જલ શક્તિ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે, જળ સંરક્ષણ અને જનભાગીદારી અભિયાન સંબંધિત પુરસ્કારોમાં અનિયમિતતા અંગે સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવી રહેલા દાવા ખોટા છે. મંત્રાલયે કહ્યું કે AI જનરેટ કરેલા ફોટા અને અન્ય પોર્ટલના લગ્ન કાર્ડને આ અભિયાન સાથે જોડવું ખોટું છે, કારણ કે આ બંને સંપૂર્ણપણે અલગ છે.
જો કે, અન્ય પોર્ટલ પર નોંધાયેલા અનિયમિતતાના કિસ્સાઓ પર કેન્દ્ર સરકારે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. તમામ જિલ્લા કલેક્ટરને ઈમેલ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સંબંધિત અધિકારીઓ સામે કડક પગલાં લેવા જોઈએ અને આ એવોર્ડ્સ વિશે સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાવવામાં આવતી ભ્રામક માહિતીનો સામનો કરવા માટે સાચી હકીકતો રજૂ કરવી જોઈએ. પોર્ટલ પર ડેટા અપલોડ કરવાનું કામચલાઉ રીતે બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે, અને જિલ્લાઓને ખોટા ફોટા કાઢી નાખવા અથવા સુધારવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વડાપ્રધાન કાર્યાલયે પણ સમગ્ર મામલાની નોંધ લીધી છે, ત્યારબાદ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
શું છે મામલો?
બાડમેર અને ઉદયપુરને 18 નવેમ્બર, 2025 ના રોજ જલ શક્તિ અભિયાન જન ભાગીદારી (JSJB 1.0) કાર્યક્રમ હેઠળ હજારો જળ સંરક્ષણ માળખાના નિર્માણ માટે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. બાડમેરને રૂ. 2 કરોડ અને ઉદયપુરને રૂ. 1 કરોડનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. ટીના ડાબી બાડમેરના કલેક્ટર છે, જ્યારે તેમની બહેન, IAS અધિકારી રિયા ડાબી, ઉદયપુર જિલ્લા પરિષદના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી છે. બાડમેરે 79,000 થી વધુ વોટર સ્ટ્રક્ચર્સ બનાવ્યાં, જે દેશમાં સૌથી વધુ છે. ઉદયપુરમાં પણ લઘુત્તમ જરૂરિયાત કરતાં વધુ પાણીના માળખાં બાંધવામાં આવ્યા.
બાદમાં, સોશિયલ મીડિયા પર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા કે જલ શક્તિ અભિયાન જન ભાગીદારી એવોર્ડ માટે પોર્ટલ પર ખોટા ફોટા અપલોડ કરવામાં આવ્યા હતા. આમાં ઉદયપુરનો કેસ પણ સામેલ છે, જ્યાં લગ્નનું આમંત્રણ કાર્ડ કથિત રીતે અપલોડ કરવામાં આવ્યું હતું. તેવી જ રીતે, બાડમેરમાં, કથિત રીતે ડુપ્લિકેટ ફોટાઓનો ઉપયોગ જળ સંરક્ષણ કાર્ય બતાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. સોશ્યિલ મીડિયા પર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા કે રાષ્ટ્રપતિ પાસેથી એવોર્ડ મેળવવામાં છેતરપિંડી કરવામાં આવી હતી. આવી જ ફરિયાદો મધ્યપ્રદેશના ખંડવા વિશે પણ કરવામાં આવી હતી, જેણે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું. એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે એવોર્ડ મેળવવા માટે પોર્ટલ પર AI જનરેટ કરેલા ફોટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ઉદયપુર અને બાડમેર જિલ્લાના કેસો, જે સોશિયલ મીડિયા પર આરોપોનો વિષય હતા, તે જળ સંરક્ષણ અને જનભાગીદારી કાર્યક્રમ સાથે સંબંધિત નથી, જેનું પોતાનું અલગ પોર્ટલ છે. જે કેસોમાં ગેરરીતિઓનો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે તે વાસ્તવમાં જલ શક્તિ અભિયાન – કેચ ધ રેઈન પોર્ટલ સાથે સંબંધિત છે. બાડમેરના કલેક્ટર ટીના ડાબીએ કેન્દ્ર સરકારને લખેલા પત્રમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ પોર્ટલ પર ઘણીવાર ફોટા નમૂના તરીકે અપલોડ કરવામાં આવે છે અને તે માત્ર સૂચક હોય છે. એ વાત સાચી છે કે કેટલીક તાલુકાઓમાં કેટલીક તસવીરો એકથી વધુ વખત અપલોડ કરવામાં આવી હતી અને આ મામલે સંબંધિત અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. ટીના ડાબીએ એમ પણ લખ્યું છે કે આ ફોટાને વોટર કન્ઝર્વેશન એન્ડ પબ્લિક પાર્ટિસિપેશન એવોર્ડ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
તેવી જ રીતે ઉદેપુર કલેકટરે પણ લગ્નના કાર્ડ અપલોડ કરવા અંગેની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી. તેણે લખ્યું કે તે આકસ્મિક રીતે જેએસએ-સીટીઆર (જલ શક્તિ અભિયાન – વરસાદ પકડો) પોર્ટલ પર ગ્રામ પંચાયતના જુનિયર સહાયક દ્વારા અપલોડ કરવામાં આવ્યું હતું. અહીં પણ, આનો ઉદયપુર જિલ્લાને જળ સંરક્ષણ અને જનભાગીદારી માટે મળેલા એવોર્ડ સાથે કોઈ સંબંધ નથી. કલેકટરે કહ્યું કે આ કેસમાં સંબંધિત કર્મચારીને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે બાડમેર કલેક્ટર ટીના ડાબીની IAS બહેન રિયા ડાબીની ટીમ દ્વારા ઉદયપુર જિલ્લાને 1 કરોડ રૂપિયાનો આ એવોર્ડ મળ્યો હતો. ઉદયપુર જિલ્લા પરિષદના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી રિયા દાબીએ પણ ઉદયપુર કલેક્ટરને લખેલા તેમના પત્રમાં કહ્યું છે કે આ ફોટો ઉદયપુરને મળેલા એવોર્ડ સાથે સંબંધિત નથી.
દરમિયાન, મધ્યપ્રદેશ સરકારે ડિજિટલ મીડિયાના અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે રાજ્યના ખંડવા જિલ્લામાં જળ સંરક્ષણ અને જનભાગીદારી અભિયાનમાં અનિયમિતતાઓ હતી. જળ સંરક્ષણ અને જનભાગીદારી પહેલ 6 સપ્ટેમ્બર, 2024 ના રોજ સુરત, ગુજરાતથી શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ પહેલ હેઠળ, ધ્યેય વરસાદનું પાણી એકત્રિત કરવાનો, ભૂગર્ભજળને રિચાર્જ કરવાનો અને લોકોની ભાગીદારીથી તેનો સંગ્રહ કરવાનો છે. પ્રોત્સાહનો માટે, જિલ્લાઓ અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોને રૂ. 2 કરોડ, રૂ. 1 કરોડ અને રૂ. 40 લાખથી રૂ. 25 લાખ સુધીના પુરસ્કારો આપવામાં આવે છે. JSJB ડેશબોર્ડ પર ફોટો અને લોકેશન ટેગિંગ દ્વારા તેનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. વેરિફિકેશન માટે કેન્દ્રીય મંત્રાલય તરફથી 339 નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. આ પ્રક્રિયામાં 1% ભૌતિક ચકાસણી અને 99% ડિજિટલ ચકાસણી સામેલ છે. આ વખતે 67 જિલ્લા, 6 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને 1 શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાને શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવી હતી. કુલ 100 એવોર્ડ આપવામાં આવ્યા હતા.
