ઓપરેશન સિંદૂરમાં પાકિસ્તાનને ઘૂંટણિયે લાવનાર ભારતની બ્રહ્મોસ મિસાઈલ હવે સમગ્ર વિશ્વમાં માંગમાં છે. દુનિયાભરના દેશો હવે ભારતની મેડ ઈન ઈન્ડિયા સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ બ્રહ્મોસ ખરીદવા ઈચ્છે છે. મુસ્લિમ દેશ ઇન્ડોનેશિયા પણ તેને ખરીદવા માંગે છે. ઈન્ડોનેશિયા હવે આ મિસાઈલ ખરીદવા માટે ભારત સાથે સોદો કરી રહ્યું છે. ઈન્ડોનેશિયા આ મિસાઈલ ખરીદ્યા બાદ ચીન ચારે બાજુથી બ્રહ્મોસ મિસાઈલોથી ઘેરાઈ જશે. ચાલો સમજીએ કે કેવી રીતે… ભારત અને ઈન્ડોનેશિયા વચ્ચે બ્રહ્મોસ મિસાઈલનો મોટો સોદો થવા જઈ રહ્યો છે. બંને દેશો લગભગ 450 મિલિયન યુએસ ડોલરના મૂલ્યના બ્રહ્મોસ મિસાઇલો માટેના સોદાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની નજીક છે. આ ચર્ચા ગયા ગુરુવારે ભારત-ઇન્ડોનેશિયાના સંરક્ષણ પ્રધાનોની ત્રીજી બેઠકમાં થઈ હતી, જેની અધ્યક્ષતા ભારતીય સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ અને ઇન્ડોનેશિયાના સંરક્ષણ પ્રધાન સૈયદરી સ્યામસુદ્દીન દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
ડીલ વાટાઘાટો પૂર્ણ
આ ડીલ સાથે બ્રહ્મોસ મિસાઈલ સિસ્ટમ ખરીદનાર ફિલિપાઈન્સ પછી ઈન્ડોનેશિયા બીજો દક્ષિણપૂર્વ એશિયાઈ દેશ બની જશે. નવી દિલ્હી અને જકાર્તા વચ્ચે આ ડીલને લઈને તમામ વાટાઘાટો પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. હવે માત્ર મોસ્કોની ઔપચારિક મંજૂરી બાકી છે, કારણ કે બ્રહ્મોસ સંયુક્ત સાહસમાં રશિયાનો 49.5 ટકા હિસ્સો છે.
બ્રહ્મોસને ચીનની આસપાસ તૈનાત કરવામાં આવશે
ફિલિપાઈન્સે 2022માં ભારત પાસેથી બ્રહ્મોસ મિસાઈલ ખરીદી હતી. ઈન્ડોનેશિયા હવે $450 મિલિયનના સોદા માટે વાટાઘાટ કરી રહ્યું છે. વિયેતનામ પણ ભારત પાસેથી 700 મિલિયન ડોલરમાં બ્રહ્મોસ ખરીદવા માંગે છે. આ ડીલ પણ આ વર્ષના અંત સુધીમાં ફાઈનલ થઈ શકે છે. જો આવું થશે તો રશિયા પાસે આ મિસાઈલ ચીનની ઉપર હશે જ્યારે વિયેતનામ, ઈન્ડોનેશિયા અને ફિલિપાઈન્સની નીચે હશે. ભારતે તેને પહેલાથી જ તૈનાત કરી દીધું છે.
આ સોદો શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારતીય સંરક્ષણ થિંક-ટેંક યુનાઈટેડ સર્વિસિસ ઈન્સ્ટિટ્યુશન ઓફ ઈન્ડિયાના સંશોધક ગૌરવ કુમારે ભારત અને ઈન્ડોનેશિયા વચ્ચેની ડીલ વિશે જણાવ્યું હતું કે, “આ માત્ર એક સામાન્ય શસ્ત્ર સોદો નથી. આ એવા ક્ષેત્રમાં (દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા) ભારતનો વ્યૂહાત્મક પ્રવેશ છે જ્યાં યુએસ લાંબા સમયથી એક મોટી સૈન્ય શક્તિ છે, અને ચીનની દબાણની નીતિને મર્યાદિત કરવાની હકીકત છે.”
ઇન્ડોનેશિયા સાથે બ્રહ્મોસ સોદો ફિલિપાઇન્સની 2022માં $375 મિલિયનની ખરીદીને અનુસરે છે, જેની ડિલિવરી ગયા વર્ષથી શરૂ થઈ હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે વિયેતનામ લગભગ $700 મિલિયનના સંભવિત સોદા માટે પણ વાટાઘાટ કરી રહ્યું છે. કુમારના મતે, આ પગલાં દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં ભારતના નવા સંરક્ષણ ભાગીદાર તરીકે ઉભરવાના સંકેત આપે છે.
બ્રહ્મોસ મિસાઈલની વિશેષતાઓ
બ્રહ્મોસ મિસાઈલે ઓપરેશન સિંદૂરમાં શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું હતું. આખી દુનિયાએ તેની શક્તિ જોઈ. ભારત અને રશિયા દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસિત આ મિસાઈલ સૌથી ઝડપી અને અદ્યતન સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઈલ છે. તેની ઝડપ 2.8 Mach અથવા 3,450 કિમી પ્રતિ કલાક છે અને તેની રેન્જ 290 કિલોમીટર છે. તે જમીન, સમુદ્ર અને હવાથી ચોક્કસ હુમલા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તદુપરાંત, તેને ટ્રેક કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. દુશ્મનને તેના હુમલાની ખબર પડે ત્યાં સુધીમાં તેણે તબાહી મચાવી દીધી હતી. તેના અદ્યતન સંસ્કરણની શ્રેણી 500-800 કિલોમીટર છે. આ મિસાઈલ 200-300 કિલોગ્રામ ઉચ્ચ વિસ્ફોટક વહન કરવામાં સક્ષમ છે.
