સર્જન કરે છે. તલત મહમૂદ એ પસંદગીના નામોમાંથી એક છે. 1950ના દાયકામાં તેમણે ફિલ્મ જગતને ગઝલની એવી મીઠાશ આપી કે જેનાથી ગીતોના અર્થ જ બદલાઈ ગયા. તે સમયે, ફિલ્મોમાં મોટે ભાગે સરળ ધૂન અને રોમેન્ટિક ગીતો હતા, પરંતુ તેમણે ઉર્દૂ સાહિત્ય, કવિતા અને લાગણીઓનું ઊંડાણ પડદા પર લાવ્યું.
24 ફેબ્રુઆરી 1924ના રોજ લખનૌમાં જન્મેલા તલત મહેમૂદના અવાજમાં એક ખાસ પ્રકારનું હળવું કંપન હતું, જે સાંભળનારના હૃદયને સ્પર્શી જાય છે. જ્યારે તેમણે એક યુગલ ગાયું ત્યારે એવું લાગતું હતું કે જાણે દરેક શબ્દ લાગણી સાથે રજૂ થઈ રહ્યો છે. તેમની ગાયકીમાં ઘોંઘાટ નહોતો, પણ સાદગી હતી. આ જ કારણ હતું કે ફિલ્મી ગઝલને એક અલગ શૈલી તરીકે ઓળખવામાં આવી.
1950નો દશક તેમના માટે સુવર્ણકાળ હતો. ‘શામ-એ-ગમ કી કસમ’, ‘જલતે હૈં જિશ્કે લિયે’ અને ‘ફિર વહી શામ વહી ગમ’ જેવા ગીતો દ્વારા તેમણે સાબિત કર્યું કે ગઝલ મોટા પડદા પર પણ અસરકારક બની શકે છે. એવા સમયે જ્યારે ઘણા ગાયકો ધીમા અવાજમાં ગાતા હતા ત્યારે તલતે ધીમી શૈલીમાં પોતાની ઓળખ બનાવી હતી. ઉર્દૂ પર તેમની મજબૂત કમાન્ડ ફિલ્મ સંગીતને પણ સમૃદ્ધ બનાવે છે. શબ્દોનો સાચો ઉચ્ચાર, દરેક શબ્દની સ્પષ્ટ ડિલિવરી અને કવિતાની સમજ, આ બધાએ મળીને તેમની ગાયકીને અલગ બનાવી હતી.
તેમના કારણે સંગીતકારો પણ ગઝલ આધારિત ધૂન પર વધુ કામ કરવા લાગ્યા. આ રીતે ફિલ્મી ગઝલ એક ઓળખ બની અને દર્શકોએ તેને દિલથી સ્વીકારી.
તલત મહેમૂદનો પ્રભાવ માત્ર ભારત પૂરતો સીમિત ન હતો. 1960માં, તેમણે તત્કાલીન પૂર્વ પાકિસ્તાન, આજે બાંગ્લાદેશમાં બનેલી એક ફિલ્મ માટે બે બંગાળી ગીતો ગાયા હતા. તે સમયે આ બહુ મોટી વાત હતી. ભાષા તો અલગ હતી, પણ તેના અવાજની મધુરતાએ ત્યાં પણ લોકોને દિવાના બનાવી દીધા. આ તેના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રભાવનો પુરાવો હતો.
સમયની સાથે સંગીતની પસંદગી બદલાઈ, પણ તલત મહેમૂદે આપેલી ફિલ્મી ગઝલની ઓળખ આજે પણ જળવાઈ રહી છે.
–NEWS4
PK/DKP
