પાકિસ્તાની સેના વારંવાર બળવા અથવા પોતાના મનપસંદ લોકોને સત્તાના ટોચ પર બેસાડવાના પ્રયાસોમાં વ્યસ્ત રહે છે. પાકિસ્તાન આ માટે દુનિયાભરમાં કુખ્યાત છે. આ વખતે પાકિસ્તાની સેનાને કંઈપણ કર્યા વિના સર્વોચ્ચ સત્તા આપવામાં આવી હતી. આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરે ગુરુવારે (27 નવેમ્બર, 2025) દેશના પ્રથમ ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સ (CDF) તરીકે પદભાર સંભાળ્યો.
મુનીર ત્રણેય સેનાના વડા બન્યા
આ પોસ્ટ પાકિસ્તાની બંધારણના 27મા સુધારા દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી. આ અંતર્ગત આસિમ મુનીર હવે આગામી પાંચ વર્ષ માટે આર્મી, એરફોર્સ અને નેવી એમ ત્રણેય સેનાના વડા રહેશે. 1 નવેમ્બર, 2025 ના રોજ પાકિસ્તાની સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા આ સુધારાઓએ ત્રણેય સેવાઓમાં સૌથી વરિષ્ઠ ભૂમિકા ધરાવતી જોઈન્ટ ચીફ્સ ઑફ સ્ટાફ કમિટી (CJCSC) ના અધ્યક્ષ પદને નાબૂદ કરી દીધું. 1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનની હાર બાદ પૂર્વ વડાપ્રધાન ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટો દ્વારા 1976માં આ પોસ્ટ બનાવવામાં આવી હતી.
પાકિસ્તાન આર્મીમાંથી CJCSCની પોસ્ટ હટાવી દેવામાં આવી છે.
27 નવેમ્બર, 2025 ના રોજ વર્તમાન CJCSC, જનરલ સાહિર શમશાદ મિર્ઝાની નિવૃત્તિ સાથે, પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ માળખામાં પોસ્ટની દાયકાઓથી લાંબી હાજરીનો અંત આવે છે. 1947 માં પાકિસ્તાનની રચના થઈ ત્યારથી, નાગરિક અને લશ્કરી શાસન વચ્ચે ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા છે. ખુલ્લેઆમ શાસન કરનારા છેલ્લા લશ્કરી નેતા પરવેઝ મુશર્રફ હતા, જેમણે 1999માં બળવો કરીને સત્તા કબજે કરી હતી અને 2008 સુધી પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી હતી.
પરમાણુ શસ્ત્રો પર મુનીરનું નિયંત્રણ
જો કે પાકિસ્તાનમાં કેટલાક સમયથી લોકોની ચૂંટાયેલી સરકાર સત્તામાં છે, પરંતુ રાજકીય અને આર્થિક ક્ષેત્રો પર સૈન્યનો પ્રભાવ ઘણો વધારે છે. આનો અર્થ એવો કરી શકાય કે બંને સાથે મળીને સરકાર ચલાવી રહ્યા છે. 27મા સુધારાએ આ સંતુલનને સૈન્યની તરફેણમાં બદલી નાખ્યું. આ સિવાય અસીમ મુનીરને ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોના વડાઓની સાથે ન્યુક્લિયર વેપન સિસ્ટમના પ્રભારી બનાવવામાં આવ્યા છે. ત્રણેય સેનાઓનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રાષ્ટ્રપતિ અને કેબિનેટ પાસેથી સીડીએફને સોંપવામાં આવ્યું છે.
મુનીરનો કાર્યકાળ લંબાયો, મુકદ્દમામાંથી આજીવન મુક્તિ
આસિમ મુનીરનો સંરક્ષણ દળોના વડા તરીકેનો કાર્યકાળ પણ ફરીથી નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે. બંધારણીય ફેરફારો હેઠળ, તેમનો કાર્યકાળ ઓછામાં ઓછો 2030 સુધી લંબાવવામાં આવ્યો છે. તેઓ 27 નવેમ્બરના રોજ નિવૃત્ત થવાના હતા, પરંતુ હવે તેઓ 2030 સુધી તેમના નવા પદ પર ચાલુ રહેશે. આ ફેરફારો સાથે, મુનીરને દેશના રાષ્ટ્રપતિની સમાન કાનૂની સુરક્ષા પણ મળે છે. રાષ્ટ્રપતિની જેમ, ફિલ્ડ માર્શલ પણ કોઈપણ કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી આજીવન પ્રતિરક્ષાનો આનંદ માણશે. આ સુરક્ષા એરફોર્સ અને નેવી ચીફને પણ આપવામાં આવી છે.
શાહબાઝ સરકારમાં મુનીરનો પ્રભાવ
અસીમ મુનીર મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સ વિભાગના વડા અને બાદમાં પાકિસ્તાનની જાસૂસી સંસ્થા ઇન્ટર-સર્વિસિસ ઇન્ટેલિજન્સ (ISI)ના વડા તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે. 2019 માં, તત્કાલિન વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના કાર્યકાળ દરમિયાન, મુનીરને ફક્ત આઠ મહિના પછી ગુપ્તચર વડાના પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા, જે ક્યારેય સાર્વજનિક નહોતા. જ્યારે સાંસદોએ ઈમરાન ખાનને સત્તા પરથી હટાવ્યા ત્યારે મુનીરનું નસીબ બદલાઈ ગયું. આ પછી, શાહબાઝ શરીફ સરકારે તેમને સેનાની કમાન સોંપી. ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન ભારત તરફથી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હોવા છતાં, બાદમાં તેમને ફિલ્ડ માર્શલના હોદ્દા પર બઢતી આપવામાં આવી હતી.
સંરક્ષણ વિશ્લેષક અને નિવૃત્ત લેફ્ટનન્ટ જનરલ નઈમ ખાલિદ લોધીના જણાવ્યા અનુસાર, ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર પાકિસ્તાનના સૌથી શક્તિશાળી વ્યક્તિ બની ગયા છે. એએફપીના અહેવાલ અનુસાર, તેમણે કહ્યું, “પાકિસ્તાનના નેતાઓ તેમને સૌથી શક્તિશાળી બનાવવા માટે જવાબદાર છે. તેઓએ પોતાના નાના ફાયદા માટે પાકિસ્તાનના ભવિષ્યને દાવ પર લગાવી દીધું છે.”
