નેપાળે ફરી એકવાર ભારતને આડે હાથ લીધું છે. આ વખતે નેપાળે ચીનની જેમ કામ કર્યું છે. તેણે તેની નવી 100 રૂપિયાની કરન્સી પર ત્રણ ભારતીય પ્રદેશોને પોતાના તરીકે દર્શાવીને નવો વિવાદ ઊભો કર્યો છે. જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો બગડવાની શક્યતા છે. નેપાળની સેન્ટ્રલ બેંકે ગુરુવારે 100 રૂપિયાની નવી નોટ બહાર પાડી, જે દેશના બદલાયેલા રાજકીય નકશાને દર્શાવે છે.
નેપાળે આ ભારતીય વિસ્તારો પર દાવો કર્યો છે
100 રૂપિયાના ચલણ પર છપાયેલા આ નકશામાં નેપાળે વિવાદિત કાલાપાની, લિપુલેખ અને લિમ્પિયાધુરા વિસ્તારોને તેના દેશના ભાગ તરીકે દર્શાવ્યા છે. ભારતે આ પગલાને “એકપક્ષીય” અને “કૃત્રિમ ક્ષેત્રીય વિસ્તરણ” ગણાવ્યું હતું. નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંક (NRB) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી નવી નોટો પર ભૂતપૂર્વ ગવર્નર ડૉ. મહા પ્રસાદ અધિકારીની સહી છે અને ઈશ્યુની તારીખ વિક્રમ સંવત 2081 (2024 એડી) છે. તત્કાલીન વડાપ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલીની સરકારે મે 2020માં સંસદમાં બંધારણીય સુધારો પસાર કરીને કાલાપાની, લિપુલેખ અને લિમ્પિયાધુરાને પોતાના પ્રદેશમાં સમાવતા નવા નકશાને સત્તાવાર રીતે માન્યતા આપી હતી. એ જ બદલાયેલ નકશો હવે રૂ. 100ની નોટ પર છાપવામાં આવ્યો છે.
પૂર્વ વડાપ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીનું કામ
હાલમાં જ ઝેન-ઝેડ ચળવળમાં હટાવવામાં આવેલા પૂર્વ વડાપ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીના પગલાંને કારણે આવું થયું હોવાનું કહેવાય છે. NRBના પ્રવક્તા ગુણાકર ભટ્ટે સ્પષ્ટતા કરી કે નેપાળની બેંક નોટોમાં માત્ર 100 રૂપિયાની નોટ પર દેશનો નકશો છે. 5, 10, 20, 50, 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટોમાં નકશો નથી. “100 રૂપિયાની જૂની નોટમાં પણ એ જ નકશો હતો; હવે તેને સરકારના નવા નિર્ણયને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે અપડેટ કરવામાં આવી છે,” તેમણે કહ્યું.
ભારતે ઉગ્ર વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો
નેપાળની આ કાર્યવાહી સામે ભારતે ભારે વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. ભારતે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે લિપુલેખ, કાલાપાની અને લિમ્પિયાધુરા તેના ક્ષેત્રના આવશ્યક ભાગ છે અને નેપાળનું આ પગલું વાસ્તવમાં ખોટું અને અસ્વીકાર્ય છે. નેપાળ પાંચ ભારતીય રાજ્યો-સિક્કિમ, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ સાથે 1,850 કિલોમીટરથી વધુની સરહદ ધરાવે છે. આ વિસ્તારને લઈને બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી સરહદી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.
