બિહારની રાજનીતિમાં મોટો વળાંક આવી રહ્યો છે. લાંબા સમયથી રાજ્યની સત્તા અને રાજનીતિના કેન્દ્રમાં રહેલા મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર હવે દિલ્હીની રાજનીતિ તરફ આગળ વધી રહ્યા હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. રાજ્યસભામાં જવાની તેમની ઈચ્છા અને તેને લગતા રાજકીય ઉથલપાથલથી બિહારમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સવાલ એ છે કે જો નીતિશ કુમાર દિલ્હી જશે તો બિહારમાં જનતા દળ (યુનાઈટેડ)ની કમાન કોણ સંભાળશે? લગભગ બે દાયકાથી નીતીશ કુમારે બિહારના રાજકારણમાં પોતાને એક સ્થિર અને અસરકારક નેતા તરીકે સ્થાપિત કર્યા છે. તેમણે વિકાસ, સુશાસન અને સામાજિક સંતુલનની રાજનીતિથી પોતાની આગવી ઓળખ બનાવી છે. આ કારણથી JDUની ઓળખ પણ તેમની સાથે ઘણી હદ સુધી જોડાયેલી છે. તેમના દિલ્હી જવાની સંભાવના પાર્ટીમાં સ્વાભાવિક પ્રશ્ન ઉભો કરે છે કે આગામી નેતૃત્વનું પદ કોણ સંભાળશે.
સંજય ઝા નીતિશ કુમારની નજીક રહ્યા છે
જેડીયુની અંદર ઘણા એવા નેતાઓ છે જે લાંબા સમયથી પાર્ટી સાથે જોડાયેલા છે અને સંગઠન પર તેમની મજબૂત પકડ છે. તેમાંથી સંજય ઝા સૌથી ખાસ માનવામાં આવે છે. સંજય ઝા નીતિશ કુમારના ખૂબ જ નજીકના માનવામાં આવે છે. સંગઠનાત્મક અને વ્યૂહાત્મક બંને સ્તરે તેમની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહી છે. પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં, તેઓ પક્ષના ઘણા મોટા નિર્ણયો અને રાજકીય વાટાઘાટોમાં સક્રિયપણે સામેલ થયા છે. તેથી, જ્યારે સંગઠનાત્મક નેતૃત્વની વાત આવે છે, ત્યારે સંજય ઝા મજબૂત પસંદગી માનવામાં આવે છે. જોકે, હાલના સમયમાં સંજય ઝા દિલ્હીમાં વધુ સક્રિય છે અને ભાજપના નેતાઓની ખૂબ નજીક આવી ગયા છે. નીતિશ કુમારની નજીક બનતા પહેલા તેઓ અરુણ જેટલીની નજીક હતા અને એક સમયે તેઓ ભાજપ અને જેડીયુ વચ્ચે સેતુ ગણાતા હતા.
લાલન સિંહ પણ પ્રબળ દાવેદાર છે
અન્ય એક મોટું વ્યક્તિત્વ લાલન સિંહ છે, જેઓ જેડીયુના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ રહી ચૂક્યા છે અને લાંબા સમયથી પાર્ટીના નેતા માનવામાં આવે છે. તેઓ નીતિશ કુમારના જૂના મિત્ર પણ છે. લાલન સિંહનો રાજકીય અનુભવ અને સંગઠનાત્મક પ્રભાવ તેમને એક મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિત્વ બનાવે છે. જો કે તાજેતરમાં પક્ષની ગતિશીલતામાં પરિવર્તન આવ્યું છે, તેમ છતાં તેમની કદ JDUના વરિષ્ઠ નેતાઓમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે. ઘણા રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે જો પાર્ટીને અનુભવ અને સંતુલનની જરૂર હોય તો લાલન સિંહની ભૂમિકા ફરી એકવાર ઘણી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
અશોક ચૌધરીનું નામ પણ ચર્ચાઈ રહ્યું છે
એ જ રીતે બિહાર સરકારના મંત્રી અશોક ચૌધરી પણ જાણીતો ચહેરો છે. દલિત રાજકારણ પર તેમની મજબૂત પકડ અને વહીવટી અનુભવ તેમને JDUમાં અસરકારક નેતા બનાવે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેઓ નીતિશ કુમારના વિશ્વાસુ સાથી રહ્યા છે. સરકાર અને સંસ્થા વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં તેમની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. તેથી, ભવિષ્યના રાજકારણમાં તેમની ભૂમિકાને અવગણી શકાય નહીં.
વિજય ચૌધરી પણ મહત્વના દાવેદાર છે
જેડીયુમાં બીજું મહત્વનું નામ છે વિજય ચૌધરી. વિજય ચૌધરી લાંબા સમયથી નીતિશ કુમારના નજીકના માનવામાં આવે છે અને પાર્ટીના સૌથી અનુભવી નેતાઓમાંના એક માનવામાં આવે છે. તેઓ ઘણા મહત્વપૂર્ણ વિભાગોમાં મંત્રી રહી ચૂક્યા છે અને વિધાનસભામાં સરકારનો પક્ષ અસરકારક રીતે રજૂ કરવા માટે જાણીતા છે. તેમનો વહીવટી અનુભવ, સંગઠનાત્મક તાકાત અને નીતીશ કુમારનો વિશ્વાસ તેમને જેડીયુના ખાસ ચહેરાઓમાંથી એક બનાવે છે. જો ભવિષ્યમાં પક્ષને સ્થિર અને અનુભવી નેતૃત્વની જરૂર હોય તો વિજય ચૌધરીની ભૂમિકા પણ મહત્વની બની શકે છે. આ નામો પૈકી ધીમે ધીમે વધુ એક નામ રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાઈ રહ્યું છે. આ નીતીશ કુમારના પુત્ર નિશાંત કુમારનું નામ છે. નિશાંત અત્યાર સુધી સક્રિય રાજકારણથી દૂર રહ્યો છે અને જાહેર જીવનમાં ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. જો કે, તે ક્યારેય તેના પિતાનો રાજકીય વારસો સંભાળશે કે કેમ તે અંગે સમયાંતરે ચર્ચા થતી રહી છે.
